Setki milionów złotych, dziesiątki tysięcy usług, wsparcie tysięcy rodzin. Trwa katolicka pomoc Ukrainie

Od 2022 r. Caritas diecezjalne, Zespół Pomocy Kościołowi na Wschodzie oraz m.in. Rycerze Kolumba i Maltańska Służba Medyczna przeszły drogę od natychmiastowej pomocy humanitarnej i interwencyjnej do wieloletnich programów wsparcia psychologicznego, społecznego i ekonomicznego. Skala tych działań – liczona w setkach milionów złotych, dziesiątkach tysięcy usług i tysiącach rodzin objętych wsparciem – pokazuje, że kościelna pomoc Ukrainie trwa już piąty rok.

Caritas – szerokie wsparcie w Ukrainie i Polsce

Od wybuchu wojny w 2022 r. wsparcie diecezjalne realizowane jest za pośrednictwem Caritas, która przeznaczyła na pomoc Ukrainie i uchodźcom setki milionów złotych, obejmując wsparciem setki tysięcy osób w kraju i poza jego granicami.

Od początku pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 r. Caritas Polska wraz z Caritas diecezjalnymi prowadzi szeroko zakrojone działania pomocowe w Ukrainie oraz na rzecz uchodźców w Polsce. Łączna wartość wsparcia od 2022 r. sięga setek milionów złotych – już w pierwszym roku wojny przekroczyła 600 mln zł.

Punkty Nadziei i pomoc doraźna

Jednym z pierwszych projektów w Ukrainie były uruchomione w 2022 r. Punkty Nadziei – bezpieczne miejsca schronienia przed ostrzałami, wyposażone w dostęp do prądu, wody i ogrzewania. Zapewniały możliwość przygotowania posiłków, ogrzania się i naładowania telefonów, co było szczególnie istotne dla rodzin z małymi dziećmi i osób z niepełnosprawnościami.

Równolegle Caritas organizowała pomoc na przejściach granicznych, transporty humanitarne, przyjmowanie dzieci z Ukrainy oraz wsparcie rzeczowe i finansowe dla uchodźców w Polsce.

„Rodzina Rodzinie” – wieloletnie wsparcie finansowe

Kluczowym narzędziem pomocy długofalowej stał się program „Rodzina Rodzinie”. W latach 2022–2023 w ramach tego programu 1248 rodzin (3057 osób) otrzymywało comiesięczne wsparcie finansowe przez 10–16 miesięcy w diecezjach kijowsko-żytomierskiej oraz charkowsko-zaporoskiej.

Edycja 2024–2025 (6 miesięcy wsparcia) to z kolei wsparcie 2315 rodzin – łącznie 5453 osoby w archidiecezji lwowskiej oraz diecezjach kijowsko-żytomierskiej i charkowsko-zaporoskiej.

W okresie 2025–2026 (z komponentem livelihoods) pomocą finansową objęto 1479 osób, a 367 gospodarstw domowych otrzymało wsparcie rozwojowe: 120 dotacji na rozpoczęcie lub rozwój działalności gospodarczej, 100 wsparć dla działalności rolniczej, 147 szkoleń i kursów zawodowych umożliwiających przekwalifikowanie.

Program ewoluował od wsparcia osłonowego do działań wzmacniających samodzielność ekonomiczną i odbudowę lokalnych źródeł utrzymania.

Osoby z niepełnosprawnościami – tysiące usług terapeutycznych

W latach 2024–2025 realizowany był projekt wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Chmielnickim, Borysławiu, Stryju i Kijowie. Zapewniono minimum 20 tys. usług (fizjoterapia, logopedia, pomoc psychologiczna, warsztaty integracyjne).

W 2024 r. wsparciem objęte zostały 784 osoby (w tym 442 dzieci i dorosłych z niepełnosprawnościami oraz 342 członków rodzin), a w 2025 r. – 755 osób (w tym 386 osób z niepełnosprawnościami, 321 członków rodzin oraz 48 pracowników Caritas i organizacji lokalnych).

