Solidarność – 45. rocznica strajku generalnego na Podbeskidziu

W Bielsku-Białej odbyły się obchody 45. rocznicy strajku generalnego na Podbeskidziu – największego w Polsce protestu „Solidarności”, który zakończył się sukcesem politycznym. Był to też pierwszy przypadek od czasu powstania „Solidarności” tak jednoznacznego włączenia się hierarchów w społeczny spór i mediację. Uroczyste spotkanie Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności zorganizowano w Bielskim Centrum Kultury im. Marii Koterbskiej.

Wydarzenie, przygotowane przez Oddział IPN w Katowicach, Region Podbeskidzie NSZZ „Solidarność” oraz Miasto Bielsko-Biała, zgromadziło dawnych opozycjonistów i działaczy związkowych odznaczonych przez Prezydenta RP. Było to pierwsze regionalne spotkanie Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności w województwie śląskim w ramach jubileuszu 45-lecia rejestracji „Solidarności”.

Obchody rozpoczęły się od odczytania listu Prezydenta RP Karola Nawrockiego, w którym podkreślono społeczną dojrzałość, odwagę i odpowiedzialność uczestników strajku z przełomu stycznia i lutego 1981 roku. Prezydent zaznaczył, że protest na Podbeskidziu był wyrazem zdecydowanego sprzeciwu wobec niesprawiedliwości państwa komunistycznego i dowodem siły wspólnoty „Solidarności”.

Krzyże Wolności i Solidarności wręczył w imieniu Prezydenta zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Przypomniał, że działacze „Solidarności” byli spadkobiercami wielowiekowej tradycji walki Polaków o wolność, a ich postawa stała się fundamentem przemian prowadzących do odzyskania suwerenności. Odznaczeni zostali Zbigniew Chortaszko i Mieczysław Mędrzak, za wieloletnią działalność opozycyjną, kolportaż wydawnictw podziemnych i pomoc osobom represjonowanym.

Rocznicowym obchodom towarzyszyły koncert Bielskiej Orkiestry Kameralnej „Solidarność to brzmi dumnie”, wystawy IPN, wykład historyczny oraz prezentacja publikacji Instytutu Pamięci Narodowej.

Przełomowym momentem strajku sprzed 45 lat była decyzja prymasa Stefana Wyszyńskiego, który skierował do Bielska-Białej z misją mediacyjną ówczesnego sekretarza episkopatu Polski bp. Bronisława Dąbrowskiego oraz ówczesnych biskupów pomocniczych diecezji katowickiej: Janusza Zimniaka i Czesława Domina. Przyjęli oni na siebie rolę gwarantów porozumienia, podpisanego rano 6 lutego 1981 r.

W listopadzie 1980 przedstawiciele zakładowych komitetów założycielskich „Solidarności” z Regionu Podbeskidzie oskarżyli osoby zajmujące kluczowe stanowiska w administracji wojewódzkiej i miejskiej, działaczy partyjnych oraz komendantów MO o wykorzystywanie stanowisk do czerpania korzyści materialnych. Wśród oskarżonych znaleźli się m.in. I sekretarz KW PZPR, wojewoda oraz prezydent Bielska-Białej. Choć specjalna komisja WRN potwierdziła większość zarzutów, władze państwowe nie wyciągnęły wobec winnych konsekwencji. 26 stycznia 1981 roku w zakładach wojewódzka bielskiego odbył się godzinny strajk ostrzegawczy, a następnego dnia rozpoczął się bezterminowy strajk generalny.

Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z siedzibą w bielskich zakładach „Bewelana” tworzyło 107 osób, które reprezentowały ponad 200 tys. strajkujących z kilkuset zakładów Bielska-Białej i całego województwa bielskiego. Niektórzy działacze „Solidarności” nie wierzyli, że związkowcom z Podbeskidzia uda się cokolwiek wywalczyć. Do stolicy Podbeskidzia przyjechali wtedy znani działacze i próbowali namawiać, żeby zakończyć akcję protestacyjną. Po dziesięciu dniach strajk zakończył się sukcesem. Ze stanowisk zostali odwołani sekretarze partii, wojewoda i jego zastępcy, prezydent miasta oraz komendanci milicji.

Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm 5 sierpnia 2010 r. Po raz pierwszy przyznano go w czerwcu 2011 r. przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez Prezydenta RP, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Źródłem uchwalenia Krzyża Wolności i Solidarności jest Krzyż Niepodległości z II RP.