Warszawa: harcerze modlili się za wstawiennictwem swego patrona w Dniu Myśli Braterskiej

W katedrze polowej Wojska Polskiego bp Wiesław Lechowicz, delegat KEP ds. duszpasterstwa harcerzy przewodniczył Mszy św. z okazji Dnia Myśli Braterskiej, obchodzonego w ruchu skautowym na całym świecie. Jutro przypada liturgiczne wspomnienie bł. ks. phm. Stefana Wincentego Frelichowskiego, patrona polskich harcerzy.

W liturgii uczestniczyli harcerze największych organizacji z Polski i z zagranicy, a także przedstawiciele władz państwowych, m.in. minister z Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Wojciech Kolarski.

We wprowadzeniu do Eucharystii bp Lechowicz przypomniał, że Dzień Myśli Braterskiej ustanowiono w 1926 r. decyzją kongresu skautek i przewodniczek, z inicjatywą popieraną przez założyciela skautingu Robert Baden-Powell. – Przeżywamy w tym roku dokładnie setną rocznicę tamtego wydarzenia – mówił, wyjaśniając, że data 22 lutego wiąże się z urodzinami Baden-Powella, a także jego żony.

Biskup zaznaczył, że w Polsce Dzień Myśli Braterskiej ma szczególny wymiar duchowy, bo łączy się z osobą bł. ks. phm. Stefana Wincentego Frelichowskiego. Przypomniał, że rocznica jego śmierci przypada 23 lutego. Kapłan i podharcmistrz, więzień obozu w Dachau, służył współwięźniom do ostatnich dni życia; zmarł w 1945 r. – zarażony tyfusem i osłabiony chorobą. Bp Lechowicz zauważył też, że patronem harcerstwa polskiego ustanowił go Jan Paweł II. – Dzisiejsza modlitwa jest dziękczynieniem „nie tylko za Patrona”, ale też prośbą o ożywienie ideałów zawartych w harcerskim zawołaniu „Czuwaj” – podkreślił.

Jakiego harcerza nam dzisiaj potrzeba?

W homilii bp Lechowicz wyszedł od osobistego zapisu błogosławionego w pamiętniku. Cytował słowa Frelichowskiego: „Ja sam wierzę mocno, że państwo, którego wszyscy obywatele byliby harcerzami, byłoby najpotężniejszym ze wszystkich”. Zarazem postawił pytanie, które wracało jak refren: „Jakiego człowieka, jakiego harcerza nam dzisiaj potrzeba?”.

Odpowiedź – jak wyjaśniał biskup – wypływa z liturgii słowa i doświadczenia życia patrona harcerzy. Najpierw wskazał wymiar wiary i zaufania Bogu w życiu człowieka. Przywołał kolejną notatkę błogosławionego: „Jestem zupełnie w mocy Boga. Jemu zupełnie się oddaję i niech On czyni ze mną, co chce, bo On mój Pan”. W ocenie ordynariusza wojskowego to szczególnie aktualne w Europie, która „ma problemy z Panem Bogiem”, a często ulega pokusom podobnym do tych z opisu grzechu pierworodnego – wybierając iluzję zamiast prawdy.

Drugim rysem harcerskiej postawy ma być pokora: uznanie własnej słabości i gotowość nawrócenia. Bp Lechowicz przytoczył kolejne, bardzo osobiste słowa Frelichowskiego: „Odkrywam w całej pełni nicość i ułomność moją… przemień moją myśl i sumienie, bym był prawdziwym harcerzem. Daj mi poznanie tego, co w życiu ma trwałą wartość”. Jak zaznaczył, z pychy rodzą się nadużycia i rany – w rodzinach i w społeczeństwie – dlatego potrzebni są ludzie zdolni do rachunku sumienia.

Trzecim elementem – podkreślał biskup – jest radykalizm dobra i wierność bez „połowiczności”. Mówił o postawie Frelichowskiego, który u progu kapłaństwa zdecydował, że jeśli ma służyć, to „na całego”. W tym kontekście przywołał relację współwięźnia z Dachau, który opisywał codzienną, cichą posługę kapłana wśród chorych. Cytował słowa Jan Chmury o błogosławionym: „Przychodzi tu do nas codziennie, tyle godzin przebywa wśród nas chorych… Przesuwa się z jednego łóżka na drugie… z każdym nawiązuje rozmowę… Nawet nie spostrzegłem, jak się wyspowiadałem i przyjąłem Pana Jezusa”. To świadectwo – jak zauważył – pokazuje, że harcerskie „Czuwaj” nie jest hasłem, ale konkretną postawą służby, odwagi i miłości.

Biskup nawiązywał także do wielkopostnego wymiaru liturgii, przypominając o celu, jakim jest spotkanie ze Zmartwychwstałym. Przytoczył słowa z obrazka prymicyjnego Frelichowskiego: „Przez krzyż cierpień i życia szarego z Chrystusem do chwały zmartwychwstania”. Zachęcał, by nie zatrzymać się na samym wysiłku pokuty, ale patrzeć na sens i „koniec drogi”, bo to nadaje siłę i „ducha ofiarnego”. Jak wskazywał, harcerz uczy się zwyciężać – podobnie jak Chrystus na pustyni – nie w logice kompromisu, lecz w logice wierności.

Eucharystię koncelebrowali kapelani harcerstwa a także kapelani wojskowi m.in. ks. płk Karol Skopiński, proboszcz katedry polowej i ks. kpt SOP Piotr Zamaria, który koordynuje duszpasterstwo harcerzy w Ordynariacie Polowym. Wspólnie modlił się też ks. Jarosław Wąsowicz, kapelan Prezydenta RP Karola Nawrockiego.

Odznaczenia i laska skautowa

Przed błogosławieństwem ogłoszono wyróżnienia ustanowione dekretem bp. Lechowicza z 28 lutego 2025 r. – Krzyż Honorowy bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego, przyznawany m.in. za „wytrwałą służbę Bogu, Polsce i bliźnim” oraz działania na rzecz kultu patrona harcerstwa. Krzyżem Oficerskim tego odznaczenia uhonorowano ks. mjr. rez. Jana Dohnalika, kanclerza kurii archidiecezji krakowskiej. Krzyżem kawalerskim wyróżniono: hm. Krystynę Małkowską (ZHP w Wielkiej Brytanii), phm. Aleksandra Radicę (komendant Hufca Wołyń, Harcerstwo Polskie na Ukrainie) oraz Genowefę Białkowski (Polska Misja Katolicka w Monachium).

Zwieńczeniem uroczystości było wręczenie ks. Janowi Dohnalikowi honorowej laski skautowej – najwyższego wyróżnienia przyznawanego przez naczelnika Związku Harcerstwa Polskiego „niezawodnemu przyjacielowi” ruchu.

Bp Lechowicz, modląc się za wstawiennictwem patrona harcerzy, prosił o „ducha miłości i szacunku wobec każdego człowieka, mądrości w rozeznawaniu dobra i zła oraz odpowiedzialności za powierzone zadania”, aby harcerskie zawołanie „Czuwaj” było stylem życia – nie tylko dla młodych w mundurach, ale dla wszystkich.