Wsparcie psychospołeczne dla dzieci i młodzieży

W 2024 r. pomoc psychospołeczna objęła 11 626 beneficjentów. Zorganizowano m.in. 612 dni obozów terapeutycznych w Jabłunicy (553 uczestników), obóz młodzieżowy (127 osób), obchody Dnia Dziecka (7000 dzieci), akcję św. Mikołaja (3550 dzieci) oraz wsparcie rzeczowe dla dzieci z terenów przyfrontowych.

W 2025 r. projekt zakłada dotarcie do 3515 dzieci i młodych osób poprzez obozy, wydarzenia integracyjne i świąteczne.

Centra Pomocy Rodzinie i współpraca z MSZ

We współpracy z polskim MSZ w ramach programu Polska Pomoc utworzono i rozwinięto cztery Centra Pomocy Rodzinie w Ukrainie. W jednym z projektów udzielono 1596 usług dla 827 osób oraz 108 godzin wsparcia szkoleniowego dla 33 specjalistów; 687 osobom przekazano wsparcie finansowe.

W kolejnym etapie wsparcia udzielono 9451 usług dla 6804 osób, przeprowadzono 158 godzin szkoleń i superwizji dla kadry, a 1061 osób skierowano do specjalistycznej pomocy; 208 osób otrzymało wsparcie finansowe. Projekty rozbudowały lokalny system opieki zdrowia psychicznego, wykraczając poza pomoc kryzysową.

Trzy lata i więcej

W kolejnych rocznicach wybuchu wojny Caritas Polska podkreśla, że pomoc nie ustaje – obejmuje wsparcie zimowe, ogrzewanie, pomoc żywnościową, finansową i psychologiczną, a także działania odbudowujące lokalne wspólnoty.

Od 2022 r. Caritas w Polsce i w Ukrainie przeszła drogę od natychmiastowej pomocy humanitarnej i interwencyjnej do wieloletnich programów wsparcia psychologicznego, społecznego i ekonomicznego. Skala działań – liczona w setkach milionów złotych, dziesiątkach tysięcy usług i tysiącach rodzin objętych wsparciem – czyni ją jednym z największych kościelnych programów pomocowych realizowanych w odpowiedzi na wojnę w Ukrainie.

Impuls z Krakowa

W niedzielę 15 lutego br. w kościołach w całej Polsce odbyła się zbiórka funduszy na pomoc Ukrainie. Zaapelował o to przewodniczący Episkopatu Polski abp Tadeusz Wojda. Zebrane środki (łączna zebrana kwota nie jest jeszcze znana) zostaną przekazane osobom poszkodowanym za pośrednictwem Caritas Polska.

Niektóre diecezje już wcześniej podjęły decyzję o przeprowadzeniu zbiórki na pomoc Ukrainie. Spektakularne powodzenie tej akcji dało się zauważyć w archidiecezji krakowskiej. Po apelu kard. Grzegorza Rysia w kościołach i dzięki wpłatom ludziom dobrej woli zebrano ponad 5,7 mln zł. Pierwszy transport z kupionym dzięki tym środkom sprzętem wyjechał z Krakowa już 28 stycznia. W kilku początkowych transportach udało się przekazać mieszkańcom Kijowa m.in. 31 generatorów prądu dużej mocy, 172 agregaty o średniej mocy, 900 nagrzewnic, 200 stacji ładowania oraz kilkanaście ton żywności, a także artykuły przemysłowe potrzebne do wyposażenia Punktów Niezłomności, powstających przy kijowskich parafiach greckokatolickich i rzymskokatolickich.

Ponadto inne diecezje we współpracy z lokalnymi organizacjami charytatywnymi postanowiły zorganizować transporty agregatorów prądotwórczych. Takie akcje zorganizowano m.in. w archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej wspólnie z Fundacją Małych Stópek. Diecezja kielecka przekazała termosy, agregaty prądotwórcze, kuchenki gazowe.

Zespół Pomocy Kościołowi na Wschodzie – wsparcie dla tysięcy osób

Ponad 1 mln 600 tys. zł przeznaczył w 2025 r. Zespół Pomocy Kościołowi na Wschodzie Konferencji Episkopatu Polski na wsparcie Ukrainy – poinformował w wywiadzie dla KAI ks. Leszek Kryża TChr. Środki trafiły zarówno na pomoc doraźną, jak i projekty umożliwiające mieszkańcom samodzielne utrzymanie.

