Atak na Iran – pamiętajmy chrześcijanach

Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły w sobotę ataki militarne na Iran. Watykański portal Vatican News apeluje, aby pamiętać o chrześcijanach w tym kraju.

Spośród 90 milionów mieszkańców Iranu zaledwie kilkaset tysięcy wyznaje wiarę chrześcijańską. Społeczność ormiańska jest najstarsza i największa; jej centrum znajduje się w mieście Isfahan, gdzie znajduje się należąca do Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego Katedra Świętego Zbawiciela, ozdobiona cennymi freskami. Ormianie są obecni na terenie dzisiejszego Iranu od tysiącleci, początkowo utrzymując kontakty ze starożytnym Imperium Perskim, a później z władcami szyickimi. Drukowali książki i zajmowali się handlem. Dziś ich liczba spadła do zaledwie 150 000 wiernych, Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, Kościoła ormiańskokatolickiego i Kościołów ewangelickich.

Drugą co do wielkości wspólnotą chrześcijańską w Iranie jest wspólnota asyryjska, licząca 30 000 wyznawców, następnie katolicy chaldejscy i rzymskokatoliccy, ok. 24 000 wyznawców oraz niewielka liczba prawosławnych. Niektóre źródła wspominają również o istnieniu podziemnej wspólnoty chrześcijańskiej. Podobno składa się ona z byłych muzułmanów, którzy przeszli z islamu na chrześcijaństwo ewangelickie lub zielonoświątkowe.

Sześć diecezji katolickich – i jeden kardynał

Istnieje sześć diecezji katolickich: cztery chaldejskie (z patriarchatem w stolicy Iraku, Bagdadzie), jedna ormiańska (w Isfahanie) i jedna rzymskokatolicka. Ta ostatnia została powierzona belgijskiemu franciszkaninowi o. Dominique’owi Josephowi Mathieu w 2021 roku, którego papież Franciszek mianował  kardynałem w 2024 roku.

Podczas rewolucji irańskiej i dojścia ajatollahów do władzy w 1979 roku wielu Ormian opuściło kraj i wyemigrowało za granicę, aby rozpocząć nowe życie. Jednak Ormianie, którzy pozostali w Iranie, nadal praktykują swoją wiarę i odgrywają aktywną rolę w społeczeństwie. Zgodnie z konstytucją z 1906 roku w Iranie chrześcijanie, żydzi i zaratustrianie zostali oficjalnie uznani za „mniejszości religijne”. W 1928 roku zagwarantowano im reprezentację parlamentarną. W 1943 roku uzyskali również autonomię w sprawach prawa cywilnego dotyczących rodziny: małżeństw, separacji, testamentów i adopcji.

Przywileje de facto potwierdzone, ale zauważalne ograniczenia

Republika Islamska de facto potwierdziła te przywileje, ale pod warunkiem przestrzegania prawa islamskiego: kontroli programów nauczania, zakazu spożywania alkoholu i hazardu. Ponadto kobiety muszą zakrywać włosy i powstrzymywać się od używania kosmetyków (w miejscach publicznych). Chrześcijanom trudno jest zachować tożsamość w całkowicie muzułmańskim społeczeństwie, takim jak Iran. Podobnie jak wszyscy nieszyici, chrześcijanie podlegają zauważalnym ograniczeniom: na przykład surowo zabrania się im przyjmowania konwertytów mówiących po persku lub odprawiania liturgii w języku perskim. Chrześcijanie są często uważani za obywateli drugiej kategorii; stanowiska rządowe, znaczna część gospodarki i zawody związane z bezpieczeństwem pozostają zarezerwowane dla muzułmanów. Agencje bezpieczeństwa często klasyfikują również niezależną działalność religijną jako „zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego”.

Wielu ormiańskich chrześcijan w Iranie jest członkami stowarzyszeń charytatywnych, kulturalnych i sportowych, które odgrywają fundamentalną rolę w szerzeniu chrześcijaństwa i kultury ormiańskiej. Spośród ponad 24 szkół ormiańskich, w których kiedyś uczyły się dzieci tej społeczności, obecnie dyrektorem jedynie połowy jest Ormianin.