Spotkanie papieża z przedstawicielami władz Albanii

„Niech nikt nie myśli, że może zasłaniać się Bogiem, gdy planuje i dopuszcza się aktów przemocy i prześladowania! Niech nikt nie używa religii jako pretekstu do działań sprzecznych z godnością człowieka i jego podstawowymi prawami, na pierwszym miejscu prawem wszystkich do życia i wolności religijnej!” – powiedział papież Franciszek spotykając się w Pałacu Prezydenckim w Tiranie z przedstawicielami władz Albanii.

W swoim przemówieniu Franciszek przypomniał, że Albania jest ojczyzną ludzi heroicznych, którzy oddali swoje życie za niepodległość, oraz męczenników, którzy dawali świadectwo swej wiary w trudnych czasach prześladowań. Odnosząc się do zainicjowanych niemal ćwierć wieku temu przemian demokratycznych papież zaznaczył, że poszanowanie praw człowieka, w tym wolność religijna i swoboda słowa, jest warunkiem wstępnym rozwoju społecznego i gospodarczego danego kraju. Rozwija się wówczas także kreatywność i przedsiębiorczość.

Ojciec Święty zachęcił do szczególnego pielęgnowania klimatu szacunku i wzajemnego zaufania między mieszkającymi w Albanii katolikami, prawosławnymi i muzułmanami. „Nabiera on szczególnego znaczenia w naszych czasach, w których ze strony grup ekstremistycznych wypaczany jest autentyczny sens religii oraz ulegają zaburzeniu i instrumentalizacji różnice między poszczególnymi wyznaniami, czyniąc z nich niebezpieczny czynnik konfliktu i przemocy” – stwierdził. Następnie Franciszek podkreślił: „Niech nikt nie myśli, że może zasłaniać się Bogiem, gdy planuje i dopuszcza się aktów przemocy i prześladowania! Niech nikt nie używa religii jako pretekstu do swych działań sprzecznych z godnością człowieka i jego podstawowymi prawami, na pierwszym miejscu prawem wszystkich do życia i wolności religijnej!”. Zaznaczył, że doświadczenie albańskie ukazuje, iż pokojowe i owocne współżycie między ludźmi i wspólnotami należącymi do różnych religii jest nie tylko pożądane, ale również praktycznie możliwe i wykonalne. „Jest to dar, o który zawsze trzeba prosić Pana w modlitwie. Oby Albania zawsze mogła podążać tą drogą, stając się przykładem godnym naśladowania dla wielu krajów!” – powiedział Ojciec Święty.

Papież wskazał na pomyślny rozwój misji Kościoła w minionych latach, którego obecność Kościoła i działania służą całemu narodowi. Jednocześnie zauważył, że obecnie pojawiają się nowe wyzwania, aby globalizacji rynków odpowiadała globalizacja solidarności, wzrostowi gospodarczemu towarzyszyło większe poszanowanie stworzenia. Zaapelował o umocnienie rodziny. Zapewnił, że podobnie jak przed 21 laty św. Jan Paweł II, także i on zawierza opiece Maryi, Matce Dobrej Rady Albanię i jej mieszkańców.

Papieskie przemówienie:

Panie Prezydencie,
Panie Premierze,
Szanowni Członkowie Korpusu Dyplomatycznego,
Ekscelencje, Panie i Panowie!

Bardzo cieszę się, że mogę być dziś z wami na szlachetnej ziemi Albanii, w kraju ludzi heroicznych, którzy oddali swoje życie za niepodległość swej ojczyzny i na ziemi męczenników, którzy dawali świadectwo swej wiary w trudnych czasach prześladowań. Dziękuję za zaproszenie do odwiedzenia waszej ojczyzny, nazywanej „krainą orłów” i za wasze serdeczne przyjęcie.

Minęło już prawie ćwierć wieku od chwili, kiedy Albania znalazła się na trudnej, ale fascynującej drodze wolności. Umożliwiło to społeczeństwu albańskiemu rozpoczęcie procesu odbudowy materialnej i duchowej, uruchomienie wielu energii i inicjatyw, otwarcie się na współpracę i wymianę z państwami sąsiadującymi na Bałkanach i w basenie Morza Śródziemnego, z Europą i całym światem. Odzyskana wolność pozwoliła wam patrzeć z ufnością i nadzieją w przyszłość, zainicjować projekty i ponownie nawiązać relacje przyjaźni z krajami bliskimi i dalekimi.

Poszanowanie praw człowieka, wśród których szczególne miejsce zajmuje wolność religijna i swoboda słowa, jest w istocie warunkiem wstępnym rozwoju społecznego i gospodarczego danego kraju. Kiedy szanowana jest godność człowieka oraz uznawane i zapewnione są jego prawa, rozwija się także kreatywność i przedsiębiorczość, a ludzka osobowość może rozwijać swoje różnorodne inicjatywy na rzecz dobra wspólnego.

