Raport o ochronie małoletnich w Kościele: 69 zgłoszeń wykorzystania seksualnego w 2025 r.

W 2025 r. do diecezji i jurysdykcji zakonnych w Polsce wpłynęło 69 zgłoszeń dotyczących wykorzystywania seksualnego osób małoletnich przez duchownych – wynika z raportu „Ochrona małoletnich i bezbronnych oraz pomoc skrzywdzonym wykorzystaniem seksualnym w Kościele w Polsce” opracowanego przez Biuro Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży, Fundację Świętego Józefa KEP i Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego.

Cel badania

Celem badań, których wyniki przedstawiono w raporcie, jest nie tylko określenie skali zjawiska, ale przede wszystkim dostarczenie informacji, które mogą posłużyć do wypracowania odpowiednich metod zapobiegania zjawisku wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w przyszłości.

Ojciec Adam Żak SJ, koordynator KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży, jako pierwszy rozpoczął zbieranie danych na temat wykorzystywania małoletnich zgłoszonych do poszczególnych jurysdykcji diecezjalnych i zakonnych. Dane te dotyczyły zgłoszeń w latach 1990-2013.

W 2018 r. Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski rozpoczął systematyczne zbieranie danych dotyczących przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich. W marcu 2019 r. Konferencja Episkopatu powołała Delegata KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży, którego Biuro przejęło zadanie zbierania danych. W latach 2018-2026 przeprowadzono siedem kwerend.

Zgłoszenia

Dokument zawiera analizę zgłoszeń przypadków wykorzystywania seksualnego, które wpłynęły do wszystkich diecezji katolickich i greckokatolickich eparchii oraz męskich jurysdykcji zakonnych w Polsce w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r. Zgłoszenia te dotyczą zarzucanych czynów z lat 1969-2025.

Łączna liczba czynów zarzucanych w zgłoszeniach z lat 1990-2025 według czasu rozpoczęcia wykorzystywania to 954 przypadki. Sprawy sięgają nawet roku 1955. Raport wyszczególnia, że lat 1955-1970 dotyczy 16 przypadków, okresu 1971-1980 – 39 przypadków, 1981-1990 – 12, 1991-2000 – 16, lat 2001-2010 – 25, okresu 2011-2020 – 27 przypadków, a lat 2021-2025 – 21 przypadków.

Raport podaje, że w 2025 r. zgłoszenia dotyczące wykorzystywania seksualnego osób małoletnich przez duchownych odnotowano w 36 na 131 jednostek kościelnych objętych kwerendą, natomiast 95 jednostek nie zgłosiło żadnego przypadku.

Łącznie wpłynęło 69 zgłoszeń, z czego 59 w kuriach diecezjalnych a 10 w jurysdykcjach zakonnych. Status zgłoszeń był zróżnicowany: 12 zgłoszeń (17%) uznano za niewiarygodne lub odrzucono, 21 (30%) uznano za potwierdzone lub uwiarygodnione, natomiast 36 (52%) pozostawało w trakcie badania.

Osoby skrzywdzone

Wedle zebranych danych, wśród zgłoszeń dotyczących wykorzystywania seksualnego małoletnich w Kościele niemal po równo pojawiają się dziewczęta i chłopcy. Na 57 wiarygodnych (tak raport traktuje łącznie zarzuty w trakcie badania i potwierdzone) zgłoszeń – 28 (49%) dotyczyło dziewcząt a 27 (47%) chłopców. Dla jednej ze skrzywdzonych dziewcząt i jednego skrzywdzonego chłopca nie podano wieku. W 2 zgłoszeniach brak informacji zarówno o płci, jak i wieku osoby skrzywdzonej.

Według prawa kanonicznego osoby trwale niezdolne posługiwać się rozumem są zrównane z małoletnimi w ochronie przed wykorzystywaniem seksualnym, zatem kwerenda obejmuje także zgłoszenia zarzucające przestępstwa wobec nich. W roku 2025 tylko w jednym zgłoszeniu osobę skrzywdzoną określono jako trwale niezdolną posługiwać się rozumem (48-letniego mężczyznę). W 15 zgłoszeniach brak jednoznacznej informacji na ten temat, co stanowi ponad dwukrotny wzrost wobec roku 2024 (7).

Pod względem wieku 24 osoby (42%) miały mniej niż 15 lat, a 29 osób (51%) miało 15 lat lub więcej. W nielicznych przypadkach brak było danych o wieku.

Raport analizuje również relację osób skrzywdzonych z Kościołem. Najczęściej byli to: parafianie – 30% przypadków, ministranci – 16%, członkowie wspólnot lub duszpasterstw – 16%, uczniowie i osoby przygotowujące się do sakramentów – 9% oraz osoby z rodziny lub kręgu znajomych – 9%.

Przestępstwa

Analiza raportu pokazuje zróżnicowanie miejsc, w których miało dochodzić do przestępstw. Najczęściej wskazywane były: mieszkanie duchownego – 23 przypadki, pomieszczenia parafialne lub klasztorne – 7, samochód – 7, mieszkanie osoby pokrzywdzonej – 6, ośrodek wypoczynkowy lub wyjazd – 5, hotel lub pensjonat – 4.

