12 lipca Kościół wspomina św. Brunona z Kwerfurtu

W kalendarzu liturgicznym przypada 12 lipca wspomnienie obowiązkowe św. Brunona-Bonifacego z Kwerfurtu  – mnicha benedyktyńskiego, kapelana cesarskiego, arcybiskupa misyjnego i męczennika. W 2009 roku Kościół uroczyście obchodził 1000. rocznicę jego męczeńskiej śmierci w okolicach Giżycka. Międzynarodowe, ekumeniczne uroczystości ku czci św. Brunona przygotowały wówczas wspólnie episkopaty Polski i Litwy.

Bruno-Bonifacy urodził się w 974 r. w arystokratycznej rodzinie saskiego grafa w Kwerfurcie. Kształcił się w szkole katedralnej w Magdeburgu. W 995 r. został mianowany kanonikiem na dworze cesarza Ottona III i wraz z nim udał się do Rzymu. Tam w 998 r. wstąpił do zakonu benedyktynów w klasztorze na Awentynie. Zapewne wówczas otrzymał imię zakonne Bonifacy. Pięć lat przed nim w tym samym klasztorze przebywali św. Wojciech i bł. Radzym. W 999 roku Bruno złożył śluby zakonne.

Wkrótce potem zaprzyjaźnił się ze św. Romualdem, głośnym reformatorem zakonu benedyktynów i twórcą ascetycznych eremów. Wraz z nim i grupą misjonarzy, na zaproszenie króla Bolesława Chrobrego, w 1001 r. wyruszył eremu w Pereum koło Rawenny do Polski. Prawdopodobnie Chrobry chciał, by misjonarze prowadzili ewangelizację wśród Słowian nadodrzańskich, co musiało spotkać się z niepokojem metropolitów niemieckich. Brunon otrzymał pozwolenie na wyświęcenie od papieża Sylwestra II oraz zezwolenie dla misji zakonników z Pereum. Otrzymał również paliusz arcybiskupa metropolity misyjnego zanim został biskupem. Dawało mu to szerokie uprawnienia, aż do mianowania biskupów na terenach misyjnych. Zimą 1002 r. udał się na dwór cesarza Henryka II, lecz musiał czekać do 1004 na sakrę biskupią uzyskaną z rąk arcybiskupa Magdeburga.

Być może warunki polityczne nie sprzyjały rozwinięciu misji wśród Słowian zachodnich, którzy znaleźli się w granicach ówczesnej Polski. W tym czasie zmarł Otton III, trwała też wojna między Bolesławem Chrobrym a cesarzem niemieckim, zakończona dopiero po kilkunastu latach pokojem w Budziszynie.

Celem jego działalności misyjnej były więc Węgry, a potem – na prośbę papieża Jana VIII – kraj Pieczyngów nad Morzem Czarnym. Z ówczesnych kronik wynika, że Bruno był prawdopodobnie pośrednikiem między dworami Polski i Węgier, choć nie wiadomo, o jakie sprawy chodziło. W 1008 r. , po śmierci jego współbraci (Pięciu Braci Męczenników – Italczyków: Benedykta z Benewentu i Jana oraz Słowian – Mateusza, Krystyna i Izaaka, którzy ponieśli śmierć męczeńską w 1003), powrócił do Polski i prowadził działalność misyjną wśród Prusów, na pograniczu Litwy i Rusi. Wysłał także wyświęconego przez siebie biskupa do Szwecji. Napisał też dwa dzieła hagiograficzne: Żywot św. Wojciecha i Żywot Pięciu Braci Męczenników. Są to pierwszorzędne źródła do dziejów Polski i Europy środkowej wczesnośredniowiecznej. Napisał również List do Henryka II, stanowiący próbę mediacji między nim a Bolesławem Chrobrym. Zarzuca w nim cesarzowi, że sprzymierzył się z pogańskimi Słowianami zachodnimi przeciwko katolickiej Polsce. List jest jednym z pierwszych dzieł napisanych bez wątpliwości na terenie Polski. „Bruno jest pierwszym znanym pisarzem piszącym na ziemi polskiej i o rzeczach polskich (…) w kulturze duchowej Polski bolesławskiej zajmuje miejsce najwybitniejsze …” – uważa prof. Stanisław Zakrzewski.

Natomiast gdy chodzi o list św. Bruna do Henryka II, to zdaniem prof. Józefa Widajewicza „w dziejach stosunków polsko-niemieckich potępienie przez Niemca polityki niemieckiego władcy i aprobata polityki polskiej jest czymś niezwykłym”.

Św. Brunon zginął z rąk któregoś z plemion pogańskich 14 lutego lub 9 marca 1009 roku, najprawdopodobniej w okolicach Giżycka. Miał wówczas zaledwie 35 lat. Jego relikwie zaginęły w ciągu wieków. Ku czci św. Brunona w latach 1907-1909 katolicy wybudowali w Giżycku kaplicę. Nieco później wybudowano kościół św. Brunona, konsekrowany 26 czerwca 1938 r. przez Maksymiliana Kallera – ówczesnego biskupa warmińskiego. Natomiast ewangelicy w roku 1910 wznieśli w Giżycku krzyż ku czci świętego.

Bruno- Bonifacy z  Kwerfurtu jest postacią u nas mało znaną, choć w swoich czasach poniósł wielkie zasługi dla Polski i ówczesnej Europy. Był rzecznikiem i konsekwentnym realizatorem pojednania między cywilizacją wschodnią i zachodnią, orędownikiem pokoju między narodami i jedności wewnątrz państw. Wniósł wielki wkład w ewangelizację wielu narodów, w rozwój organizacji Kościoła oraz stworzył podstawy ich rozwoju kulturalnego.

W 1962 r. św. Brunon z Kwerfurtu został głównym patronem diecezji łomżyńskiej oraz jednym z orędowników archidiecezji warmińskiej. Św. Brunon jest czczony przez katolików i ewangelików. W 1999 r. z okazji 990. rocznicy jego męczeńskiej śmierci, w sanktuarium św. Brunona w Giżycku zorganizowano ekumeniczne „Brunonalia”. Głównym punktem obchodów była wówczas procesja ekumeniczna na Wzgórze św. Brunona, gdzie na tle jeziora Niegocin odprawiono Mszę św. odpustową. W liturgii słowa uczestniczyli katolicy, ewangelicy i grekokatolicy. Obecne były również delegacje z ewangelickiej i katolickiej parafii z Kwerfurtu,  miejsca urodzenia św. Brunona.  Uroczyście obchodzono również 1000. rocznicę  jego  męczeńskiej śmierci. Obchody odbyły się  w dniach od 19-21 czerwca 2009 w Łomży i Giżycku. „Św. Brunon z Kwerfurtu może być uważany za patrona przyjaźni Polaków i Niemców” – napisał wówczas papież Benedykt XVI w liście do kardynała Józefa Glempa.