Kinowy „Dzień z Jerzym Nowosielskim”

Stołeczne kino Iluzjon i Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny zapraszają w sierpniu na „Dzień z Jerzym Nowosielskim”, jednym z najwybitniejszych polskich malarzy, pisarzem ikon i prawosławnym myślicielem religijnym. W programie m.in. rozmowa ekspertów sztuki, filmowy wywiad z artystą oraz poświęcone mu produkcje dokumentalne. Początek w piątek 18 sierpnia o godz. 17.00.

Dzień z Jerzym Nowosielskim to okazja, by zgłębić twórczość i życie znakomitego polskiego współczesnego artysty. W programie tego wyjątkowego spotkania znalazły się filmy dokumentujące i przybliżające osobę oraz wybitne dzieła malarza. Jego ikonostasy, które fascynują swoją głębią i wyjątkowym stylem, nadal inspirują kolejne pokolenia.

Niezwykle ciekawym elementem tego wydarzenia będzie rozmowa w gronie bliskich przyjaciół i ekspertów sztuki, którzy mieli okazję poznać artystę osobiście i z nim współpracować. Wśród naszych gości znajdą się dr Krystyna Czerni, biografka malarza i dokumentalistka jego ikonostasów; Tadeusz Nyczek, krytyk teatralny i przyjaciel Jerzego Nowosielskiego oraz Agata Ławniczak, reżyserka jednego z filmów poświęconych artyście.

Rozmowę z gośćmi poprowadzi dr Piotr Kopszak, historyk sztuki i dyrektor Muzeum Archidiecezji Warszawskiej.

Program wieczoru wypełnią także filmy dokumentalne: „Przypomnieć sobie raj”, reż. Michał Góral, 1990, godzinę później rozmowa o Jerzym Nowosielskim i jego malarstwie, następnie „Znak w górach” w reż. Agaty Ławniczak i Karola Żurawskiego (1995) i „Pantokrator. Rzecz o Jerzym Nowosielskim, reż. Miłosz Kozioł, (2011) a o 20.45 tryptyk „Liturgia/ Retrospekcja/ Portret z lustrem” w reż. Stanisława Kubiaka (2003).

Wstęp na „Dzień z Jerzym Nowosielskim” jest wolny. Kino Iluzjon, ul. Narbutta 50a w Warszawie.

Jerzy Nowosielski urodził się 7 stycznia 1923 r. w Krakowie. W pierwszych latach II wojny światowej rozpoczął studia malarskie w Instytucie Sztuk Plastycznych w Krakowie, przemianowanym przez Niemców na Kunstgewerbeschule. W latach 1945-1947 kontynuował studia w Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem prof. Eugeniusza Eibischa. Od 1947 r. był asystentem Tadeusza Kantora w Szkole Sztuk Plastycznych.

Od 1957 r. należał do Grupy Krakowskiej i został wykładowcą w zakresie malarstwa i projektowania tkaniny w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Łodzi, ale szybko powrócił do rodzinnego Krakowa. W 1961 r. obronił dyplom w ASP i rozpoczął tu wykłady z malarstwa.

W 1962 r. został profesorem krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Od najmłodszych lat był zafascynowany liturgią wschodnią, w której został wychowany (najpierw jako grekokatolik, później prawosławny). Znany był przede wszystkim jako autor prac religijnych – malowideł ściennych, ikonostasów, ale malował też kompozycje abstrakcyjne, pejzaże.

Jest autorem polichromii w cerkwiach, m.in. w Jeleniej Górze, Kętrzynie, zaprojektował także polichromię w nieistniejącej już cerkwi w Białymstoku, ikonostasów w cerkwiach, w tym w krakowskiej cerkwi pod wezwaniem Zaśnięcia Matki Bożej, polichromii w kościołach: w Wesołej k. Warszawy, w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Warszawie-Jelonkach, w kościele pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu na Azorach w Krakowie. Swymi obrazami zapełnił także zaprojektowaną przez siebie kapliczkę cerkiewną Fundacji św. Włodzimierza przy ul. Kanoniczej 15 w Krakowie.

Uczestniczył w licznych wystawach w kraju i za granicą: w weneckich Biennale, w Sao Paulo, w Nowym Jorku, Lipsku, Essen, Mediolanie, Augsburgu. Jego wystawy indywidualne pokazywano w kraju, a także w Paryżu, Londynie, Wiedniu, Karlskronie i Sztokholmie. Jego prace znajdują się w wielu kolekcjach prywatnych i muzeach w Polsce i na świecie. Był także teoretykiem sztuki, autorem esejów z dziedziny ikony i teologii prawosławnej, publikowanych m.in. w krakowskim wydawnictwie ZNAK. Nagradzany przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, w 1984 r. Nagrodą Państwową, w 1994 r. Nagrodą Wielką Fundacji Kultury.

W maju 1996 r. z inicjatywy Zofii i Jerzego Nowosielskich została powołana Fundacja Nowosielskich. Celem tej instytucji jest promowanie najwartościowszych zjawisk we współczesnej kulturze, poprzez organizację wystaw, sympozjów i sesji naukowych oraz wymianę kulturalną z ośrodkami artystycznymi w kraju i za granicą, wspieranie dokonań twórców różnych pokoleń i różnych kierunków oraz poprzez ustanowienie corocznej Nagrody Fundacji Nowosielskich i przyznawanie wybijającym się młodym twórcom różnych form stypendialnej pomocy a także dokumentowanie i inwentaryzacja dzieł Jerzego Nowosielskiego oraz inspirowanie naukowych badań nad jego twórczością.

Kraków, miasto rodzinne Jerzego Nowosielskiego, zawdzięcza mu nie tylko jego wieloletnią obecność wśród środowiska artystycznego, nie tylko jego wspaniałe prace, ale także czerpie z jego przemyśleń, bogatej i złożonej osobowości, która kształtowała się na pograniczu kultur i światopoglądów.

14 kwietnia 1999 r. artysta został uhonorowany Srebrnym Medalem „Cracoviae Merenti”, rok później tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2010 r. został laureatem prestiżowej Nagrody Polskiej Akademii Umiejętności im. Erazma i Anny Jerzmanowskich.

Zmarł 21 lutego 2011 r. Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Rakowickim.

Decyzją Sejmu RP rok 2023 jest Rokiem Jerzego Nowosielskiego.