Cieszę się szczególnie z pewnej korzystnej cechy charakterystycznej Albanii, która powinna być zachowana z całą troską i dbałością: mam na myśli pokojowe współistnienie i współpracę osób należących do różnych religii. Klimat szacunku i wzajemnego zaufania między katolikami, prawosławnymi i muzułmanami jest cennym dobrem dla kraju. Nabiera on szczególnego znaczenia w naszych czasach, w których ze strony grup ekstremistycznych wypaczany jest autentyczny sens religii oraz ulegają zaburzeniu i instrumentalizacji różnice między poszczególnymi wyznaniami, czyniąc z nich niebezpieczny czynnik konfliktu i przemocy, zamiast okazji do otwartego i naznaczonego szacunkiem dialogu oraz wspólnej refleksji nad tym, co znaczy wierzyć w Boga i przestrzegać Jego Prawa.

Niech nikt nie myśli, że może zasłaniać się Bogiem, gdy planuje i dopuszcza się aktów przemocy i prześladowania! Niech nikt nie używa religii jako pretekstu do swych działań sprzecznych z godnością człowieka i jego podstawowymi prawami, na pierwszym miejscu prawem wszystkich do życia i wolności religijnej!

To co ma miejsce w Albanii, dowodzi natomiast, że pokojowe i owocne współżycie między ludźmi i wspólnotami należącymi do różnych religii jest nie tylko pożądane, ale również praktycznie możliwe i wykonalne. Pokojowe współistnienie różnych wspólnot religijnych jest w istocie nieocenionym dobrem dla pokoju i harmonijnego rozwoju narodu. Jest to wartość, której należy strzec i rozwijać każdego dnia, wraz z wychowaniem do poszanowania różnic i specyficznych tożsamości otwartych na dialog i współpracę dla dobra wszystkich, we wzajemnym poznaniu i szacunku. Jest to dar, o który zawsze trzeba prosić Pana w modlitwie. Oby Albania zawsze mogła podążać tą drogą, stając się przykładem godnym naśladowania dla wielu krajów!

Panie Prezydencie, po okresie zimy izolacji i prześladowań, nadeszła w końcu wiosna wolności. W drodze wolnych wyborów i nowych rozwiązań instytucjonalnych umocnił się pluralizm demokratyczny, i to również sprzyjało wznowieniu aktywności gospodarczej. Wielu, zwłaszcza na początku, poszukując pracy i lepszych warunków życia, obrało drogę emigracji i na swój sposób przyczyniają się do rozwoju społeczeństwa albańskiego. Wielu innych odkryło motywy, by pozostać w ojczyźnie i budować ją od wewnątrz. Trudy i ofiary wszystkich przyczyniły się do poprawy ogólnych warunków życia.

Kościół katolicki mógł ze swej strony wznowić normalne życie, odbudowując swą hierarchię i nawiązując ponownie nić długiej tradycji. Wybudowano i odbudowano miejsca kultu, a wyróżnia się wśród nich Sanktuarium Matki Bożej Dobrej Rady w Szkodrze. Utworzono szkoły oraz ważne ośrodki edukacyjne i charytatywne dostępne dla wszystkich obywateli. Obecność Kościoła i jego działania są zatem słusznie postrzegane nie tylko jako posługa dla wspólnoty katolickiej, ale dla całego narodu.

Błogosławiona Matka Teresa wraz z męczennikami, którzy dali heroiczne świadectwo wiary – ku nim biegnie nasze najwyższe uznanie i modlitwa – z pewnością radują się w Niebie z powodu zaangażowania ludzi dobrej woli na rzecz odrodzenia się społeczeństwa i Kościoła w Albanii.

Jednakże obecnie pojawiają się nowe wyzwania, na które trzeba odpowiedzieć. W świecie, dążącym do globalizacji ekonomicznej i kulturowej trzeba podejmować wszelkie wysiłki, aby wzrost i rozwój były dostępne dla wszystkich, a nie tylko dla pewnej części ludzkości. Ponadto rozwój ten nie będzie autentyczny, jeśli nie będzie także zrównoważony i sprawiedliwy, to znaczy, jeśli nie uwzględni praw ubogich i nie będzie szanował środowiska. Trzeba, aby globalizacji rynków odpowiadała globalizacja solidarności; wzrostowi gospodarczemu musi towarzyszyć większe poszanowanie stworzenia; wraz z prawami indywidualnymi trzeba chronić prawa instancji pośredniczących między jednostką a państwem, przede wszystkim prawa rodziny. Albania może dziś stawiać czoła tym wyzwaniom w kontekście wolności i stabilności, które powinny być umacniane i pozwalają mieć dobre nadzieje na przyszłość.

