Apel o nawrócenie duszpasterskie podczas I Kongresu Teologii Praktycznej

Nawrócenie duszpasterskie i budowa nowej mentalności Kościoła to zadania dla współczesnego Kościoła, jakie wskazali uczestnicy zakończonego 21 września w Warszawie I Kongresu Teologii Praktycznej. W trzydniowym spotkaniu pastoralistów, katechetyków i homiletyków z najważniejszych ośrodków akademickich w Polsce diagnozowano problemy i szukano nowych celów pracy duszpasterskiej Kościoła. Spotkaniu towarzyszyło hasło: ”Polska jest krajem misyjnym. 1050 lat po przyjęciu chrześcijaństwa”.

„Nawrócenie jest wpisane w życie chrześcijańskie. Ten proces dotyczy nie tylko poszczególnych wiernych, ale wszystkich wspólnot, Kościołów, parafii i diecezji” – powiedział uczestniczący w kongresie biskup pomocniczy diecezji pelplińskiej prof. Wiesław Śmigiel. Przypomniał, że sam papież Franciszek zachęca do zmiany stylu duszpasterskiego. „Duszpasterstwo powinno być budowane w oparciu o poszukiwania tych, którzy się zagubili” – podkreślił biskup.

Zdaniem socjologa Uniwersytetu Warszawskiego o. prof. Andrzeja Potockiego OP w Kościele ciągle trzeba dbać o upodmiotowienie osób świeckich. „Jan Paweł II w «Christifideles Laici» nakreślił konkretne podstawy aktywności laikatu w Kościele, ale nie są one widoczne w praktyce” – powiedział dominikanin. Ocenił, że wciąż mamy w Polsce do czynienia z Kościołem klerykalnym. Zarazem jednak zaznaczył, że antidotum na zaangażowanie świeckich nie może być spadek liczby osób duchownych. „Misję świeckich w Kościele wyznaczają sakramenty chrztu i bierzmowania” – dodał.

Dominikański socjolog zwrócił uwagę, że potrzebna jest budowa nowego modelu parafii, gdyż „nie można czekać na ludzi aż przyjdą i współczesna parafia musi wychodzić poza mury Kościoła”. Mówca wskazał jednocześnie, że jest to zadanie dla świeckich, którzy mogą spotykać się w swoich domach na wspólnej modlitwie i czytaniu Pisma Świętego.

Zdaniem o. Potockiego, wśród wyzwań, z jakimi Kościół musi się zmierzyć, jest ciągle istniejąca bariera komunikacyjna między duchownymi a świeckimi oraz lenistwo zarówno duchownych, jak i świeckich jego członków. Prelegent zauważył, że potrzebna jest budowa nowej mentalności Kościoła, którą Franciszek określił jako „wstawanie z kanapy”. „Jest to nowe imię desekularyzacji, o której mówił już Jan Paweł II, mówiąc «Wstańcie, chodźmy»” – przypomniał. Zastrzegł jednak, że nawrócenie pastoralne musi uwzględniać różne grupy adresatów duszpasterstwa.

Zakonnik przypomniał, że CBOS w swoich badaniach religijności Polaków stosuje dwie kategorie osób: „wierzących stosujących się do wskazań Kościoła” oraz „wierzących na swój sposób”. Wskazał, że zadaniem Kościoła jest pogłębianie i racjonalizowanie wiary i moralności ludzi, którzy wierzą „na swój sposób”.

Katechetyczka z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego dr Aneta Rayzacher-Majewska zwróciła uwagę, że misyjność Kościoła musi być widoczna także w działalności katechetycznej i nauczaniu religii w szkołach. „Jednym z wyzwań współczesności jest zdobycie umiejętności mówienia o Kościele osobom «siedzącym z nosem w telefonie»” – powiedziała. Podkreśliła, że dziś o wiele bardziej, niż dawniej potrzebne jest wykorzystanie potencjału katechizowanych, który można odkryć przez większe zaangażowanie młodych, aby nie tylko byli słuchaczami, ale też aktywnie włączali się w prowadzone zajęcia.

Odwołując się do niedawnych Światowych Dni Młodzieży (ŚDM), prelegentka oceniła, że zaangażowanie młodych w organizacje tego wydarzenia może być przykładem, w jaki sposób młodzi ludzie mogą być obecni w życiu Kościoła i życiu parafii.

Ks. prof. Tomasz Wielebski ocenił natomiast, że dobrym owocem ŚDM byłoby uświadomienie sobie przez zaangażowanych w to wydarzenie młodych, że ich entuzjazm wiary powinien być nakierunkowany na poszukujących swojego miejsca w Kościele rówieśników. „Ważne jest, aby energia młodych nie wyparowała” – stwierdził pastoralista z UKSW. Wskazał, że nawrócenie duszpasterskie musi obejmować całą wspólnotę Kościoła. Szczególne znaczenie ma integracja wspólnot i ruchów – podkreślił ks. Wielebski, dodając, że nie mogą one być obok parafii, ale muszą włączyć się w jej życie.

Ks. profesor zwrócił uwagę, że decyzją przewodniczącego Komisji Duszpasterskiej Konferencji Episkopatu Polski abp. Wiktora Skworca zarówno wspólnoty i ruchy kościelne, jak i przedstawiciele zakonów w jeszcze większym stopniu będą miały wpływ na tworzenie ogólnopolskiego programu duszpasterskiego, z którego korzystają polskie parafie.

„Musimy uczyć się współpracy w Kościele” – dodał bp Śmigiel. Ocenił, że wspólnoty często mają problem ze współpracą, toteż warto nakłaniać je do współpracy miedzy sobą i do działania dla dobra parafii.

Współorganizowany przez Wydział Teologiczny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Stowarzyszenie Teologów Pastoralistów I Kongres Teologów Praktycznych rozpoczął się na UKSW w poniedziałek 19 września. Wzięli w nim udział naukowcy z najważniejszych polskich uczelni, m.in. Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Trzydniowemu spotkaniu towarzyszyło hasło: „Polska krajem misyjnym. 1050 lat po przyjęciu chrześcijaństwa”.

Kongres był okazją do zdiagnozowania i wytyczenia kierunków pracy duszpasterskiej po obchodach jubileuszu Chrztu Polski oraz Światowych Dniach Młodzieży. Służył również integracji środowiska pastoralnego, do którego – oprócz teologów pastoralnych – zaliczają się katechetycy, homiletycy i liturgiści.