Przygotowania do Światowego Apostolskiego Kongresu Miłosierdzia w Wilnie

Gdy Wilno przygotowuje się do goszczenia 6. Światowego Apostolskiego Kongresu Miłosierdzia (WACOM 6), który odbędzie się w dniach 7–12 czerwca, arcybiskup Gintaras Grušas, przewodniczący Rady Konferencji Episkopatów Europy (CCEE), zwrócił uwagę na to, że „kultura miłosierdzia dąży do odbudowy, a nie wykluczenia; do pojednania, a nie niekończącej się polaryzacji; do solidarności, a nie lęku”.

Jako arcybiskup Wilna, miasta często nazywanego „Rzymem Północy”, przewodzi on wspólnocie, którą św. Jan Paweł II szczególnie wezwał do głoszenia światu orędzia Bożego Miłosierdzia. W rozmowie z katolickim portalem EWTN News arcybiskup urodzony w Waszyngtonie podkreślił, że miłosierdzie to „miłość Boga wylana dla nas i w nas”, zaznaczając, że nie jest ono pojęciem abstrakcyjnym, lecz rzeczywistością przeżywaną, doświadczaną „w sposób uprzywilejowany przez sakramenty, zwłaszcza Eucharystię i pojednanie”.

Kongres w mieście miłosierdzia

Światowy Apostolski Kongres Bożego Miłosierdzia ((WACOM – World Apostolic Congres On Mercy) to cykliczne, międzynarodowe spotkanie duchownych i świeckich mające na celu propagowanie orędzia miłosierdzia zapoczątkowanego przez św. Faustynę. Spotkanie to odbywająca się co trzy lata w innym kraju, a jego celem jest pomoc wiernym w spotkaniu Bożego miłosierdzia i przekładaniu go na konkretne czyny współczucia.

Wilno zajmuje szczególne miejsce w historii Bożego Miłosierdzia. Św. Faustyna Kowalska mieszkała w tym mieście i zapisywała w swoim „Dzienniczku” wizje Jezusa, a pierwszy powszechnie uznany obraz Jezusa Miłosiernego został namalowany właśnie tutaj pod kierunkiem jej spowiednika, bł. ks. Michała Sopoćki.

Temat WACOM 6 – „Budowanie Miasta Miłosierdzia” – ma ukazać Kongres jako wezwanie do nawrócenia i codziennego świadectwa. W liście pasterskim opublikowanym w ramach przygotowań do kongresu abp Grušas wezwał katolików do rozpoczęcia wspólnej pielgrzymki już teraz, budując „Miasto Miłosierdzia” „nie z kamienia”, lecz z “przebaczenia, wierności, miłości i współczucia”.

Miłosierdzie nie jest teorią

Abp Grušas powiedział, że gdy słyszy słowo „miłosierdzie”, natychmiast przychodzą mu na myśl trzy obrazy: obraz Jezusa Miłosiernego, ojciec wybiegający naprzeciw synowi marnotrawnemu oraz dobry Samarytanin, który przekracza granice, aby zatroszczyć się o poranionego nieznajomego.

Jego osobiste rozumienie miłosierdzia – dodał – pogłębiało się wraz z ważnymi wydarzeniami życia. Po raz pierwszy zetknął się z Koronką do Bożego Miłosierdzia podczas roku przygotowawczego na Franciszkańskim Uniwersytecie w Steubenville, na rekolekcjach prowadzonych przez bazylianina, o. George’a Kosickiego, który brał udział w tłumaczeniu „Dzienniczka” św. Faustyny na język angielski. Później, w roku 2000, jako kapłan archidiecezji wileńskiej, uczestniczył w kanonizacji św. Faustyny oraz w pierwszych Światowych Apostolskich Kongresach Bożego Miłosierdzia. Dziś, jako gospodarz WACOM 6, postrzega miłosierdzie jako „wspólną misję powierzoną całemu Kościołowi”.

