Wystawa pełna uroku

Kilkadziesiąt fotografii ludzi z upośledzeniem umysłowym, żyjących we wspólnotach „L’ Arche” w wielu krajach świata, można obejrzeć w warszawskiej galerii. „Od pierwszego momentu zakochałem się w tych ludziach” – mówi autor zdjęć Grzegorz Wełnicki.

Niezwykłą wystawę można obejrzeć w Warszawie przy Placu Zamkowym 8, w Galerii obok ZPAF.

Wełnicki w ciągu ostatnich dwóch lat objechał kilka kontynentów, aby skoncentrować swe spojrzenie na wyjątkowych rysach ludzi niepełnosprawnych intelektualnie, którzy żyją we wspólnotach.
L’Arche to międzynarodowa federacja wspólnot z ludźmi niesprawnymi intelektualnie. Została założona w 1964 roku przez Jean Vaniera, który w młodości służył w Royal Navy i w Royal Canadian Navy. Głęboko doświadczony przez życie, z barwną biografią stał się jednym z największych współczesnych autorytetów moralnych.

Na warszawskiej wystawie znajdujemy w większości portrety i zdjęcia sytuacyjne jakie wykonał autor w Polsce, Japonii, na Wybrzeżu Kości Słoniowej, we Francji i Anglii. Na wystawie dominują ciasne kadry, w których autor próbuje uchwycić rys psychologiczny postaci oraz zdjęcia sytuacyjne nawiązujące w swej formule do reportażu.

O spotkanych osobach z upośledzeniem Wełnicki mówi – „Anioły” – „byłem wśród nich i otrzymałem tak wiele, że nie mam wątpliwości, że to ja ich bardziej potrzebowałem, niż oni mnie (…) Dla mnie czas z Aniołami zaczął się w Święta Bożego Narodzenia 2009 roku, kiedy odwiedziłem swoją pierwszą L’Arche – w Śledziejowicach i spędziłem tam najpiękniejsze Święta w moim życiu. Od pierwszego momentu zakochałem się w tych ludziach. Mają niewiarygodnie czyste i proste serca. Są miłością”.

Zacząłem jeździć po świecie i odwiedzać inne domy, odnajdywałem i portretowałem moje Anioły. Robiłem im zdjęcia. Fotografie z przedmiotami, z rzeczami dla nich ważnymi. W każdym kolejnym kraju coraz bardziej utwierdzałem się w przekonaniu, że Anioły mają takie same, proste marzenia jak my.

Kolorowe portrety uzupełniłem czarno-białym reportażem – dodaje Wełnicki – którego specjalnie nie podpisałem. Staram się w ten sposób pokazać, że niezależnie od miejsca wszędzie na świecie jest podobnie. Najbardziej niesamowitą postacią, którą spotkałem, był Loïc mieszkający w La Forestière, we Francji. Maleńki mężczyzna, jeżdżący na wózku, wydający z siebie tylko pojedyncze krzyki. Zrobiłem mu portret bez żadnego przedmiotu. Niezwykłym darem są same jego dłonie. Kiedy położyłem mu głowę na kolanach, poczułem jak wplata mi we włosy swoje maluteńkie palce. Były to najmocniejsze uczucia dobra, spokoju i miłości, jakich kiedykolwiek doznałem”.

„Moim głównym celem jest pokazanie ludzi żyjących w trudnych warunkach, którzy mimo to potrafią cieszyć się życiem. Najważniejszym dla mnie jest bycie tak blisko fotografowanych osób jak to tylko możliwe, a moje zdjęcia są wynikiem moich doświadczeń” – mówi KAI.

Ludzie Arki przypominają o rzeczy niby oczywistej, ale często zapominanej, że każdy z nas
niezależnie od posiadanych darów i ograniczeń ma takie same prawo do człowieczeństwa i godności.

