100 organizacji katolickich domaga się wycofania węgla do 2030 roku

„W obliczu globalnego kryzysu energetycznego i konfliktów, które po raz kolejny uwidaczniają wrażliwość naszego kontynentu, wzywamy UE do pozostania wierną swoim podstawowym wartościom w zakresie godności ludzkiej i praw człowieka oraz do wyznaczenia odważnych celów, aby zabezpieczyć teraźniejszość i przyszłość. Wzywamy do podjęcia sprawiedliwych działań na rzecz klimatu, które chronią obecnie najbardziej wrażliwe grupy społeczne i gwarantują prawa przyszłych pokoleń, w tym stopniowe wycofanie paliw kopalnych”. Tak rozpoczyna się apel „Europe, Be Faithful for Our Common Home”, który 130 organizacji katolickich i chrzescijańskich z 20 krajów europejskich postanowiło po raz pierwszy wspólnie skierować do Unii Europejskiej. Jest wśród nich polska Fundacja LSM Polska – Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska.

Inicjatywa, promowana z okazji Tygodnia Laudato Si’, ma wśród sygnatariuszy Ruch Laudato Si’ (LSM), Caritas Europa, CIDSE, Azione Cattolica Italiana, Focsiv, różne prowincje jezuickie, Pax Christi International, Europejska Chrześcijańska Sieć Ekologiczna (ECEN) oraz organizacje takie jak Międzynarodowa Unia Przełożonych Generalnych (UISG) i Unia Przełożonych Generalnych Zakonów Męskich (USG), reprezentujące ponad 600 000 zakonnic i zakonników.

Kierując się chrześcijańskim nakazem troski o stworzenie i najsłabszych, w pełnej zgodzie z niedawnym Manifestem Kościołów Globalnego Południa na rzecz Sprawiedliwej Transformacji Poza Paliwami Kopalnymi oraz zachęcone wezwaniem papieża Leona XIV, by „nie pozostawiać miejsca na obojętność i rezygnację”, organizacje wzywają do podjęcia czterech natychmiastowych działań: stopniowej eliminacji paliw kopalnych, podatku od dodatkowych zysków i zakończenia dopłat do paliw kopalnych, a także inwestycji w czystą energię i wystarczalność energetyczną, finansowanie działań klimatycznych i sprawiedliwość społeczną w budżecie UE.

Zatrzymanie katastrofy klimatycznej

„Od momentu swojego powstania prawie 70 lat temu” – czytamy dalej w tekście – „Europa jest liderem w ochronie praw człowieka. Od lat 70. XX wieku przewodzi w działaniach na rzecz klimatu i środowiska, m.in. poprzez Protokół z Kioto i Porozumienie paryskie. Udowodniła, że ​​zmiana napędzana dążeniem do dobra wspólnego jest nie tylko możliwa, ale wręcz niezbędna: poprzez stopniowe wycofywanie węgla, rozpoczęcie pociągania zanieczyszczających do odpowiedzialności i ustanowienie ambitnych nowych ram regulacyjnych, takich jak Europejski Zielony Ład. Pomimo wielu globalnych kryzysów, z którymi się mierzymy, nie może to przesłaniać pilnej potrzeby powstrzymania katastrofy klimatycznej poprzez dalszą redukcję emisji gazów cieplarnianych. Europa stoi przed kluczowym wyborem: przewodzić wycofywaniu paliw kopalnych czy stanąć po stronie najbardziej zanieczyszczających firm, odpowiedzialnych za połowę globalnej emisji dwutlenku węgla”.

Chrześcijanie ze 100 organizacji wyrażają głębokie zaniepokojenie faktem, że UE obecnie demontuje własne prawodawstwo i odwraca się od swojej roli globalnego lidera w działaniach na rzecz klimatu. „Podnosimy głos przeciwko niesprawiedliwości i wyrażamy solidarność z tymi, którzy uciekają przed przemocą i cierpią z powodu skutków kryzysu klimatycznego, ekstraktywizmu i konfliktów napędzanych uzależnieniem od paliw kopalnych. UE musi pamiętać o wartościach i zasadach swoich założycieli: ochronie praw człowieka i zachowaniu pokoju. W tym celu niezbędne są zdecydowane działania na rzecz przyspieszenia przejścia na niekopalne źródła energii”.

