Jak Kościół działa na rzecz obrony życia?

Jak najskuteczniej działać na rzecz obrony życia? Kluczowe wydaje się wspieranie rodziców a zwłaszcza matek w okolicznościach, w których przyjęcie dziecka bywa szczególnie trudne. Kościół – zarówno poprzez różne instytucje, wspólnoty czy stowarzyszenia jak również indywidualne zaangażowanie wiernych – od lat działa na tym polu. Owocem są m.in. liczne domy samotnej matki, okna życia, hospicja perinatalne, zbiórki na rzecz potrzebujących wsparcia oraz szereg inicjatyw edukacyjnych i promujących życie. Nienarodzone dzieci i ich rodziny otaczane są też gorącą modlitwą. Prawdopodobnie dzięki tym działaniom udało się uratować tysiące ludzkich istnień.

Szacuje się, że w 2025 r. przeprowadzono na świecie 73 mln. aborcji. To 52 proc. ogólnej liczby zgonów. Oznacza to, że aborcja staje się obecnie najczęstszą przyczyną ludzkiej śmierci. Również w Polsce aborcja stanowi poważny problem. Kościół od lat wskazuje, jak wielkim jest to dramatem. Ludzie wierzący starają się mu przeciwdziałać – zwłaszcza poprzez różnego rodzaju wsparcie udzielane potrzebującym.

Domy samotnej matki

Pionierska placówka powstała już w 1958 r. w Chyliczkach pod Warszawą. Założyła ją Teresa Strzembosz w małym domku zakupionym dzięki środkom przekazanym przez kard. Wyszyńskiego. Dom prowadzony jest przez Siostry ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. Znajduje w nim schronienie ok. 10 mam w ciąży lub z małymi dziećmi.

Według danych opublikowanych na stronie Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych, siostry ( z różnych zgromadzeń) prowadzą w sumie 7 takich domów.

30 miejsc dla matek oferuje dom prowadzony przez siostry antonianki od Chrystusa Króla w Łodzi. 10 matek przyjmie dom prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia w Białej w diecezji płockiej. 25 miejsc czeka na kobiety w Domu Nazaret, prowadzonym przez Zgromadzenie Małych Misjonarek Miłości w Otwocku. 9 miejsc proponują siostry pasterki w Domu Dobrego Pasterza dla Samotnych Matek w Żołędowie w diecezji pelplińskiej. 20 matek przyjmie dom w Rokietnicy – Kiekrzu w archidiecezji poznańskiej, prowadzonym przez Siostry ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. 14 matek może mieszkać w domu prowadzonym przez Siostry Samarytanki w Karwowie w archidiecezji szczecińsko – kamieńskiej.

23 domy prowadzone są przez diecezjalne Caritas – w archidiecezji białostockiej, częstochowskiej, gdańskiej, gnieźnieńskiej, przemyskiej, szczecińsko – kamieńskiej (4 placówki) i warmińskiej oraz diecezji bielsko – żywieckiej, ełckiej, kaliskiej (2 placówki), koszalińsko – kołobrzeskiej, radomskiej (2 placówki), sandomierskiej, sosnowieckiej, rzeszowskiej, włocławskiej i warszawsko – praskiej.

Z działalnością Kościoła związane są też takie placówki, jak Dom dla Matek z Małymi Dziećmi i Kobiet w Ciąży w Elblągu, Dom Ochrony Poczętego Życia w Odolanowie prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Jezusa Miłosiernego w diecezji kaliskiej, Dom Samotnej Matki i Ofiar Przemocy prowadzony przez Kieleckie Koło Towarzystwa Pomocy im. Brata Alberta, Dom Samotnej Matki im. Emilii Wojtyłowej w Wadowicach, Diecezjalny Dom Samotnej Matki w Krakowie, Dom Mat­ki i Dziec­ka Die­ce­zjal­nej Fun­da­cji Obro­ny Życia w Opolu, Diecezjalny Dom Samotnej Matki w Tarnowie, Diecezjalny Dom Samotnej Matki w Brąswałdzie k. Olsztyna, Schro­ni­sko św. Bra­ta Al­ber­ta dla Bezdomnych Ko­biet i Ma­tek z Dziećmi we Wrocławiu, Stowarzyszenie „Misja dworcowa” im. ks. Jana Schneidera we Wrocławiu czy Dom Samotnej Matki w Żarach.