W Zaporożu, położonym ok. 15 km od linii frontu, Bracia Albertyni z Polski prowadzą ośrodek dla ok. 30 bezdomnych mężczyzn oraz profesjonalną piekarnię. Wypiekanych jest tam ponad 1200 bochenków chleba, które cztery razy w tygodniu trafiają do potrzebujących. Podczas jednej dystrybucji ustawia się w kolejce ok. 2 tys. osób, często oczekujących po 2–3 godziny na mrozie.

Polska pomoc obejmuje także inicjatywy rozwojowe. W ramach tzw. „Akcji kurczak” wsparciem objęto ok. 50 rodzin z terenów zniszczonych działaniami wojennymi. Każda z nich otrzymała po 30 jednodniowych kurcząt oraz paszę. Po 3–4 miesiącach hodowli rodziny uzyskały mięso i jajka na własne potrzeby, zobowiązując się przekazać co najmniej 10 proc. wyhodowanych zasobów najbardziej potrzebującym.

Dzięki wsparciu z Polski uruchomiono również szwalnię, w której pracuje sześć kobiet szyjących m.in. kurtki, pościel i śpiwory. Do Ukrainy trafiają także generatory prądu, szczególnie potrzebne w miastach dotkniętych przerwami w dostawach energii.

Jak podkreśla ks. Kryża, choć dynamika pomocy nie jest już tak wysoka jak w 2022 r., wsparcie z Polski pozostaje zauważalne i – jak mówią sami Ukraińcy – budzi wdzięczność.

Rycerze Kolumba – dalsza pomoc i międzynarodowa nowenna

W obliczu zbliżającej się czwartej rocznicy pełnoskalowej rosyjskiej agresji na Ukrainę, Rycerze Kolumba organizują międzynarodową nowennę o pokój i uzdrowienie. Modlitwa rozpoczęła się 15 lutego i potrwa do 23 lutego – w przeddzień rocznicy wybuchu wojny.

Wspólnota katolickich mężczyzn zaprasza do wspólnej modlitwy wiernych z całego świata, szczególnie z Ukrainy, Polski, USA i Kanady. Ukraińscy Rycerze poprosili Braci z różnych krajów o prowadzenie modlitwy w kolejnych dniach nowenny. Nagrania będą publikowane na stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych, ukazując solidarność od Meksyku po Koreę Południową.

Międzynarodowa nowenna organizowana jest po raz trzeci. Jej autorką jest młoda Ukrainka mieszkająca w Polsce. Modlitwę można odmawiać również po 24 lutego, w intencji ofiar wojny i wszystkich dotkniętych jej skutkami.

Inicjatywa modlitewna wpisuje się w szerokie działania pomocowe Zakonu. Od początku wojny Rycerze Kolumba objęli wsparciem około 2 mln osób. W ramach Konwojów Miłosierdzia ponad 11 tys. Rycerzy w Polsce i Ukrainie dostarczyło przeszło 4,5 tys. ton żywności i artykułów pierwszej potrzeby, w tym 320 tys. paczek żywnościowych, 9 tys. zimowych kurtek dla dzieci, 60 tys. różańców oraz setki wózków inwalidzkich i generatorów prądu.

Rycerze Kolumba, założeni w 1882 r. w New Haven w USA przez bł. ks. Michael McGivney, działają dziś w kilkunastu krajach świata. Jest ich ponad 2 mln. W Polsce są obecni od 20 lat i zrzeszają ponad 8 tys. członków w blisko 300 parafiach.

Maltańska Służba Medyczna

Od początku rosyjskiej agresji w pomoc Ukrainie włączyła się Maltańska Służba Medyczna, czyli organizacja humanitarna Zakonu Maltańskiego, choć tak naprawdę ta pomoc realizowana była już od roku 2014, czyli agresji Rosji na wschodnie ukraińskie obwody. Maltańczycy postawili m.in. kuchnie polowe i wyszkolili ponad 3 tys. osób w zakresie pierwszej pomocy przedmedycznej.

