Kto najbardziej wspiera papieża Leona XIV w Watykanie?

K9, gremium powołane przez papieża Franciszka, w którym niewielka grupa kardynałów doradzała papieżowi kilka razy w roku, wydaje się po cichu zanikać. Papież Leon XIV nie zwołał go ani razu od czasu swojego wyboru 8 maja 2025 roku. Watykaniści od dawna spekulują na temat tego, kto doradza mu w trudnych decyzjach. Jedno jest pewne: konsystorz kardynałów z całego świata, który zbiera się najwyżej dwa razy w roku, jest zbyt duży i skomplikowany w organizacji i obraduje nad bardzo fundamentalnymi kwestiami i decyzjami dotyczącymi Kościoła.

Z kim zatem konsultuje się papież augustianin, gdy potrzebne są szybsze decyzje w konkretnych sprawach? Javier Martínez-Brocal, watykański korespondent hiszpańskiej gazety ABC, sporządził listę osób w Watykanie, które najwyraźniej cieszą się szczególnym zaufaniem papieża i z którymi spotyka się on częściej niż z innymi.

Dyskretny i bezstronny

Za pontyfikatu papieża Franciszka, Hiszpan Martin Martínez-Brocal był uważany za jednego z najlepiej poinformowanych watykanistów. Jego zdaniem, papież z Chicago ufa przede wszystkim osobom, które oprócz profesjonalnego doświadczenia, posiadają dwie cechy: dyskrecję i bezstronność w starciu opinii różnych frakcji w Kościele. Co więcej, Leon XIV bardzo dba o to, aby nie dopuścić do ponownego pojawienia się wrażenia istnienia struktury równoległej do Kurii Rzymskiej. Tak było niekiedy za papieża Franciszka.

Z tego powodu, jak stwierdza Martínez-Brocal, papież powrócił również do ścisłej współpracy i jasnego podziału obowiązków ze Sekretariatem Stanu. Podczas gdy za Franciszka papież czasami wygłaszał spontaniczne oświadczenia polityczne, które sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej kard. Pietro Parolin musiał następnie skrupulatnie tłumaczyć kanałami dyplomatycznymi, teraz kard. Parolin wypowiada się niemal wyłącznie ze pozycji swojego stanowiska.

Nawet początkowa równoległa komunikacja papieża po jego cotygodniowych wyjazdach do Castel Gandolfo, jak zauważają inni watykaniści, nie miała miejsca od miesięcy. Natomiast zawsze wypowiada się kard. Parolin – nawet jeśli chodzi o tak fundamentalną kwestię jak udział Stolicy Apostolskiej w inicjatywie pokojowej Trumpa dla Gazy.

Jednak w kwestiach personalnych lub strukturalnych w Watykanie i Kościele powszechnym, papież najwyraźniej konsultuje się z kilkoma wybranymi zaufanymi osobami. Jak twierdzi Martínez-Brocal, powołując się na anonimowe źródło watykańskie, niczym prezes firmy prosi ich o „zebranie informacji i zaproponowanie rozwiązań”.

Kilku Hiszpanów i członków zakonów

Leon XIV  nigdy nie pozostawia wątpliwości, że to on ostatecznie podejmuje decyzję i że nie jest od nikogo zależny. Takie konsultacje mogą czasami prowadzić zaskakująco szybko i zdecydowanie do całkowitego cofnięcia poszczególnych decyzji podjętych przez jego poprzednika, Franciszka. Tak było w przypadku cofnięcia reformy strukturalnej diecezji rzymskiej i rozwiązania  Papieskiej Komisji ds. Światowego Dnia Dziecka działającej w ramach Dykasterii ds. Świeckich, Rodziny i Życia.

Wśród najbliższych powierników papieża Martínez-Brocal wymienia hiszpańskiego kard. Ángela Fernándeza Artime SDB. Papież mianował salezjanina pro-prefektem Dykasterii ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, a włoską zakonnicę Simonę Brambillę  jej prefektem. Leon  powierzył mu dalsze obowiązki. Obecnie jest on również członkiem Sądu Apelacyjnego Państwa Watykańskiego i przewodniczył pierwszemu konsystorzowi w styczniu. Następnie papież mianował go członkiem niewielkiej Komisji Kardynałów, która nadzoruje Instytut Dzieł Religijnych (IOR) tzw. bank watykański. W Asyżu, podczas międzynarodowego otwarcia wystawy relikwii świętego Franciszka, kazanie wygłosił nie kto inny, jak kard. Artime.