Okna życia

Okno życia to miejsce, w którym matki znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, lub te, które z jakichś powodów nie chcą, lub nie mogą zająć się dzieckiem, zostawiają je anonimowo, aby ochronić jego życie. Wówczas dziecko to zostaje objęte przyspieszoną procedurą adopcyjną. Okna życia powstają najczęściej przy domach żeńskich zgromadzeń zakonnych. Siostry czuwają cały rok. Gdy uruchamia się alarm na skutek otwarcia okna życia, podejmują natychmiastową opiekę nad dzieckiem.

Pierwsze okno życia w Polsce zostało otwarte 19 marca 2006 r. przy domu Sióstr Nazaretanek w Krakowie. Obecnie jest ich ponad 70. W ostatnich dniach – 21 marca br. przy klasztorze Sióstr Zgromadzenie Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego w Korczynie w archidiecezji przemyskiej – otwarte zostało kolejne takie miejsce.

Okna życia oprócz tych, które działają bezpośrednio przy domach zgromadzeń otwierana są też przy placówkach medycznych (jak np. okno życia przy Głogowskim Szpitalu Powiatowym), domach samotnej matki, domach dziecka (jak np. okno życia w Siedlcach), hospicjach dla dzieci, jak np. okno życia przy lubelskim hospicjum im. Małego Księcia czy ośrodkach Caritas, jak np. okno życia w Mikołowie przy ośrodku „Miłosierdzie Boże” dla osób niepełnosprawnych, prowadzonym przez Caritas archidiecezji katowickiej. Okna życia otwierane są też przy parafiach, jak np. okno życia przy parafii Miłosierdzia Bożego w Starogardzie Gdańskim, które powstało we współpracy z caritas diecezji pelplińskiej.

W Oknach Życia znaleziono dotychczas ponad 160 dzieci.

Hospicja perinatalne

To wsparcie dla rodziców, u których nienarodzonych dzieci zdiagnozowano wadę letalną. Dla wielu taka diagnoza jest druzgocąca. Hospicja towarzyszą takim rodzinom od diagnozy aż do ostatniego dnia żałoby, udzielając wsparcia medycznego, psychologicznego, duchowego i materialnego. Dzieci, otoczone opieką hospicjum odchodzą w cieple, bez bólu, otoczone bliskimi. Rodzicom i rodzeństwu pomaga się przetrwać ten trudny czas i przeżyć żałobę.

W Polsce funkcjonuje obecnie 31 takich placówek. Znaleźć je można w Białymstoku, Bydgoszczy, Częstochowie, Gdańsku, Gdyni, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Rzeszowie, Sieradzu, Sochoniach, Szczecinie, Tychach, Warszawie, Wrocławiu, Zielonej Górze i Żarach. Wiele z nich działa przy hospicjach dla dzieci a prowadzonych jest przez rozmaite stowarzyszenia czy fundacje. Hospicjum perinatalne w Olsztynie to przykład placówki prowadzonej przez Caritas Archidiecezji Warmińskiej. Większość jednak nie jest instytucjonalnie związana z Kościołem, choć w wielu pracują duchowni, jak np. o. Filip Buczyński OFM, założyciel i prezes Hospicjum im. Małego Księcia w Lublinie, lub osoby odwołujące się do inspiracji chrześcijańskiej. W wielu hospicjach rodziny mogą otrzymać duchowe wsparcie i opiekę duszpasterską.

Informacje nt. hospicjów perinatalnych w Polsce znaleźć można m.in. na stronie Polskiego Stowarzyszenia Obrońców Życia Człowieka: https://pro-life.pl/hospicja/

Informacja, edukacja, zbieranie funduszy

Polskie Stowarzyszenie Obrońców Życia Człowieka to jedna z bardzo wielu organizacji działających na rzecz obrony życia w wymiarze informacyjnym i edukacyjnym a także poprzez zbieranie funduszy na rzecz potrzebujących dzieci i ich rodzin.