Abp Grušas wskazał również na doświadczenia duszpasterskie, które w sposób szczególnie wyrazisty ukazały mu konkretność miłosierdzia. Bycie świadkiem uwolnienia człowieka podczas egzorcyzmu – powiedział – pomogło mu zrozumieć nauczanie św. Jana Pawła II, że „miłosierdzie jest granicą, jaką Bóg stawia złu”. Rzuciło to także światło na to, co nazwał ukrytym dramatem konfesjonału: „Każda spowiedź jest cichym wyzwoleniem, prawdziwym zwycięstwem łaski nad ciemnością”.

Miłosierdzie po doświadczeniu okupacji

Najnowsza historia Litwy – w tym dekad sowieckiej okupacji – również kształtuje sposób, w jaki arcybiskup mówi o miłosierdziu. Ucisk – zauważył – rani „pamięć i tożsamość”, lecz przetrwanie wiary pod presją pokazuje, że duchowy opór może przetrwać dłużej niż reżimy polityczne. Po odzyskaniu niepodległości, wyjaśnił abp Grušas, przebaczenie było niezbędne do odbudowy kraju – „nie jako zapomnienie”, lecz jako odmowa pozwolenia, by uraza definiowała przyszłość. Miłosierdzie – dodał – umożliwiło narodowi przejście od samego przetrwania ku odnowie i nadziei. Ta historia tłumaczy również, dlaczego – jego zdaniem – Wilno może wiarygodnie przemawiać do świata o Bożym Miłosierdziu. Misja miasta, podkreślił, ma nie tylko wymiar historyczny, lecz także eklezjalny: po kanonizacji św. Faustyny św. Jan Paweł II powierzył Wilnu oraz innym miastom związanym z jej życiem zadanie ponownego głoszenia Bożego Miłosierdzia.

Różnice między USA a Europą

Międzynarodowe doświadczenie abp Grušasa – ukształtowane przez dzieciństwo w Stanach Zjednoczonych oraz późniejsze studia w Rzymie – wpływa także na jego porównania sposobów przeżywania miłosierdzia w różnych kulturach. W USA – powiedział – miłosierdzie często wyraża się poprzez inicjatywę: służbę, działania pomocowe i konkretne zaangażowanie. W Europie natomiast podchodzi się do miłosierdzia z większą ostrożnością i refleksyjnością, ukształtowaną przez „długie i złożone historie”. Oba podejścia – argumentował – są potrzebne: miłosierdzie musi być aktywne i odważne, ale także dojrzałe i roztropne.

Na poziomie osobistym arcybiskup zauważył, że wielu katolików ma większy problem z przyjęciem miłosierdzia niż z jego okazywaniem. Ludzie często wierzą, że miłość trzeba sobie zasłużyć – mówił – a częsta spowiedź pomaga uleczyć tę ranę, ucząc, że łaska przychodzi pierwsza, a nawrócenie jest odpowiedzią. Ostrzegł też przed częstym nieporozumieniem: jakoby miłosierdzie wykluczało skruchę. „Miłosierdzie zaprasza do nawrócenia” – podkreślił, wskazując na modlitwę „Jezu, ufam Tobie” jako zwięzłe wyrażenie relacji między miłosierdziem, zaufaniem i przemianą serca.

Co WACOM 6 chce zostawić uczestnikom?

Według organizatorów sześciodniowy program Kongresu obejmuje modlitwę i liturgię, konferencje i świadectwa, Msze święte, nabożeństwa pojednania, pielgrzymki po Wilnie oraz dzieła charytatywne. Oczekuje się udziału około 6 tysięcy pielgrzymów. Terminy kongresu przypadają pomiędzy uroczystościami Bożego Ciała a Najświętszego Serca Jezusowego, co organizatorzy łączą z encykliką papieża Franciszka z 2024 roku o Sercu Jezusa – Dilexit Nos.

Dla abp Grušasa ostatecznym miernikiem sukcesu nie będą jednak liczby, lecz to, co uczestnicy zabiorą ze sobą do swoich lokalnych Kościołów. „Mam nadzieję, że przyjadą jako pielgrzymi, a powrócą jako świadkowie” – powiedział. Jeśli wyjadą przekonani, że miłosierdzie jest nie tylko czymś, co się otrzymuje, ale także czymś, co należy przeżywać i głosić w domach, parafiach i wspólnotach, wówczas – podsumował – WACOM 6 wypełni swoją misję.