Rzecznik KEP: nawet komunistyczny Sejm czuł potrzebę wyrównania krzywdy

– Nawet komunistyczny Sejm czuł potrzebę wyrównania krzywdy związanej z kradzieżą dóbr należących do parafii i zakonów – stwierdził dziś podczas briefingu rzecznik Konferencji Episkopatu Polski.

Ks. Józef Kloch skomentował pomysł Sojuszu Lewicy Demokratycznej, który zapowiedział zaskarżenie do Trybunału Konstytucyjnego ustawy, na podstawie której działa Komisja Majątkowa. Przypomniał, że uchwalili ją „starsi koledzy dzisiejszej lewicy” – Sejm IX kadencji, w którym większość stanowili posłowie PZPR.

Działająca od 17 lat Komisja Majątkowa rozpatruje wnioski podmiotów kościelnych o zwrot mienia zagrabionego przez władze komunistyczne wbrew ustanowionemu przez te władze prawu. Ustawa z 20 marca 1950 r. „O przejęciu przez państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego” przewidywała, że majątki kościelnych osób prawnych zostaną upaństwowione, gwarantowała jednak pozostawienie podmiotom kościelnym, jako podstawę utrzymania, gospodarstw rolnych do 50 ha, a na terenie województw: poznańskiego, pomorskiego i śląskiego do 100 ha. Tymczasem urzędnicy wykonujący ustawę najczęściej zabierali całą ziemię, łamiąc tym samym prawo. – O zwrot tego, co z powodu widzimisię urzędników zostało ukradzione, stara się Komisja Majątkowa – podkreślił ks. Kloch.

Wyjaśnił też, że roszczenia podmiotów kościelnych nie dotyczą tego, co zostało zabrane zgodnie z ówczesnym prawem, nawet jeśli było ono ewidentnie niesprawiedliwe. – To nie jest tak, że kiedyś odebrane w ramach nacjonalizacji grunty są dziś odzyskiwane przez Komisję Majątkową. Odzyskiwane są grunty zabrane bezprawnie – dodał.

Rzecznik KEP przypomniał, że ustawa przewiduje trzy formy zwrotu tych zagrabionych majątków: oddanie tego samego majątku (co często nie jest już możliwe), odszkodowania finansowe lub zwrot tzw. mienia zamiennego.
– Komisja Majątkowa działa już 17 lat, choć miała zakończyć swe prace w ciągu 6 miesięcy. Tak się nie stało, gdyż Agencja Nieruchomości Rolnych ciągle mówiła, że nie ma zamiennych gruntów – dodał duchowny.

Ks. Kloch odniósł się także do zarzutów, że „Kościół otrzymał znacznie więcej niż stracił”. Rzecznik powiedział, aby „szermujący tym argumentem wzięli po uwagę, że 22 ary w Warszawie to nie to samo co 22 przy słowackiej granicy”.

„Pojawiające się ostatnio wątpliwości – które należy wyjaśnić – nie mogą przesłonić wieloletnich efektów pracy Komisji” – takie stanowisko wyraziła Rada Stała KEP i biskupi diecezjalni w komunikacie wydanym po spotkaniu 26 sierpnia na Jasnej Górze.

Ogółem do Komisji Majątkowej wpłynęły 3062 wnioski o rozpoczęcie postępowań regulacyjnych. Wnioski mogły być składane tylko do końca 1992 r.

Komisja Majątkowa powstała na podstawie „Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej”. Dział czwarty tej ustawy opisuje regulację spraw majątkowych Kościoła, mówi o powołaniu Komisji Majątkowej i określa zakres jej kompetencji i działalności. Szczegółowo pracę Komisji określa „Zarządzenie Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów z 8 lutego 1990 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania regulacyjnego w przedmiocie przywrócenia osobom prawnym Kościoła katolickiego własności nieruchomości lub ich części” oraz „Rozporządzenie Rady Ministrów z 21 grudnia 1990 r. w sprawie wyłączania nieruchomości zamiennych lub nakładania obowiązku zapłaty odszkodowania na rzecz kościelnych osób prawnych”.