W niektórych przypadkach miejscem przestępstwa był także internet i komunikatory, które – jak podkreśla raport – stanowią przestrzeń słabo podlegającą kontroli społecznej.

Raport wskazuje także, że czyny popełniane w przestrzeniach bezpośrednio kontrolowanych przez duchownych stanowiły w 2025 r. 27% przypadków, podczas gdy rok wcześniej było to 57%.

Sprawcy

Raport poddał analizie także wiek obwinionych duchownych. Średni wiek sprawców w zależności od płci osoby skrzywdzonej wynosił ok. 39 lat w przypadku dziewcząt i ok. 43 lata w przypadku chłopców. Badacze zauważają, że podobna zależność pojawiała się także w poprzednich analizach – chłopcy byli częściej wykorzystywani przez relatywnie starszych duchownych.

Raport wskazuje również zależność między wiekiem sprawcy a miejscem czynu – starsi duchowni częściej dopuszczają się czynów w przestrzeniach bardziej przez siebie kontrolowanych, natomiast młodsi w miejscach o mniejszej kontroli społecznej.

Czas trwania wykorzystania

W ponad jednej trzeciej zgłoszeń wykorzystywanie trwało nie dłużej niż rok, ale w części przypadków powtarzało się przez wiele lat. Raport pokazuje, że zgłoszone przypadki różnią się znacząco pod względem czasu trwania.

Z 52 przypadków, w których podano czas trwania, 37% trwało nie dłużej niż rok, 29% od roku do dwóch lat, 23% od trzech do pięciu lat, a 8% od sześciu do dziesięciu lat.

Dokument podkreśla, że wykorzystywanie może mieć charakter zarówno pojedynczych zdarzeń, jak i wieloletnich powtarzających się czynów.

Źródła zgłoszeń

Raport Biura Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży analizuje ponadto źródła zgłoszeń o przestępstwach. Blisko połowa wszystkich zgłoszeń (32 z 69) pochodziła od osoby skrzywdzonej, która uczyniła to osobiście (46%), zaś w jednym przypadku uczynił to profesjonalny pełnomocnik. Osoby duchowne dokonały 15 zgłoszeń (22%), najczęściej był to duchowny lub osoba zakonna z tej samej diecezji lub jurysdykcji zakonnej (11 zgłoszeń).

Trzy zawiadomienia (4%) pochodziły od delegata z innej diecezji lub zgromadzenia. W 11 przypadkach (16%) zgłoszenie pochodziło od bliskich osoby skrzywdzonej, w tym siedmiu zgłoszeń dokonali członkowie rodziny, czterech zaś osoby znajome lub przyjaciele. Po jednym zgłoszeniu kurie otrzymały od organu państwowego oraz z mediów. W jednym przypadku sprawca sam zgłosił zarzucany mu czyn.

Źródła powiadomień różnią się pod względem wiarygodności zarzutów. W momencie zbierania danych ponad połowa (36) z nich pozostawała w trakcie badania, a mniej niż co piąty (12) został odrzucony lub uznany za niewiarygodny. Zarzuty, które potwierdziły się lub były wystarczająco uprawdopodobnione, w roku 2025 stanowiły 30% (21), przy czym stosunkowo najwyższy ich odsetek jest wśród zgłoszeń dokonanych bezpośrednio przez pokrzywdzonych lub osoby najbliższe, jak rodzina i znajomi – po 91% w każdej z tych grup informatorów – oraz duchownych z tej samej diecezji lub zakonu (67%).

Reakcja Kościoła

Raport wskazuje, że wobec obwinionych duchownych stosowane są różne środki dyscyplinarne i zabezpieczające. Najczęściej należą do nich: czasowe odsunięcie od posługi, zakaz kontaktów duszpasterskich z dziećmi i młodzieżą, nakaz przebywania w określonym miejscu czy ograniczenie zakresu obowiązków duszpasterskich. W konkretnych przypadkach wobec jednego obwinionego może też zostać zastosowany więcej niż jeden środek dyscyplinująco-zabezpieczający.

Natomiast „stosunkowo najczęstsza sytuacja to niestosowanie żadnego z tych środków lub tylko jednego – każda dotyczy 19 z 57 obwinionych” – konstatują autorzy raportu.

Dokument zaznacza przy tym, że w wielu przypadkach zastosowane wobec obwinionych środki mają charakter tymczasowy, ponieważ postępowania nie zostały jeszcze zakończone.

W 11 sprawach zgłoszonych w 2025 r. oprócz postępowania kościelnego przeciw sprawcy wszczęto postępowanie karne przed państwowym organem ścigania – sześć z nich jest w trakcie postępowania przygotowawczego, w stosunku do czterech postępowanie umorzono, w jednym przypadku do sądu skierowano akt oskarżenia lub wniosek o dobrowolne poddanie się karze.