Ekologiczna pielgrzymka biskupów Europy

Apelem skierowanym do każdego chrześcijanina, aby mocniej angażował się w ochronę środowiska naturalnego zakończyła się w austriackim sanktuarium maryjnym w Mariazell międzynarodowa pielgrzymka ekologiczna biskupów i odpowiedzialnych w episkopatach swoich krajów za problematykę ochrony środowiska Europy.

Trasa pielgrzymki w dniach 1-5 września br. prowadziła z Węgier przez Słowację do Mariazell w Austrii. Hasłem pielgrzymki były słowa, wybrane przez Benedykta XVI na Światowy Dzień Pokoju 2010: „Jeśli chcesz pokoju, chroń dzieło stworzenia”. Wśród 50 delegatów z 15 krajów europejskich był bp Edward Janiak z Wrocławia.

O. Duarte da Cunha, sekretarz generalny Rady Konferencji Biskupich Europy (CCEE) podczas Mszy św. w bazylice w Mariazell wezwał wiernych, aby każdy w swoim środowisku jeszcze bardziej niż dotychczas oszczędzał naturalne zasoby ziemi a ochronę środowiska naturalnego rozumiał jako jedno z najważniejszych zadań.

Eucharystię koncelebrowali kard. Christoph Schönborn, metropolita wiedeński, kard. Peter Turkson, przewodniczący Papieskiej Rady Iustitia et Pax, biskup Grazu Egon Kapellari oraz liczni biskupi i księża z całej Europy. Na zakończenie odczytano wspólne oświadczenie, w którym uczestnicy pielgrzymki podkreślili, że w ich zamierzeniu miała to być akcja, symbolizująca refleksję, naukę i nawrócenie, „które jest niezbędne, jeśli ludzkość ma wziąć na siebie cały ciężar wyzwań ekologicznych”.

Do uczestników „zielonej” pielgrzymki pozdrowienia skierowali Benedykt XVI i kard. Turkson. Papież przypomniał, że „ochrona stworzenia danego nam przez Boga jest bezwzględnym obowiązkiem każdego z nas”. Natomiast kard. Turkson popierając pogląd papieża zwrócił uwagę, że egoizm szkodzi środowisku człowieka. Zdaniem przewodniczącego „Iustitia et Pax” ochrona stworzenia jest nie tylko środkiem do uniknięcia katastrof ekologicznych, ale także „decydującym warunkiem pokoju w świecie”.

Pielgrzymkę biskupi rozpoczęli Mszą św. wieczorem 1 września w katedrze w węgierskim Ostrzyhomiu. Liturgii przewodniczył kard. Peter Erdö, przewodniczący Rady Konferencji Biskupich Europy (CCEE). Prymas Węgier udzielił pielgrzymom błogosławieństwa na drogę.

„Chrześcijanie powinni sprawować pionierską rolę w ochronie środowiska i opowiadać się za rozsądnym korzystaniem z dóbr natury” – podkreślił w kazaniu kard. Erdö i dodał, że ta sprawa łączy chrześcijan wszystkich wyznań. „Ochrona środowiska łączy się z budowaniem sprawiedliwego społeczeństwa” – powiedział przewodniczący CCEE i przypomniał, że zadaniem Kościoła jest przede wszystkim uwrażliwianie ludzi na problematykę ekologiczną poprzez działalność oświatową. „Tak dzieje się już na Węgrzech, gdzie Konferencja Biskupów realizuje projekt, którego celem jest uwrażliwianie młodzieży szkolnej na budowanie społeczeństwa szanującego środowisko naturalne” – zaznaczył węgierski hierarcha.

Jednocześnie kard. Erdö nawiązał do listu Benedykta XVI na Światowy Dzień Pokoju 2010. Papież przypomina w nim, że poszanowanie ekologii naszej planety nie będzie możliwe bez poważnej refleksji nad „ekologią człowieka”, bez nawrócenia duchowego i przemiany stylu życia. „Problemu irracjonalnego i nieodpowiedzialnego traktowania środowiska naturalnego nie można oddzielać od moralnego kryzysu naszego kontynentu, gdyż one wzajemnie na siebie oddziałują” – stwierdził kard. Erdö.

Hierarcha ostrzegł też przed rozpadem wspólnej bazy kulturowej Europy i zwrócił uwagę na szerzący się subiektywizm. „Tymczasem Europie potrzebny jest wspólny system wartości i wspólny obraz świata” – przekonywał.

O. da Cunha podkreślił, że międzynarodowy skład uczestników pielgrzymi świadczy o współodpowiedzialności wszystkich krajów za budowę społeczeństwa, w którym będzie szanowany każdy człowiek i całe jego środowisko naturalne. Kapłan wyjaśnił, że jako cel pielgrzymki wybrano m. in. Mariazell, gdyż to sanktuarium maryjne w sercu Europy ma wielkie znaczenie dla wszystkich krajów Europy Zachodniej i Wschodniej.

W drugim dniu pielgrzymki biskupi udali się statkiem z Ostrzyhomia do Bratysławy. W czasie rejsu rozmawiano na temat energii i wody. Stwierdzono, że odnośnie „energii” wyłaniają się na przyszłość dwa zasadnicze wyzwania: rozwój alternatywnych form energii oraz większa skuteczność w jej zużyciu. Gdy chodzi o wodę, to zdecydowanie podkreślano, że nie może ona być traktowana podobnie, jak inne surowce i nie wolno dopuścić do jej „sprywatyzowania”. „Woda powinna być zawsze dobrem społecznym, a dostęp ludzi do czystej wody jest jednym z podstawowych praw człowieka” – podkreślili uczestnicy pielgrzymki.