Serdecznie dziękuję każdemu z was za wspaniałą gościnność i podobnie jak św. Jan Paweł II w kwietniu 1993 roku modlę się, by Maryja, Matka Dobrej Rady chroniła Albanię, powierzając Jej nadzieje całego narodu albańskiego. Niech Bóg ześle na Albanię swą łaskę błogosławieństwo.

***

Do duchowego pokrewieństwa swego narodu z błogosławioną Matką Teresą z Kalkuty odwołał się prezydent Albanii Bujar Nishani, witając 21 września w Pałacu Prezydenckim w Tiranie papieża Franciszka. Przypomniał również katolickie korzenie kultury swego kraju, dzieje solidarności Stolicy Apostolskiej z jego ojczyzną. Mówiąc o ekonomicznym zacofaniu Albanii, jakie istniało jeszcze do niedawna, zaznaczył, że obecnie jej gospodarka szybko się rozwija, zbliżając się coraz bardziej do kryteriów europejskich.

„Jesteśmy narodem o tragicznej historii, ale odrodziliśmy się i z wiarą kroczymy ku przyszłości, jesteśmy ludem Matki Teresy” – powiedział szef państwa, który 29 bm. kończy 48 lat. Witając bardzo serdecznie Ojca Świętego, podziękował mu „w imieniu własnym i swego kraju” za „ten zaszczyt”, jakim jest przyjazd do Albanii i wybranie jej jako pierwszego państwa, które odwiedza on w Europie. „Jest to wielkie wydarzenie dla wszystkich Albańczyków” – zapewnił Nishani i dodał: „Witamy w Albanii”.

Zwrócił uwagę na europejski wymiar tej podróży i przytoczył przysłowie albańskie: „Dom Albańczyka jest domem przyjaciela Boga” i w tym kontekście podkreślił, że „jest on podwójnie Waszym domem”. Zaznaczył, że kraj ten widzi we Franciszku „wielką osobowość” i „cennego przyjaciela”.

Wspomniał z kolei, że jeszcze do niedawna Albania uchodziła za najbiedniejszy kraj Europy, dziś jednak jej gospodarka przeżywa rozkwit, jest „dynamiczna, która nie uległa kryzysowi” i „zbliża się do kryteriów europejskich.

Szef państwa określił swój kraj jako państwo „swobód, religii i solidarności między religiami”, dodając, że nie ma tam dyskryminacji, nietolerancji czy terroryzmu ale istnieje „harmonia między religiami”, władze zaś szanują wszelkie religie z tą samą tożsamością narodową”. Zapewnił, że w jego kraju śledzą uważanie nauczanie Ojca Świętego, zwłaszcza gdy chodzi o walkę z ubóstwem, przeciw wojnom i z „egocentryczną korupcją”.

Przechodząc do stosunków albańsko-watykańskich Nishani złożył hołd św. Janowi Pawłowi II i jego wizycie w tym kraju w kwietniu 1993, złożonej w celu „odrodzenia Kościoła” i dodania bodźca „zgodzie międzyreligijnej”. Podkreślił wielkie znaczenie „solidarności Stolicy Apostolskiej z Albanią w okresie prześladowań w czasach reżymu komunistycznego” i jej działania podejmowane „w imię Boga i wolności”. „Jeszcze raz bardzo dziękuję za pomoc, jaką otrzymaliśmy w okresie niepodległości narodowej, w 1915” – powiedział prezydent, a jego słowom towarzyszyły burzliwe oklaski.

Zauważył następnie, że dzieje katolicyzmu albańskiego „stanowią ważną część katolicyzmu światowego”. Przypomniał, że męczennicy tuż przed rozstrzelaniem wołali „Niech żyje Albania, niech żyje papież!”, gdyż – jak podkreślił – „oddawali oni życie za ojczyznę i za wiarę”. „Kościół katolicki i inne wspólnoty religijne stawiały bohaterski opór dyktaturze” – stwierdził prezydent. Aby podkreślić więź istniejącą między wiarą katolicką a krajem, przytoczył najstarszy zachowany tekst w języku albańskim (w dialekcie gegijskim), a jest nim pochodząca z 1462 formuła błogosławieństwa w czasie chrztu: „W Imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego”.

Warto w tym miejscu zauważyć, że pierwszą książką napisaną po albańsku był pochodzący z 1555 „Meshkari”, czyli Mszał, noszący imię Gjona Buzukiego, który go napisał. Oryginał tego dzieła znajduje się w Bibliotece Watykańskiej, a jego kopię posiada stołeczna bibliotek publiczna w Tiranie.