Polski franciszkanin otrzymał nagrodę za wkład w rozwój kontaktów między Polską a Węgrami

16 listopada polski franciszkanin konwentualny o. Paweł Cebula otrzymał w Budapeszcie Medal Pamiątkowy im. Biskupa Árona Mártona za zasługi dla kultury węgierskiej i środkowoeuropejskiej. Jest pierwszym Polakiem, który otrzymał to wyróżnienie. Nagrodę tę od 1990 przyznaje węgierska Fundacja im. Gábora Bethlena. Polski zakonnik, choć ma korzenie polsko-litewskie, jest od ponad 20 lat związany z Węgrami.

W przemówieniu Sándor Lezsák, wicemarszałek parlamentu i przewodniczący Fundacji im. Gábora Bethlena, powiedział, że kontynuujemy tradycję uhonorowania opozycjonistów, którzy solidaryzowali się z prześladowanymi przez komunistyczny reżim na Węgrzech i innych krajach Europy. „Co prawda za czasów komunistycznych było nas niewielu a teraz, kiedy już nic nie zagraża, nasze grono poważnie się powiększyło” – powiedział z ironią Lezsák.

Biskup diecezji szegedsko-csanádzkiej, László Kiss-Rigó w laudacji przypomniał, jak to kiedyś jeden z polskich polityków w obecności o. Cebuli z emfazą mówił, że trzeba budować i rozbudowywać mosty polsko-węgierskie. Wtedy o. Paweł przerwał mu i powiedział, że przez ponad 1000 lat relacji polsko-węgierskich zbudowano wystarczającą ilość wzajemnych mostów i zamiast budować nowe należy stare mosty remontować i utrzymać w dobrym stanie, a przede nauczyć się po nich chodzić tam i z powrotem. „I to robi od lat o. Cebula” – zaznaczył biskup diecezji szegedsko-csanádzkiej.

Hierarcha zacytował słowa słynnego poety węgierskiego László Nagy`a, który zastanawiał się w jednym z utworów, kto po śmierci z naszego pokolenia przeniesie na drugą stronę miłość. „Możemy być spokojni ponieważ rodzą się tacy ludzie, a jednym z nich jest o. Cebula, który zawsze jest gotowy przenieść na tamtą stronę swoją miłość” – powiedział bp Kiss-Rigó.

Medal z dyplomem wręczyli o. Cebuli wicemarszałek Lezsák i córka poety, Gyuli Illyésa, kurator Fundacji dr Mária Illyé.

Uroczystość z udziałem kilkuset osób, przedstawicieli życia społecznego, politycznego i religijnego odbyła się w sali budapesztańskiego Narodowego Teatru Filmowego URANIA. Wśród gości był m.in. ambasador RP na Węgrzech, Roman Kowalski, a także wielu laureatów nagród wcześniej przyznanych przez Fundację.

Medal Pamiątkowy im. Bp. Árona Mártona wykonał znakomity rzeźbiarz Tibor Szervátiusz, należący do grona czołowych artystów na Węgrzech.

O. Paweł Leszek Cebula urodził się 30 stycznia 1967 r. w Koszalinie w rodzinie litewsko-polskiej. W 1985 rozpoczął formację w zakonie franciszkanów konwentualnych (OFMConv) w nowicjacie w Smardzewicach, kontynuował w seminarium w Łodzi-Łagiewnikach. Śluby czasowe i wieczyste złożył odpowiednio w 1986 i 1992. Już w 1991 r. zaproponowano mu wyjazd do Miszkolca w ramach pomocy przy odradzaniu się tam życia zakonnego.

Nie był to zresztą jedyny taki przypadek, gdy Kościół w Polsce wspierał odradzające się w tym czasie życie zakonne w innych „demoludach”: dominikanie, misjonarze św. Wincentego a Paulo, franciszkanie różnych gałęzi, jezuici i inni, również siostry zakonne – wszyscy pomagali odtwarzać, a najczęściej tworzyć od podstaw struktury zakonne w Czechosłowacji, na Białorusi, Ukrainie, w Rosji, na Węgrzech i w wielu innych krajach jeszcze do niedawna tzw. „realnego socjalizmu”.