Troska o nasz wspólny dom – moralny imperatyw

W ostatnich latach przywódcy głównych religii świata zjednoczyli się, wzywając społeczność międzynarodową do podjęcia pilnych działań w odpowiedzi na kryzys klimatyczny oraz do ochrony naszego wspólnego domu. Dla chrześcijan troska o stworzenie nie jest kwestią opcjonalną, lecz „nieodłączną częścią cnotliwego życia” (Laudato Si’, 217). Papież Leon XIV w swoim przesłaniu do COP30 stał się rzecznikiem najbardziej wrażliwych: „Dla nich zmiana klimatu nie jest odległym zagrożeniem, a ignorowanie tych osób oznacza zaprzeczanie naszemu wspólnemu człowieczeństwu”. Społeczności wrażliwe na zmiany klimatu znajdują się nie tylko na południu świata, ale także w Europie: osoby starsze narażone na skutki ekstremalnych upałów, osoby bezdomne, rolnicy, których plony niszczą coraz częstsze i intensywniejsze susze, powodzie i burze, kobiety i dzieci, osoby z chorobami przewlekłymi, osoby dotknięte ubóstwem energetycznym oraz osoby najbardziej dotknięte kryzysem kosztów utrzymania.

Priorytetowe cele

„Kierując się obowiązkiem dbania o stworzenie i zgodnie z niedawnym Manifestem biskupów z krajów globalnego Południa, my, europejskie wspólnoty zakonne, wraz ze wszystkimi ludźmi dobrej woli, wzywamy do podjęcia konkretnych działań. W następstwie pierwszej konferencji poświęconej stopniowemu wycofywaniu paliw kopalnych wzywamy przywódców UE do wysłuchania głosu zdecydowanej większości obywateli, którzy opowiadają się za bardziej zdecydowanymi działaniami na rzecz klimatu” – czytamy w apelu.

Wśród wskazanych pilnych działań znalazły się: zaprzestanie wszelkich poszukiwań paliw kopalnych oraz szybkie wycofanie się z wydobycia węgla, ropy i gazu; opracowanie strategii mającej na celu uniezależnienie UE od paliw kopalnych oraz stopniowe wycofanie węgla do 2030 r., gazu do 2035 r. i ropy do 2040 r.” – czytamy dalej. Stąd pilna potrzeba określenia harmonogramu na poziomie europejskim dotyczącego stopniowego wycofywania produkcji, importu i zużycia paliw kopalnych, zgodnie z zasadami naukowymi i sprawiedliwością. Równie ważne jest zniesienie dotacji do paliw kopalnych i wprowadzenie stałego podatku od zysków przedsiębiorstw z tego sektora, a także zwiększenie inwestycji w efektywność energetyczną, elektryfikację i energię odnawialną, z poszanowaniem praw ludności tubylczej i społeczności lokalnych.

„Troska o pokój to troska o życie”

Również papież Leon XIV wyraził w niedzielę podczas modlitwy Anioł Pański głębokie zaniepokojenie opóźnieniami w działaniach na rzecz ochrony klimatu i wezwał ruch Laudato Si’ do ponownego zaangażowania się na rzecz „ekologii integralnej”.

Tłem dla inicjatywy są m.in. bieżące negocjacje dotyczące kolejnych wieloletnich ram finansowych UE, a ponadto w drugiej połowie 2026 r. Irlandia obejmie przewodnictwo w Komisji Europejskiej. Na początku 2027 r. Irlandia i Tuvalu wspólnie zorganizują kolejną międzynarodową konferencję poświęconą odejściu od energii pochodzącej z paliw kopalnych.

Fundacja LSM Polska – Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska to polska gałąź międzynarodowego Laudato Si’ Movement (LSM). Działa od 2019 roku na rzecz ekologii integralnej inspirowanej encykliką papieża Franciszka Laudato Si. Przewodniczącym rady fundacji jest prof. Maciej Nowicki, były minister ochrony środowiska, a członkami m.in. Marcin Korolec, były minister środowiska w rządzie  Donalda Tuska oraz abp Adrian Galbas, metropolita warszawski.