120 lat temu urodził się Roman Brandstaetter

Jego życie i twórczość stanowią jedno z najważniejszych świadectw spotkania judaizmu i chrześcijaństwa w polskiej kulturze XX wieku. 120 lat temu urodził się Roman Brandstaetter – dramatopisarz, poeta i tłumacz.

Urodził się 3 stycznia 1906 roku w Tarnowie w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Od najmłodszych lat wychowywany był w kulcie Biblii, która ukształtowała jego wrażliwość religijną i literacką. W 1929 r. ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. W okresie międzywojennym aktywnie uczestniczył w życiu literackim, podejmując temat tożsamości żydowskiej, asymilacji i obecności Żydów w kulturze polskiej.  Na przykład, w „Tragedii Juliana Klaczki” (1933) podjął wątek losu zasymilowanych Żydów w pozbawionym niepodległości polskim społeczeństwie.

W czasie II wojny światowej emigracyjna droga przez Wilno, Moskwę i Bliski Wschód zaprowadziła Brandstaettera do Jerozolimy. Współpracował tam z hebrajskimi wydawnictwami, prasą i teatrem. Tam też, jak wspominał,  podczas nocnego dyżuru radiowego, doznał mistycznego doświadczenia Chrystusa – ukrzyżowanego i żywego. To wydarzenie otworzyło przed nim nową perspektywę duchową i stało się początkiem drogi ku chrześcijaństwu.

W 1946 Brandstaetter wyjechał do Egiptu. Stamtąd przybył do Rzymu, gdzie 15 grudnia 1946 przyjął chrzest. Chrystus pozostał dla niego Bogiem Biblii – zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu – a wiara stała się przestrzenią spotkania obu tradycji.

W latach 1947-1948 był attaché kulturalnym ambasady PRL w Rzymie, a w latach 1948-1949 kierownikiem literackim Teatru Polskiego w Poznaniu.

Roman Brandstaetter jest autorem poezji religijnej, w tym zbiorów “Pieśń o moim Chrystusie” i “Hymny maryjne”, a także dramatów, szkiców oraz przekładów biblijnych. Za jego najwybitniejsze dzieło uchodzi powieść „Jezus z Nazarethu”.

Był również autorem dramatów podejmujących wątki historyczne, m.in. „Powrót syna marnotrawnego” (1944) – dramat oparty na biografii Rembrandta, „Noce narodowe” (1946-48), „Znaki wolności” (1953), „Marchołt”.

Duży rozgłos zyskało opowiadanie „Ja jestem Żyd” z „Wesela” (1972), będące swoistym literackim dialogiem z tekstem jednego z największych polskich narodowych dramatów autorstwa Stanisława Wyspiańskiego.

Tłumaczył z języka hebrajskiego (m.in. Psałterz, 1968), niemieckiego, angielskiego (dramaty Szekspira), francuskiego, holenderskiego i czeskiego.

Roman Brandstaetter zmarł 28 października 1987 roku w Poznaniu. Został pochowany na tamtejszym na cmentarzu komunalnym na Miłostowie.