Od 2022 r. przez 36 miesięcy wojny maltańskie wsparcie udzielone zostało m.in. 64 tys. uchodźcom, przekazano pomoc humanitarną 507 tys. osób, a łączna wartość tego wsparcia Zakon Maltański – najstarsza organizacja humanitarna na świecie – w 2025 r. szacowała na ponad 100 mln zł.

Maltańskie wsparcie to przede wszystkim transporty medyczne i humanitarne w ramach funkcjonowania hubów transportowych w Komborni i Krzeszowicach. Na Ukrainę szły transporty z żywnością, ubraniami, lekami i agregatami prądotwórczymi. Leki otrzymał m.in. szpital we Lwowie. Pomoc odbywała się także w Polsce, gdzie trafiło wiele ukraińskich rodzin, głównie matek z dziećmi i osób starszych, często z niepełnoprawnościami. Zorganizowano dla nich zatem pomoc psychologiczną, wsparcie edukacyjne i programy aktywizacji zawodowej dla 100 kobiet, które bardzo szybko chciały podjąć pracę zarobkową.

Wsparcie dla dzieci do ub. roku włącznie objęło m.in. ponad 100 tys. obiadów, które sfinansowano w 39 szkołach w Katowicach i Warszawie, ale także wyjazdy wypoczynkowe i wytchnieniowe dla 50 najmłodszych wraz z warsztatami psychologicznymi. Od 2024 r. w Krakowie działa ośrodek dla rodzin w trudnej sytuacji, z którego wsparcia korzysta 14 ukraińskich rodzin. Wspomnieć też trzeba o pomocy dzieciom z niepełnosprawnościami w Woli Justowskiej w Krakowie.

Bardzo mocno Zakon Maltański postawił na program szkoleń zawodowych. W ramach projektu realizowanego wspólnie z polskim MSZ odbyło się szkolenie z pomocy psychologicznej dla osób w Polsce i w Ukrainie.

W 2026 r. Maltańska Służba Medyczna pomaga Ukrainie we współpracy z Rycerzami Kolumba. Podejmując te działania obie chrześcijańskie organizaje uznały, że Maltańska Służba Medyczna ma duże możliwości w zakresie wsparcia psychoemocjonalnego, zwłaszcza dla dzieci, podczas gdy Rycerze Kolumba dysponują szeroką siecią wolontariuszy i środków.

Powstał w tym celu projekt „Kindermobil” — mobilna inicjatywa wspierająca najmłodszych, którzy doświadczają traumy wojennej, zapewnia bezpieczną przestrzeń, zabawę, arteterapię i towarzystwo, pomagając im odzyskać poczucie normalności. Równolegle prowadzone są praktyczne kursy ratownictwa, które uczą Ukraińców, jak udzielać pierwszej pomocy w warunkach ekstremalnych.

W tym roku Maltańska Służba Medyczna też organizuje akcję „Ciepło dla Ukrainy”. W lutym 2026 r. Ukraina nadal boryka się z poważnym kryzysem energetycznym. Trwające ataki na infrastrukturę krytyczną w połączeniu z ekstremalnymi temperaturami zimowymi sięgającymi -25°C spowodowały, że ponad 1100 budynków mieszkalnych w Kijowie pozostaje bez ogrzewania. Publiczne schroniska awaryjne („punkty odporności”) mogą pomieścić tylko 10–15% ludności miasta, co powoduje pilną potrzebę znalezienia rozwiązań na poziomie gospodarstw domowych, które pozwolą ludziom bezpiecznie przetrwać w swoich własnych domach.

Dlatego organizacja planuje jak najszybciej wysłać pierwszy transport z wyposażeniem i zaopatrzeniem o wartości 50 tys. euro, aby pomóc nawet 2500 rodzinom. Kolejne transporty będą realizowane, gdy tylko dostępne będą kolejne fundusze. W ramach kampanii ukraińskie rodziny otrzymają m.in. przenośne kuchenki turystyczne i zapas kartuszy z gazem (koszt jednego zestawu to ok. 100 zł), termofory na gorącą wodę i chemiczne ogrzewacze do stóp.