Nagroda, jaką odbierze w niedzielę, przyznawana jest przez Fundację im. Gábora Bethlena. Została ona powołana w 1980 r. przez niezależne środowiska intelektualne, sympatyzujące z „Solidarnością”. Każdego roku przyznaje ona kilka wyróżnień, Medali Pamiątkowych im. bp. Árona Mártona. W uzasadnieniu swej decyzji, członkowie Kuratorium napisali, że nagradzają polskiego zakonnika za „ofiarną pracę wykonywaną przez dziesięciolecia w rozwijaniu kontaktów polsko-węgierskich oraz wyróżniającą działalność w służbie zakonnej i publicznej”.

Paweł Cebula jeszcze jako kleryk udał się w 1991 r. na Węgry, nie znając miejscowego języka, ale szybko opanował go na tyle, że gdy 20 czerwca 1993 przyjmował w Miszkolcu święcenia kapłańskie, bardzo dobrze rozumiał cały obrzęd. Dziś mówi po węgiersku znakomicie. Został franciszkaninem konwentualnym, czyli minorytą (od fratres minores – „bracia mniejsi”), jak ich się nazywa na Węgrzech. Warto tu zauważyć, że prześladowania i represje komunistyczne w tym kraju przeżyło jedynie 3 potajemnie przyjętych do zakonu i pracujących w ukryciu zakonników.

O. Cebula pracował głównie w Miszkolcu, a także w kilku innych miastach węgierskich. W tym czasie, czyli w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych XX w. był korespondentem KAI w tym kraju, a nadsyłane przezeń materiały były szczególnie cenne nie tylko dlatego, że powstawały na miejscu i nieraz zawierały różne ciekawostki „od kuchni”, ale także dlatego, że ich autor, świetnie znając język, mógł korzystać ze źródeł oryginalnych, a nie z tłumaczeń. Był korespondentem KAI również w czasie papieskich pielgrzymek (Węgry, Polska, Szwajcaria, Słowacja, Bawaria, USA, Izrael).

O pozycji polskiego franciszkanina w środowisku madziarskim świadczy również fakt, że pracował duszpastersko także w parafiach węgierskich w Rumunii i współpracował z sekcją węgierską Radia Watykańskiego. Po wyjeździe w 2007 z Węgier pracował w Stanach Zjednoczonych – w Bridgeport, CT, jak i w Nowym Jorku, i to zarówno z Polakami, jak i, przede wszystkim, z emigrantami węgierskimi. Od listopada 2013 pracował w Domu Pojednania i Spotkań im. św. Maksymiliana w Gdańsku, gdzie był rekolekcjonistą i kierownikiem duchowym. Od kwietnia br. jest duszpasterzem w irlandzkim Wexford (diecezja Ferna).

Niewątpliwie największe zasługi o. Cebula położył dla budowania i umacniania kontaktów i mostów polsko-węgierskich; to m. in.. z jego inicjatywy powstała Kaplica Węgierska w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Krakowie-Łagiewnikach i sprowadzono do niej relikwie św. Jadwigi, a relikwie św. Kingi do Eger.

Wcześniej inne ważne węgierskie wyróżnienie przyznawane przez Fundację, Nagrodę Gabora Bethlema otrzymali Zbigniew Herbert (1987), Konrad Sutarski (1992), Krzysztof Czyżewski (1998) i Bohdan Zadura (2013).

Patron nagrody – bp Áron Márton (1896-1980) był od 1938 węgierskim biskupem diecezji Alba Iulia w Siedmiogrodzie, skąd pochodził. W czasie wojny pomagał prześladowanym Żydom, za co w 1999 został pośmiertnie odznaczony tytułem „Sprawiedliwy wśród narodów świata”, po wojnie natomiast upominał się o prawa Węgrów w Rumunii i bronił wolności religijnej. W 1948 został skazany na dożywotnie więzienie, po kilku latach warunki uwięzienia mu złagodzono, ostatecznie odzyskał wolność w 1955, ale do końca życia doświadczał różnych ograniczeń i represji. Gdy w 1945 Pius XII chciał go mianować kardynałem, nie zgodziły się na to ówczesne władze i kapelusz otrzymał József Mindszenty. Nagrodę im. bp. Mártona ustanowili w 1990 węgierskie środowiska intelektualne, związane duchowo z polską „Solidarnością”.