Martínez-Brocal wspomina o innym salezjaninie, do którego papież ma szczególne zaufanie: włoskim arcybiskupie Giordanie Piccinottim, przewodniczącym Administracji Dóbr Stolicy Apostolskiej, (APSA). Leon XIV spotyka się z nim częściej niż z kimkolwiek innym w Watykanie. Podobnie jak papież, abp Piccinotti jest również częstym gościem w Castel Gandolfo, gdzie APSA nadzoruje sztandarowy projekt ekologiczny „Laudato si’”. Papież wspomniał niedawno o abp Piccinottim podczas wizyty w rzymskiej parafii, gdzie rozmawiał z miejscowymi księżmi. Przy tej okazji ujawnił, że jako młody człowiek, poszukujący zakonu, początkowo rozważał Salezjanów Księdza Bosko. Ostatecznie jednak wybrał augustianów i wstąpił do ich nowicjatu.

Kontakty z wcześniejszych lat

Wśród członków zakonu augustianów Martínez-Brocal wymienia dwóch innych doradców papieża. Być może najważniejszą postacią jest hiszpański biskup Luis Marín de San Martín. W latach 2008–2021 pełnił funkcję asystenta generalnego Zakonu Augustianów w Rzymie – w tym przez pięć lat, od 2008 do 2013 roku, pracując u boku przyszłego papieża, pełniąc wówczas funkcję przełożonego generalnego augustianów.

Od 2021 roku bp Marín jest zastępcą sekretarza w Sekretariacie Synodu Biskupów. Również tutaj jego drogi skrzyżowały się z kard. Prevostem, który powrócił do Rzymu z Peru w 2023 roku jako prefekt Dykasterii ds. Biskupów. To, że nowy papież tak sprawnie włączył się w projekt synodalny, może również wynikać z tej osobistej relacji.

Innym ważnym augustianinem jest hiszpański zakonnik ojciec Alejandro Moral. Został wybrany następcą ks. Prevosta na stanowisko głowy zakonu w Rzymie w 2013 roku. Po dwóch kadencjach, jesienią 2025 roku, przeniósł się na Kubę, służąc papieżowi, oprócz nuncjusza, jako kolejna ważna osoba kontaktowa w ogarniętym kryzysem kraju.

Według Martínez-Brocala, inny Hiszpan jest wyróżnioną osobą kontaktową papieża w Dykasterii Nauki Wiary: Katalończyk ks. Jorge (Jordi) Bertomeu. Pracuje on w sekcji dyscyplinarnej, odpowiedzialnej za przypadki wykorzystywania seksualnego i zajmował się nimi, między innymi w Chile i Peru – skąd zna go obecny papież.

Również dwie kobiety

Hiszpański watykanista wymienił również dwie kobiety wśród bliskich współpracowników papieża, dwie zakonnice: s. Simonę Brambillę, prefekt Dykasterii ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, oraz s. Raffaellę Petrini, przewodniczącą Papieskiej Komisji do spraw Państwa Watykańskiego. S. Brambilla została niedawno mianowana przez papieża Leona członkiem Dykasterii ds. Biskupów – organu, któremu on sam kiedyś przewodził, a który w większości krajów odpowiada za nominacje kandydatów na biskupów. Siostra Petrini, która uzyskała dyplom z zarządzania w Stanach Zjednoczonych, również ma bezpośredni i bliski kontakt z papieżem.

Spośród kardynałów Kurii Rzymskiej Martínez-Brocal wymienia w szczególności trzech, którzy jego zdaniem należą do bliskiego kręgu Leona XIV: Filipińczyka Luisa Tagle, Portugalczyka José Tolentino de Mendonçę oraz jego następcę na stanowisku prefekta Dykasterii ds. Biskupów, abp. Filippo Iannone. Kanonista z Neapolu jest jedynym prefektem Kurii Rzymskiej mianowanym przez Leona XIV w pierwszych dziesięciu miesiącach jego pontyfikatu. Obaj spotykają się co tydzień.

Ponadto Martínez-Brocal wspomina o kard. Michaelu Czernym. Przypisuje mu ważną rolę jako źródle inspiracji dla długo oczekiwanej pierwszej encykliki Leona XIV. Ten dokument nauczania może stać się czymś w rodzaju testamentu Kanadyjczyka, który w lipcu skończy 80 lat i tym samym prawdopodobnie przejdzie na emeryturę.

Według Martínez-Brocala, papież utrzymuje również bliskie kontakty z prawdopodobnym następcą kard. Czernego, kardynałem Fabio Baggio, obecnie podsekretarzem Dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka. Także jako dyrektor generalny projektu ochrony środowiska „Laudato si’”, kard. Baggio często bywa w Castel Gandolfo. Można zatem założyć, że papież wykorzystuje swój cotygodniowy dzień wolny w ogrodach papieskich nie tylko na relaks, ale także na intensywne dyskusje ze swoimi doradcami.