Kard. Ryś podczas XXIX Dnia Judaizmu: chcemy się nawzajem słuchać

Chcemy się nawzajem posłuchać, bo dla każdej ze stron ten drugi punkt widzenia jest ważny – powiedział kard. Grzegorz Ryś podczas centralnych obchodów Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce, które odbywają się w czwartek w Płocku. – Dialog nie może pozostać jedynie w sferze słów. Musi być widoczny i przekuty w działanie. Potrzebujemy go dziś bardziej niż kiedykolwiek – mówił z kolei ambasador Izraela Yaakov Finkelstein.

Obchody XXIX Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce organizowane są w tym roku w Płocku. Spotkaniu towarzyszyło hasło zaczerpnięte z Księgi Rut: „Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg moim Bogiem” (Rt 1,16), które wyznaczało rytm całego dnia, naznaczonego refleksją nad historią, dialogiem i odpowiedzialnością za przyszłość.

Spotkanie zainaugurowano w miejscu szczególnym – Muzeum Żydów Mazowieckich, które mieści się w budynku dawnej synagogi. Dyrektor Muzeum Mazowieckiego w Płocku Leonard Sobieraj przypomniał historię i losy tego miejsca. Podkreślił, że działalność placówki od lat służy budowaniu mostów międzykulturowych poprzez wydarzenia kulturalne, edukacyjne i artystyczne. – Organizujemy koncerty, spotkania, spektakle, ale bardzo ważna jest także edukacja. Wszystko to ma prowadzić do zbliżenia i lepszego wzajemnego zrozumienia. Wydaje mi się, że to się udaje – zaznaczył, wskazując na stałe grono odbiorców i rosnące zainteresowanie inicjatywami muzeum.

Bp Szymon Stułkowski wspomniał o znaczeniu wspólnego przeżywania historii. – Chcemy się tej historii uczyć. Bardzo dziękuję za to, że tę lekcję możemy dziś przeżywać razem – patrząc w przeszłość, myśląc o przyszłości i modląc się wspólnie. Niech ten dzień przyniesie dobre, błogosławione owoce – powiedział biskup płocki.

Do odpowiedzialności za pamięć o żydowskich mieszkańcach miasta nawiązał także prezydent Płocka Andrzej Nowakowski. – Dziś jesteśmy strażnikami tej historii. Dbamy o pamięć o Żydach, którzy przez wieki współtworzyli to miasto. Świadectwem tej troski jest właśnie to miejsce – podkreślił, zaznaczając, że rewitalizacja dawnej synagogi była możliwa dzięki zaangażowaniu zarówno samorządu, jak i samych mieszkańców. – Stało się ono przestrzenią spotkania religii i kultur – dodał.

Kard. Grzegorz Ryś, przewodniczący Komitetu ds. Dialogu z Judaizmem Konferencji Episkopatu Polski mówił o wymiarze historycznym i duchowym Dnia Judaizmu. „Pierwszym motywem jest pamięć o wielowiekowej obecności Żydów w Polsce” – powiedział kardynał, odnosząc się do wspólnej historii i jej dramatycznego przerwania przez Zagładę. W kontekście Płocka przypomniał, że „nie jest tak, że utrata 10 tysięcy ludzi niczego nie zmienia w społeczności ludzi, którzy żyli ze sobą wspólnie”.

Podkreślił, obchody te mają jednak także wyraźny wymiar religijny, oparty na wspólnej modlitwie i lekturze Biblii, prowadzącej do spotkania z „judaizmem żywym”. „Chcemy się nawzajem posłuchać, bo dla każdej ze stron ten drugi punkt widzenia jest ważny. Wszystkie dokumenty Kościoła po Soborze Watykańskim II idą właśnie w tym kierunku, żeby pokazywać te związki chrześcijan z judaizmem żyjącym, żywym. Nie tylko z tym biblijnym, w jakimś sensie przeszłym, ale z tym judaizmem, który jest aktualny. Temu ma zawsze też służyć Dzień Judaizmu w Kościele katolickim” – powiedział kard. Grzegorz Ryś.

Szczególne miejsce w inauguracji zajęło wystąpienie ambasadora Izraela w Polsce. Yaakov Finkelstein odwołał się do dokumentu „Nostra aetate” Soboru Watykańskiego II, przypominając o wezwaniu Kościoła do dialogu i współpracy. – Dialog nie może pozostać jedynie w sferze słów. Musi być widoczny i przekuty w działanie. Potrzebujemy go dziś bardziej niż kiedykolwiek, bo religia bywa wykorzystywana jako narzędzie konfliktu. Dlatego potrzebujemy braterstwa, światła i wspólnych działań – mówił, podkreślając, że to konkretne inicjatywy Żydów i chrześcijan są najpełniejszym świadectwem dialogu.

Po przemówieniach, przeszedł moment na refleksję i powrót bolesnej przeszłości. Fragmenty „Kartek z pożogi” Symchy Gutermana, płockiego Żyda, odczytał Marek Mokrowiecki, dyrektor Teatru Dramatycznego w Płocku. Inaugurację zakończyła modlitwa za Żydów – obywateli Płocka, ofiary Szoah.

Modlitwę odmówili naczelny rabin Polski Michael Schudrich i kard. Grzegorz Ryś. – Błogosławimy Cię, Boże, za dzień spotkania i dar pamięci, za nadzieję mocniejszą niż całe zło, która prowadzi nas do Ciebie razem – modlił się kardynał. Chcemy się w Tobie Boże odnajdywać, jak rodzina – dodał.

Organizatorem ogólnopolskich obchodów Dnia Judaizmu jest Komitet KEP ds. Dialogu z Judaizmem. Co roku przygotowuje je inna diecezja – w tym roku rolę gospodarza pełni diecezja płocka.

W programie znalazł się m.in. wyjątkowy spacer pamięci żydowskich mieszkańców miasta, który poprowadził dr hab. Leszek Zygner, prof. ucz. PANS w Ciechanowie. Idąc ulicami Synagogalną, Jerozolimską, Grodzką, d. Rynkiem Kanoniczym i Tumską na plac przed katedrą, uczestnicy poznawali miejsca związane z historią płockich Żydów.

W programie obchodów jest też debata chrześcijańsko-żydowska poświęcona pamięci i nadziei oraz nabożeństwo słowa Bożego w bazylice katedralnej z udziałem rabina Boaza Pashy i kard. Grzegorza Rysia. Obchodom towarzyszą także wystawy, m.in. „Płockie judaica” w Muzeum Diecezjalnym, przygotowana we współpracy kilku płockich instytucji.