W drodze do Bratysławy, w węgierskim Komárom pielgrzymi odwiedzili zakład produkcji biopaliw (Rossi Biofuel AG). Zakład przerabia 70 tys. ton starego oleju jadalnego z całej Europy, tyle samo oleju rzepakowego z Węgier oraz niewielkie ilości oleju sojowego. Szef tego zakładu, Rudi Roth poinformował, że w tym konkretnym przypadku bilans energetyczny uzyskiwany z tych surowców mógłby być bardzo korzystny, gdyż na Węgrzech wiele terenów leży odłogiem. Biskupi przestrzegli jednak, że taka forma wytwarzania energii nie miałaby sensu w krajach rozwijających się, ponieważ jej ofiarą mogłyby paść tereny rolne, stanowiące podstawę produkcji żywności.

Witając gości w Bratysławie słowacki minister komunikacji Jan Figel również mówił o wspólnych staraniach ekologicznych i o wspólnej odpowiedzialności Kościoła i świata polityki. Przy tej okazji słowacki minister wyraził zadowolenie, że w Unii Europejskiej ma miejsce zinstytucjonalizowany dialog między władzami UE i Kościołami oraz wspólnotami religijnymi. Przypomniał też, że Europa ponosi odpowiedzialność również za kraje rozwijające się.

W Bratysławie odbyło się też spotkanie okrągłego stołu poświęcone wychowaniu do ochrony środowiska. W dyskusji uczestniczyli m.in. kard. Peter Kodwo Appiah Turkson, przewodniczący Papieskiej Rady „Iustitia et Pax” oraz Ján Figel, słowacki minister transportu, poczty i telekomunikacji. Później uroczystej Mszy św. w katedrze bratysławskiej przewodniczył arcybiskup Bratysławy Stanislav Zvolensky. W godzinach wieczornych przyjęcie na cześć uczestników „zielonej pielgrzymki” wydał burmistrz stolicy Andrej Durkovsky.

Kolejny etap pielgrzymki, 4 września, biskupi odbyli autobusem do Sankt Pölten w Austrii. W tamtejszej katedrze odbyło się ekumeniczne spotkanie modlitewne z udziałem m.in. grecko-prawosławnego metropolity Austrii, Michaela Staikosa oraz ewangelickiego biskupa Michaela Bünkera.

W ramach wieczornego nabożeństwa, za pośrednictwem połączenia satelitarnego pielgrzymi wspólnie modlili się z uczestnikami 14. międzynarodowego kongresu „Renovabis”, który w dniach 2-4 września obradował we Fryzyndze w Bawarii pod hasłem: „W poczuciu odpowiedzialności wobec dzieła stworzenia: wyzwania ekologiczne w Europie Środkowej i Wschodniej”.

W sobotę, w przedostatnim dniu „zielonej” pielgrzymki, jej uczestnicy pojechali zabytkową kolejką z St. Pölten do Mariazell. Rozpoczynając podróż austriacki biskup polowy Werner Freistetter podkreślił, że każde działanie musi odzwierciedlać stosunek chrześcijan do stworzenia i do Stwórcy. Hierarcha zwrócił uwagę, że w wielu nurtach neoreligijnych, czy też ezoterycznych wszystko, co pochodzi od Boga jest odpersonalizowane i przedstawiane jako energia albo moc. Natomiast wiarę chrześcijańską cechuje bardzo osobisty stosunek między Bogiem i człowiekiem.

Aby móc w sposób właściwy odpowiedzieć na współczesne wyzwania w dziedzinie ochrony środowiska, potrzebna jest – zdaniem biskupa polowego – rozsądna refleksja w wymiarze wiary, a także dialog z odpowiednimi dziedzinami nauki.

W południe pielgrzymi uczestniczyli w Mszy św. w Bürgeralpe, małej miejscowości przed Mariazell. Liturgii przewodniczył arcybiskup Brukseli-Mechelen i przewodniczący Konferencji Biskupów Belgijskich, Andre-Joseph Leonard. Z tej miejscowości ekologiczni pielgrzymi udali się dalej pieszo pielgrzymkową trasą do maryjnego sanktuarium w Mariazell. Tam w godzinach popołudniowych modlili się w bazylice przed słynącą łaskami figurką Matki Bożej.

Wyjaśniając ideę pielgrzymki sekretarz generalny CCEE stwierdził, że w sprawie ochrony środowiska często koncentrujemy się na aspektach naukowych, politycznych i etycznych. „Jesteśmy jednak przekonani, że konieczne jest zwrócenie uwagi również na wizję duchową, teologiczną i antropologiczną, leżącą u podstaw prawdziwego poszanowania stworzenia, gdyż nie określa go tylko interes polityczny lub gospodarczy” – oświadczył sekretarz generalny CCEE.

Rada Konferencji Biskupich Europy CCEE skupia episkopaty 33 krajów naszego kontynentu. Reprezentują je przewodniczący poszczególnych Konferencji Biskupów. Przewodniczącym CCEE jest węgierski kardynał Péter Erdő, arcybiskup Ostrzyhomia i Budapesztu, prymas Węgier, wiceprzewodniczącymi są kardynałowie: Josip Bozanic z Zagrzebia i Jean-Pierre Ricard, arcybiskup Bordeaux, natomiast sekretarzem generalnym – o. Duarte da Cunha. Siedziba Sekretariatu CCEE znajduje się w szwajcarskim St. Gallen.