Święte świętowanie

W polskiej kulturze dominują wyraźnie zwyczaje związane z Bożym Narodzeniem. Są one kultywowane nawet przez osoby niewierzące i niezwiązane z Kościołem Katolickim.

Wiele zwyczajów religijnych stało się częścią kultury rodzinnej i są przez nią przekazywane, niezależnie od tego, czy członkowie rodziny są wierzącymi czy obojętnymi religijnie.

Tak komentuje prowadzone od kilkunastu lat przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC (ISKK) badania religijności w diecezjach ks. prof. Janusz Mariański. Badani w nich Polacy odpowiadają również na pytania dotyczące praktyk i zwyczajów religijnych.

W badaniach diecezji szczecińsko-kamieńskiej, która w porównaniu z innymi diecezjami uzyskuje niższe wskaźniki religijności, tylko 2,5% Polaków nie dzieli się opłatkiem w Boże Narodzenie. Opłatkiem dzieli się natomiast 97,3% badanych. Ponadto ten bożonarodzeniowy zwyczaj przestrzega aż 73,9% osób niewierzących mieszkańców diecezji szczecińsko-kamieńskiej. Wspólnie z rodziną kolędy śpiewa 71,7% badanych.

Natomiast w diecezji znajdującej się po przeciwnej stronie mapy Polski oraz cechującej się najwyższym poziomem religijności – diecezji tarnowskiej – opłatkiem dzieli się aż 99,1% Polaków. Kolędy śpiewa się w 88,2% rodzin diecezji tarnowskiej.

Chociaż zdaniem ks. prof. J. Mariańskiego „Niektóre zwyczaje religijne zostały nieco uproszczone i nie są tak jak dawniej przesycone treściami religijnymi oraz przyjmują charakter bardziej rodzinny niż środowiskowy i parafialny”, to nie sprawdza się w Polsce hipoteza o „nieświętym świętowaniu” Bożego Narodzenia. „W niektórych sferach życia religijnego rola zwyczajów nawet wzrasta” przyznaje współpracownik ISKK.