Rękopis Mendla wrócił do Czech

Po 25 latach powrócił z Niemiec do Czech rękopis „Badań nad hybrydami roślin” Johanna Gregora Mendla (1822-84). To niezwykle ważne dzieło, które zapoczątkowało genetykę, autor napisał w swym klasztorze augustiańskim w Brnie, którego przez ponad 15 lat był opatem.

10 lutego na konferencji prasowej w Pradze poinformowano, że powrót manuskryptu jest owocem wieloletnich starań dyplomatycznych. Od 1987 przechowywali go augustianie w Niemczech. Kilka dni temu przeor augustianów w Stuttgarcie przekazał go opatowi klasztoru w Brnie, o. Lukášowi Evženowi Martinecowi. Po pokazaniu go na konferencji prasowej w czeskim MSZ rękopis przewieziono właśnie do klasztoru w Brnie, gdzie pozostanie i będzie pokazywany tylko przy specjalnych okazjach.

Do miejsca w którym powstał dzieło powraca dokładnie w Roku Mendla, ogłoszonym przez stolicę Moraw z okazji 190. rocznicy urodzin prekursora genetyki. Władze augustianów podkreślają, że dla zakonu rękopis ma nieocenioną wartość zarówno jako dokument pewnego okresu w dziejach, jak i jako pamiątka po „twórcy genetyki”.

O. Gregor (Grzegorz) Johann Mendel OSA urodził się 20 lipca 1822 w Hynčicach na Morawach (po niemiecku Heinzendorf) w rodzinie niemieckojęzycznej. Ukończył Instytut Filozofii Uniwersytetu w Ołomuńcu. Po odbyciu jednorocznego nowicjatu, w 1844 wstąpił do zakonu augustianów i podjął studia teologiczne w Brnie, które ukończył w 4 lata później i przyjął święcenia kapłańskie.

Oprócz działalności duszpasterskiej wykładał rolnictwo w Instytucie Technicznym w Brnie i w liceum w Znojmie. Działał też w kilku miejscowych towarzystwach naukowych oraz w organizacjach rolniczych. W latach 1851-53 za zgodą przeora studiował nauki przyrodnicze w Wiedniu. W 1868 został wybrany opatem augustianów w Brnie i działał przeciwko antykościelnym inicjatywom władz.

W przyklasztornym ogrodzie Mendel założył w 1854 roku hodowlę roślin w celu badań zmienności dziedziczenia i jednocześnie zorganizował obserwatorium meteorologiczne. To tam przeprowadzał swe sławne badania nad dziedziczeniem cech grochu zwyczajnego. Udowodnił, że jest ono oparte na zestawie praw (nazwanych później od jego nazwiska trzema prawami Mendla). Znaczenia tych obserwacji nie doceniano aż do przełomu XIX i XX wieku, gdy ponowne „odkrycie” dostrzeżonych i opisanych przezeń prawidłowości zapoczątkowało powstanie nowej dziedziny nauki – genetyki.

Zmarł 6 stycznia 1884 roku w Brnie w następstwie długotrwałego, chronicznego zapalenia nerek. Na jego pogrzebie grał znany czeski twórca – wówczas młody, niespełna 30-letni kompozytor, nauczyciel muzyki i organista Leoš Janáček (1854-1928), również przez wiele lat związany z Brnem.