Bp Rimantas Norvila: niech parafie będą żywymi organizmami

„Naszym głównym celem jest to, żeby parafie były żywymi organizmami, działały na fundamencie wspólnoty i współpracy. Nasze działania prowadzone są oczywiście w ramach procesu synodalnego” – powiedział w rozmowie z KAI bp Rimantas Norvila, ordynariusz diecezji wyłkowyskiej na Litwie. Hierarcha jest gościem 404. zebrania plenarnego Episkopatu Polski w Warszawie, którego jednym z tematów jest kondycja polskich parafii w wymiarze duszpasterskim, ewangelizacyjnym, charytatywnym i administracyjnym.

Krzysztof Tomasik (KAI): Jak dzisiaj wygląda życie parafii na Litwie?

Bp Rimantas Norvila: Na Litwie mamy siedem diecezji i ordynariat polowy. Przypomnijmy, że większość Litwinów to katolicy. Są bardzo duże różnice między parafiami wiejskimi i miejskimi, w Wilnie, czy Kownie, tym samym struktura parafialna jest inna oraz dynamika życia religijnego jest różna.

Na niektórych wsiach obserwujemy więcej wspólnych działań. Na przykład kiedy parafia jest mała i ksiądz nie mieszka na parafii, a dojeżdża do niej, wierni potrafią bardzo dobrze się zorganizować. Nie wszędzie tak jest. Ale najlepiej funkcjonują wspólnoty, gdy rady parafialne, koła, organizacje i stowarzyszenia działają razem z kapłanami. Oczywiście nie wszędzie tak jest.

Czy parafie na wsiach wyludniają się?

Jesteśmy świadkami procesu wyludniania się wiejskich parafii, podobnie  jak to ma miejsce na Łotwie, czy w Polsce. Każda z naszych diecezji ma swoją specyfikę. W diecezjach z dużymi miastami życie religijne koncentruje się więcej na nich, a wieś zostaje trochę zapomniana. Ale z kolei w diecezjach, gdzie nie ma dużych miast, mniejsze parafie są najczęściej lepiej rozwinięte. Ważna jest również współpraca w ramach dekanatów. W ramach trwającego procesu synodalnego rzeczywiście nie wszystko jeszcze funkcjonuje tak jak powinno, ale wiele dzieje się i budzi nadzieję. Są ludzie, którzy aktywnie włączają się w życie parafialne. Oczywiście zdarzają się kapłani nie mający zdolności organizacyjnych a nawet większej wiedzy jak pracować ze wspólnotą i wtedy życie parafialne wygląda trochę słabiej. W ramach procesu synodalnego staramy się jednak wszędzie, wszelkimi siłami budować żywą wspólnotę.

Ważna jest historii parafii. Tam gdzie był aktywny proboszcz i kapłani, i przekazali to swoim następcom, tam życie parafialne ma się dobrze. Ale też czasem trudności mobilizują ludzi. W tym roku nasze nadzieje i plany w litewskim Kościele wiążemy z tworzeniem  rad parafialnych, duszpasterskich i ekonomicznych. Naszym głównym celem jest to, żeby były żywymi organizmami, działały na fundamencie wspólnoty i współpracy. Nasze działania prowadzone są oczywiście w ramach procesu synodalnego.

Od ponad 30 lat cieszymy się wolnością, która przyniosła nam wiele dobrych owoców. Szczególnie staramy się dbać o katechezę w parafiach dla dzieci, młodych ludzi, przygotowania do sakramentów, pierwszej spowiedzi i Komunii św., bierzmowania  oraz inicjacji religijnej dorosłych. Powoli rośnie liczba katechumenów. Dotarcie do osób dorosłych nie jest łatwe. Potrzebujemy kompetentnych współpracowników. Tworzą się wspólnoty katechumenalne, co bardzo nas cieszy. Liczą mniej więcej od 20 do 30 osób. Spotkają się i przygotowują do sakramentów.

Rok 2026 przynosi ważne wydarzenia w Kościele na Litwie.

Rok 2026 będzie szczególny dla naszego Kościoła. Z siedmiu diecezji, pięć będzie obchodziło 100 lat istnienia. 4 kwietnia 1926 r. papież Pius XI ogłosił bullę „Lituanorum gente” erygująca nowe jednostki administracyjne Kościoła. W tamtym czasie było to bardzo ważne wydarzenie i przyczyniło się do rozwoju Kościoła katolickiego na Litwie. Przypomnijmy, że program reform litewskiego Kościoła był przygotowany i zaproponowany Stolicy Apostolskiej przez biskupa bł. Jerzego Matulewicza, który wtedy był wizytatorem apostolskim na Litwie.

Rok 2026 jest też dla nas ważny, szczególnie w Wilnie, gdzie mieszkała święta siostra Faustyna Kowalska i gdzie powstał pierwszy obraz Jezusa Miłosiernego namalowany przez Eugeniusza Kazimirowskiego. W tym roku stolica Litwy została wybrana na miejsce Światowego Apostolskiego Kongresu Miłosierdzia, który odbędzie się 7-12 czerwca. Zapraszamy wszystkich praktykujących nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego, które jest bardzo mocno praktykowane na Litwie. Myślę, że to wydarzenie będzie bardzo pozytywnym znakiem dla społeczeństwa pokazującym nasz Kościół jako żywy, dynamiczny organizm umacniający wiarę.

Litwa bardzo przeżywa wojnę w Ukrainie będąc wraz z Łotwą i Estonią szczególnie zagrożona przez Rosję.

Jesteśmy bardzo mocno solidarni z Ukrainą. Nasze władze i ludzie osobiście bardzo pomagają Ukrainie, są różne inicjatywy, zbiórki, Caritas Litwa pomaga. Bardzo, przeżywamy wojnę w Ukrainie. Jak w XXI wieku człowiek może być tak okrutny, tyle śmierci ludzi po obu stronach. Oczywiście na Rosję patrzymy jako na agresora. Dziesiątki tysięcy zabitych, rannych, rozbitych rodzin, cała gama cierpień, które przynosi wojna. Trudno to pojąć ludzkim rozumem. Do tego dochodzi to, że cały świat nie może powstrzymać wojny już cztery lata. Przeżywamy też to, co będzie dalej.

Litwa, Łotwa, Estonia odczuwa wielkie zagrożenie. Dla nas to okres wielkiej próby, który z drugiej strony jednoczy ludzi. Widzimy wzrost międzyludzkiej solidarności. Ponadto obserwujemy też coraz więcej ludzi poszukujących Boga. Ludzie odczuwają coraz głębiej, że życie ziemskie nie trwa wiecznie, że człowiek w czasie różnych prób oczekuje czegoś więcej. To dodaje też nadziei bez względu na różne wezwania i bolesne doświadczenia.

Po wybuchu wojny przyjęliśmy tysiące ludzi z Ukrainy. Na przykład w mojej diecezji, w Mariampolu, mamy dom, w którym od początku wojny przyjęliśmy od 60 do 80 ludzi. W większości są to matki z dziećmi. Niektórzy już się zakorzenili i pracują. Wiele dzieci chodzi do szkół i tym samym poznają nasz język i kulturę. Powoli włączają się do życia i są życzliwie przyjmowane.