4 września Kościół wspomina bł. nazaretanki męczennice z Nowogródka

Kościół katolicki wspomina 4 września 11 błogosławionych nazaretanek z Nowogródka, które 1 sierpnia 1943 r. zostały rozstrzelane przez Niemców. Zakonnice ofiarowały życie za aresztowanych mieszkańców miasta, wypełniając w heroiczny sposób charyzmat służby rodzinie. Beatyfikował je 5 marca 2000 r. w Watykanie św. Jan Paweł II.

Męczennicom przewodziła s. Maria Stella (Adela Mardosewicz), przełożona wspólnoty. Wraz z nią zginęły siostry: Imelda (Jadwiga Żak), Rajmunda (Anna Kukołowicz), Daniela (Eleonora Jóźwik), Kanuta (Józefa Chrobot), Sergia (Julia Rapiej), Gwidona (Helena Cierpka), Felicyta (Paulina Borowik), Heliodora (Leokadia Matuszewska), Kanizja (Eugenia Mackiewicz) i Boromea (Weronika Narmontowicz).

„Jesteście najcenniejszym dziedzictwem zgromadzenia nazaretanek. Jesteście dziedzictwem całego Kościoła Chrystusowego po wszystkie czasy, zwłaszcza na Białorusi” – mówił Jan Paweł II podczas beatyfikacji.

Nazaretanki przybyły do Nowogródka w 1929 r. na zaproszenie ówczesnego biskupa pińskiego Zygmunta Łozińskiego. Zajęły się opieką nad kościołem Przemienienia Pańskiego, zwanym Białą Farą, oraz wychowaniem i nauczaniem dzieci. Z czasem zyskały zaufanie mieszkańców, którzy nazywali je „naszymi siostrami”.

Po wybuchu II wojny światowej siostry dzieliły los miejscowej ludności. Po wkroczeniu Armii Czerwonej we wrześniu 1939 r. odebrano im szkołę, a następnie także pomieszczenia gospodarcze. W mieście rozpoczęły się aresztowania i deportacje Polaków na Syberię i do Kazachstanu.

Po zajęciu Nowogródka przez Niemców w 1941 r. rozpoczął się kolejny etap terroru. W 1942 r. Niemcy przeprowadzili eksterminację miejscowych Żydów, a następnie nasilili represje wobec Polaków. W czerwcu 1942 r. aresztowano wielu mieszkańców, głównie przedstawicieli inteligencji, a ponad 60 osób, w tym dwóch kapłanów, zamordowano.

18 lipca 1943 r. Niemcy aresztowali około 120 mieszkańców Nowogródka. Zakonnice obawiały się, że uwięzieni zostaną rozstrzelani. Wówczas s. Stella przekazała kapelanowi i rektorowi fary ks. Aleksandrowi Zienkiewiczowi decyzję wspólnoty o ofiarowaniu życia za więźniów. „Mój Boże, jeśli potrzebna jest ofiara z życia, niech raczej nas rozstrzelają, aniżeli tych, którzy mają rodziny, modlimy się nawet o to” – powiedziała w imieniu sióstr.

Więźniowie ostatecznie zostali wywiezieni na roboty do Niemiec, a część z nich zwolniono. Siostry zaczęły natomiast modlić się o ocalenie ks. Zienkiewicza, jedynego kapłana pozostającego w okolicy. „Ksiądz Kapelan jest o wiele potrzebniejszy na tym świecie niż my” – mówiły. Kapłan również ocalał.

31 lipca 1943 r. Niemcy aresztowali 11 nazaretanek. Następnego ranka wywieźli je za miasto i rozstrzelali w lesie w pobliżu leśniczówki Batorówka, kilka kilometrów od Nowogródka. Ciała sióstr spoczęły w przygotowanym wcześniej dole.

Miejsce egzekucji odnalazła s. Małgorzata (Ludwika Banaś), która ocalała, ponieważ w czasie aresztowania pracowała w szpitalu. Po wojnie, 19 marca 1945 r., dokonano ekshumacji ciał. Mieszkańcy Nowogródka urządzili męczennicom uroczysty pogrzeb i złożyli ich trumny przy farze.

Dziś ich groby znajdują się w kaplicy Matki Bożej Nowogródzkiej. Nad sarkofagiem widnieją słowa: „On oddał za nas życie swoje. My także winniśmy oddać życie za braci”.

Świadectwem duchowego życia jednej z męczennic, s. Imeldy, jest zachowany wiersz-modlitwa: „Spraw Panie, by moja modlitwa była jak ciężki kamień sięgający dna boskiej głębi, a na powierzchni wód zataczała coraz szersze kręgi…”.

Po śmierci nazaretanek wierni zaczęli zwracać się do nich z prośbami o wstawiennictwo. Przy ich grobach modlą się również dziś pielgrzymi odwiedzający Nowogródek.

Przy życiu pozostała s. Małgorzata, która do śmierci w 1966 r. mieszkała w Nowogródku. W 2003 r. rozpoczął się jej proces beatyfikacyjny. W czerwcu tego samego roku jej doczesne szczątki przeniesiono do fary i złożono w kaplicy obok 11 błogosławionych współsióstr.

Liturgiczne wspomnienie bł. Marii Stelli i jej 10 towarzyszek przypada 4 września. Tego dnia w 1929 r. do Nowogródka przybyły pierwsze dwie nazaretanki, aby objąć stałą opiekę nad farą, w której został ochrzczony Adam Mickiewicz.