Życie wspólnotowe w „L’Arche” opiera się na zasadzie partnerstwa, rozumianego jako wymiana darów pomiędzy osobami zdrowymi a niepełnosprawnymi. Wspólnie prowadzi się dom, spożywa posiłki, pracuje i modli. Nie ma tam też typowego dla instytucji charytatywnych podziału na odrębne światy: opiekunów i podopiecznych. Wzajemnym relacjom towarzyszy zasada przyjaźni. Słabość i niepełnosprawność traktuje się tam wręcz jako „dar” a nawet „szansę”, która zbliża ludzi do siebie oraz wyzwala dobro.

Podkreśla się, że osoby z upośledzeniem mają do odegrania wielką rolę we współczesnym świecie i w Kościele. Bowiem osoby te będąc ograniczone w rozwoju intelektualnym, rozwijają się szczególnie w sferze duchowej i emocjonalnej, krótko mówiąc: w sferze miłości. Cechuje je nieograniczone zaufanie, wierność w przyjaźni i bezinteresowność, jak również wyczucie sfery sacrum.

Arka nie aspiruje do tego, by jej styl, metody, osiągnięcia uważano za najważniejsze, najlepsze rozwiązanie problemów osób z niepełnosprawnością intelektualną. Stara się jednak być bardzo jasnym, wyrazistym przykładem, że społeczeństwo kierujące się prawdziwym humanizmem, musi mieć fundament zbudowany na umiejętności przyjęcia i szanowania również tych najmniejszych i najsłabszych spośród nas wszystkich.

Twórcą wspólnot jest Jean Vanier, filozof i pisarz. Urodził się w 1928 r. i jest synem gubernatora generalnego Kanady, we wczesnej młodości był oficerem marynarki wojennej. Po kilku latach służby na jednym z brytyjskich lotniskowców, zrezygnował z kariery wojskowej, po czym studiował teologię i filozofię.

W 1964 r. Vanier kierowany wewnętrznym powołaniem kupił niewielki dom w Trosly pod Paryżem, postanawiając odtąd dzielić swe życie z osobami niepełnosprawnymi. Tak powstała pierwsza wspólnota „L’Arche” (Arka). Duchowym ojcem wspólnoty przez kilkadziesiąt lat był znany dominikanin o. Thomas Philippe.

W kilka lat po powstaniu „Arki”, Jean Vanier wraz z Marie-Helene Mathieu powołał kolejny ruch wspólnotowy: „Wiara i Światło”, skupiający osoby zdrowe oraz niepełnosprawnych i ich rodziny, nie mieszkające jednak pod wspólnym dachem, ale w jednej parafii, dzielnicy czy mieście. Tworzą one środowisko, koncentrujące się wokół najsłabszych. Ruch ten powstał w Lourdes, podczas międzynarodowej pielgrzymki osób niepełnosprawnych, zorganizowanej przez Vaniera na Wielkanoc 1971 r.

Ruchy „Arka” oraz „Wiara i Światło”, choć powstały na gruncie Kościoła katolickiego, dziś zrzeszają, np. w Rosji, Indiach czy na Bliskim Wschodzie, ludzi różnych wyznań i religii. Pokazują w ten sposób, że osoby z upośledzeniem umysłowym mogą odegrać istotną rolę w budowaniu jedności międzywyznaniowej i jedności między religiami.

„Wiara i Światło” skupia obecnie ok. półtora tysiąca wspólnot w 80 krajach: w Polsce jest ich ponad 150. „L’ Arche – Arka” ma 137 wspólnot w 35 krajach świata, na niemal wszystkich kontynentach. Federacja L’ARCHE skupia około 5000 członków, w tym 2278 osób z niepełnosprawnością intelektualną, które zamieszkują w domach prowadzonych przez Federację. Ponadto w zajęciach organizowanych w warsztatach pracy uczestniczy dodatkowych 1316 osób z niepełnosprawnością. Łącznie Federacja wspiera 3594 osób z niepełnosprawnością intelektualną (dane z roku 2009).
W Polsce działają trzy wspólnoty „L’ Arche”: w Śledziejowicach k. Krakowa, w Poznaniu i we Wrocławiu. Tworzona jest wspólnota w Warszawie.

Wystawa Grzegorza Wełnickiego w Warszawie czynna jest dla zwiedzających do 15 lipca br. Jej kuratorem jest Anna Wolska.