„Pojedynek” – psychologiczny thriller o wojnie bez frontu od lutego w kinach

„Pojedynek” w reżyserii Łukasza Palkowskiego („Bogowie”, „Najlepszy”) to inspirowany prawdziwymi wydarzeniami thriller psychologiczny o starciu jednostki z totalitarnym systemem. Akcja filmu osadzona jest w 1939 roku, a opowiada o wojnie, która nie toczy się na pierwszej linii frontu, lecz w zaciszu gabinetów – poprzez manipulację, indoktrynację i moralne kompromisy. Twórcy podkreślają, że historia sprzed lat brzmi dziś jak niepokojąco aktualna przestroga. Ta jedna z najważniejszych tegorocznych polskich premier trafi do kin już 27 lutego.

Film przedstawia losy grupy polskich jeńców wojennych, którzy po 17 września 1939 roku trafiają do rosyjskiej niewoli. Wśród nich znajduje się światowej sławy pianista Karol Grabowski – postać inspirowana biografią Zbigniewa Grzybowskiego, wybitnego muzyka i oficera Wojska Polskiego. Jego postawa staje się celem bezwzględnej operacji indoktrynacyjnej prowadzonej przez sowieckiego agenta Wasilija Zarubina.

Rozpoczyna się psychologiczny pojedynek, w którym stawką nie jest tylko życie jednego człowieka, lecz los całej grupy więźniów. Stawką są honor, wolność i życie. Zarubin próbuje złamać opór pianisty nie siłą, lecz obietnicami, perswazją i wizjami przyszłości.

„Pojedynek” ukazuje dramatyczne wybory moralne w sytuacji, gdy każdy dzień może być ostatnim, a decyzja jednej osoby rzutuje na los współwięźniów i ich rodzin.

Historia przedstawiona w „Pojedynku” odnosi się do losów polskich oficerów-rezerwistów więzionych m.in. w klasztorze w Kozielsku po 17 września 1939 roku. Producent filmu Marek Nowowiejski wskazuje, że celem sowieckiej operacji nie było wyłącznie fizyczne wyniszczenie jeńców, lecz próba pozyskania i podporządkowania polskiej inteligencji – naukowców, inżynierów, artystów i lekarzy – którzy mogli stać się narzędziem nowego systemu.

– Mój bohater nakłada maskę, żeby przetrwać. Sprawia wrażenie, że wszystko, co się dookoła dzieje, go nie obchodzi. Ale gdzieś pod spodem ukrywa prawdziwą twarz. Jest przecież muzykiem, wybitnym pianistą. W filmie muzyka staje się rodzajem sacrum zderzonym z profanum obozowej rzeczywistości – mówi Jakub Gierszał, odtwórca roli Karola Grabowskiego.

W postać Wasilija Zarubina wciela się Aidan Gillen („Gra o tron”, „Bohemian Rhapsody”). Aktor zwraca uwagę na współczesny wymiar opowiadanej historii. – Dziś słyszymy echo tych wydarzeń nawet wyraźniej niż wtedy, kiedy pracowaliśmy na planie. Mentalność i metody działania Rosjan, które są fundamentem wydarzeń w filmie, nie zmieniły się przez ostatnie dziesięciolecia i znów budzą sprzeciw, ale i strach – podkreśla Gillen.

Reżyser Łukasz Palkowski zaznacza, że „Pojedynek” nie jest filmem historycznym w klasycznym sensie. – Nie mnie oceniać, co słuszniejsze: powiedzieć raz „tak” i pozwolić światu cieszyć się swoją obecnością, czy dziesięć razy „nie” i przypłacić to życiem. To dylemat, który każdy sam rozważy w swoim sercu – mówi twórca.

Jego zdaniem historia przedstawiona w filmie uświadamia, jak ważna jest pamięć – nie tylko o przeszłości, ale także o tym, kim jesteśmy dziś jako ludzie i jako wspólnota.

Twórcy „Pojedynku” świadomie odchodzą od patosu i pomnikowego myślenia o historii, koncentrując się na ludzkim doświadczeniu, dramatycznych wyborach i cenie, jaką jednostka płaci za wierność własnym wartościom.

„Pojedynek” to międzynarodowa produkcja z udziałem znakomitych polskich i zagranicznych aktorów, m.in. Bogusława Lindy, Tomasza Kota, Julii Pietruchy, Wojciecha Mecwaldowskiego, Mateusza Kościukiewicza, Antoniego Pawlickiego, Anny Próchniak oraz Paula Freemana.