35 lat Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego

21 stycznia 1991 r. papież Jan Paweł II wydał dekret przywracający Ordynariat Polowy w Polsce oraz bullę nominującą ks. prał. Sławoja Leszka Głódzia, dotychczasowego pracownika watykańskiej Kongregacji ds. Kościołów Wschodnich na biskupa polowego. Przywrócenie Ordynariatu Polowego zakończyło trwający niemal 50 lat okres ateizacji żołnierzy Wojska Polskiego oraz umożliwiło utworzenie realnie funkcjonującego duszpasterstwa wojskowego w miejsce funkcjonującego po wojnie Generalnego Dziekanatu Wojska Polskiego.

Różnica między ordynariatem a diecezją

Ordynariat Polowy, jest okręgiem kościelnym zrównanym prawnie z diecezją, posiadającym własnego biskupa, któremu powierzona jest troska pasterska o część Ludu Bożego z różnych tytułów (np. poprzez członków rodzin) związanego ze służbą w Wojsku Polskim oraz Strażą Graniczną i Służbą Ochrony Państwa. Istnienie Ordynariatu Polowego i działalność duszpasterska została zagwarantowana w Konkordacie zawartym między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską.

Ordynariat Polowy różni się od diecezji kryterium przynależności wiernych do tej kościelnej jednostki administracyjnej. Do diecezji przynależy się ze względów geograficznych, mieszkając na jej terenie. Ordynariaty są tworzone dla konkretnych grup wiernych, które rozsiane są na różnych terenach, ale z jakiegoś powodu tworzą jednolitą wspólnotę, tak jak w przypadku wspólnoty żołnierzy i funkcjonariuszy wymienionych służb mundurowych.

Siedzibą Ordynariatu Polowego Kuria Biskupia Ordynariatu Polowego znajdująca się w Warszawie. Głównym kościołem Ordynariatu Polowego jest Katedra Polowa pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski przy ul. Długiej w Warszawie.

Posługa kapelanów wojskowych

W Ordynariacie Polowym funkcjonuje obecnie 76 parafii, w których służy 134 kapelanów zawodowych: 119 w szeregach Wojska Polskiego i 10 w Straży Granicznej, jeden w Służbie Ochrony Państwa oraz czterech greckokatolickich.

Posługą kapelanów objęte są wszystkie instytucje i jednostki wojskowe, uczelnie, szpitale, sanatoria oraz żołnierze polscy uczestniczący w misjach pokojowych poza granicami naszego kraju i w polskich przedstawicielstwach wojskowych przy NATO i UE. Na przestrzeni 35 lat w misjach pokojowych uczestniczyło 250 kapelanów, a wielu brało w nich udział kilkakrotnie. Od początku kryzysu migracyjnego kapelani są obecni wśród żołnierzy na granicy. Rotacyjną służbę pełni dwóch kapelanów ordynariatu. Oprócz posługi sakramentalnej skupionej wokół parafii wojskowych, duszpasterze Ordynariatu Polowego prowadzą kursy przedmałżeńskie i zajęcia z etyki.

Od 1992 r. Ordynariat Polowy wydaje czasopismo informacyjno-formacyjne „Nasza Służba”, informujące o działalności biskupa polowego, kapelanów oraz wojska i służb mundurowych. Ordynariat Polowy jest aktywny także w Internecie, posiada swoją stronę internetową (www.ordynariat.pl) oraz profile w mediach społecznościowych.

W 1996 r. powstała Caritas Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego, która pomaga nie tylko w kraju, ale również w rejonach konfliktów zbrojnych, misji pokojowych i stabilizacyjnych na całym świecie, dzięki stacjonowaniu Polskich Kontyngentów Wojskowych.

Od 1995 r. co roku Ordynariat przyznaje wyróżnienia Benemerenti. Nagroda przyznawana jest „dla podkreślenia zasług osób, które dają świadectwo najwyższym wartościom, jakimi w życiu jednostki i społeczeństwa są prawda i sprawiedliwość”.

Ordynariat Polowy jest aktywny także wśród społeczności duszpasterzy wojskowych na świecie. Dwukrotnie (w 1995 r. w Warszawie i w 2019 r. w Krakowie) gościł naczelnych kapelanów wojskowych, zrzeszonych w Międzynarodowej Konferencji Naczelnych Kapelanów Wojskowych (IMCCC).

Co roku polscy żołnierze biorą udział w Międzynarodowej Pielgrzymce Żołnierzy do Lourdes oraz do Lewoczy na Słowacji. Ordynariat Polowy organizuje co roku międzynarodową pielgrzymkę na Jasną Górę, w której biorą udział żołnierze z Polski oraz  z zaprzyjaźnionych państw, m.in. Stanów Zjednoczonych, Niemiec i Słowacji.

Biskupi polowi

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. dostrzeżono konieczność powołania w siłach zbrojnych instytucjonalnie zorganizowanego duszpasterstwa wojskowego. 5 lutego 1919 r. papież Benedykt XV utworzył Biskupstwo Polowe, na którego czele stanął sufragan warszawski bp Stanisław Gall (1865–1942), jego następcą w 1933 r. został bp Józef Gawlina (1892–1964), który pełnił funkcję biskupa polowego do 1947 r., do czasu rozwiązania Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wroga polityka władz komunistycznych wobec Kościoła, uniemożliwiła odtworzenie przedwojennych struktur duszpasterstwa wojskowego. Władze powołały w to miejsce Generalny Dziekanat Wojska Polskiego, w ramach którego posługę pełnili kapelani 1. i 2. Armii Wojska Polskiego.

Pierwszym biskupem polowym odnowionego w 1991 r. Ordynariatu Polowego został bp Sławoj Leszek Głódź, który pełnił posługę do 2004 r., następnie w latach 2004–2010 biskupem polowym był bp Tadeusz Płoski, który 10 kwietnia 2010 r. zginął w katastrofie smoleńskiej. Spoczął w krypcie Katedry Polowej Wojska Polskiego. W miejscu tym spoczywa także abp. Stanisław Gall (pierwszy biskup polowy, nominowany 1919 r.) oraz bp Władysław Bandurski, nazywany Biskupem Legionów, faworyt Józefa Piłsudskiego do objęcia urzędu Biskupa Wojsk Polskich w 1918 r.

4 grudnia 2010 r., decyzją papieża Benedykta XVI biskupem polowym Wojska Polskiego został bp Józef Guzdek (ur. 1956), biskup pomocniczy archidiecezji krakowskiej. Abp Guzdek pełnił posługę biskupa polowego do 16 lipca 2021 r., kiedy Ojciec Święty Franciszek mianował go arcybiskupem i metropolitą białostockim. 15 stycznia 2022 r. Stolica Apostolska ogłosiła, że szóstym biskupem polowym Wojska Polskiego zostanie bp Wiesław Lechowicz, dotychczasowy biskup pomocniczy diecezji tarnowskiej i wieloletni delegat KEP ds. Duszpasterstwa Emigracji Polskiej. Biskup Lechowicz odbył ingres do katedry polowej 12 lutego 2022 r.

Przywrócenie Ordynariatu Polowego przed 35 laty było egzemplifikacją zmian zachodzących w naszym kraju. Dotyczyło to także, armii, która rozpoczęła trudny proces modernizacji nie tylko sprzętu, ale także zmiany struktur i myślenia, a wkrótce także dostosowywania wojska do standardów NATO. Warto przypomnieć, że opieka duszpasterska kapelanów nad żołnierzami w najnowocześniejszych armiach natowskich jest standardem.