PSOŻC prowadzi m.in. Fundusz Ochrony Macierzyństwa, przeznaczony na wsparcie kobiet w ciąży w trudnej sytuacji materialnej, Fundusz Dziecka Chorego – dla rodzin wychowujących dzieci z niepełnosprawnościami oraz Fundusz „Mama nie sama”, wspierający samotne matki. Prowadzi również telefon zaufania dla matek w nieplanowanej ciąży ale również ojców w trudnej sytuacji związanej z ciążą.

Na stronach organizacji można znaleźć wiele informacji nt. instytucji i miejsc, w których można szukać pomocy, jak domy samotnej matki, hospicja perinatalne czy okna życia. Można również uzyskać informacje nt. sytuacji związanych ze stratą nienarodzonego dziecka.

PSOŻC organizuje konkursy pro-life dla dzieci, młodzieży i studentów, oraz szereg innych inicjatyw edukacyjnych, jak webinary czy Letnia Akademia Pro-Life. Udostępnia plakaty oraz m.in. wystawę pro-life.

Wśród inicjatyw pro-life szczególne miejsce zajmuje Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zrzeszająca aż kilkadziesiąt najróżniejszych organizacji działających na rzecz ochrony nienarodzonych. W ramach federacji działają m.in. takie organizacje jak Fundacja Jeden z Nas, będąca członkiem założycielem Europejskiej Federacji dla Życia i Godności Człowieka „One of Us” z siedzibą w Brukseli i pierwszą polską organizacją pro-life działającą przy Parlamencie Europejskim. Do federacji należy też Fundacja Małych Stópek, oferująca codzienne wsparcie dzieciom i matkom z całej Polski, prowadząca m.in. akcję „Paczuszka dla maluszka” czy współorganizująca najliczniejszy w Polsce szczeciński Marsz dla Życia. W ramach federacji działa też Stowarzyszenie Przyjaciół Ludzkiego Życia – Human Life Intenational Polska, skoncentrowane na działalności edukacyjnej i informacyjnej, będące też częścią inicjatywy o charakterze międzynarodowym.

Informowanie nt. tego czym jest aborcja – to ważny element działalności takich organizacji jak Fundacja Pro – Prawo do Życia, czy Fundacja Życie i Rodzina. Kampanie informacyjne czy inicjatywy obywatelskie na rzecz działań o charakterze politycznym podejmuje m.in. Centrum Życia i Rodziny. Centrum koordynuje również Marsze dla Życia i Rodziny, które odbywają się w całej Polsce i są największymi wydarzeniami o charakterze pro-life w kraju. Marsze dla Życia odbywają się również z inicjatywy innych środowisk i organizacji.

Opisane organizacje, fundacje czy stowarzyszenia mają charakter oddolny i obywatelski. W większości przypadków osoby je współtworzące należą do Kościoła i odwołują się do inspiracji chrześcijańskiej.

Modlitwa

Modlitwa nieodłącznie towarzyszy inicjatywom pro-life.

W październiku 1980 r. rozpoczęła się Krucjata Modlitwy w Obronie Poczętych Dzieci. Zainicjowali ją świeccy współpracujący z Instytutem Rodziny Papieskiej Akademii Teologicznej, kierowanym przez dr Wandę Półtawską i Wydział Duszpasterski Kurii Krakowskiej. Uczestnicy Krucjaty zobowiązywali się codziennie przez rok uczestniczyć we Mszy św. oraz przyjmować Komunię św. ciągu trzech miesięcy. W inicjatywę włączyło się około tysiąc osób, 2 tysiące było członków wspomagających, którzy ze względu na wiek czy choroby nie byli w stanie codziennie być na Eucharystii, ale ofiarowywali swe cierpienia i modlitwy w intencji nienarodzonych. Modlono się wówczas m.in. o obudzenie sumień Polaków i uwrażliwienie na ochronę życia a także o zmianę obowiązującego wówczas stalinowskiego prawa aborcyjnego. Po latach dodano m.in. intencję dziękczynną za wielkie dobro, które już się dokonało oraz intencję przebłagalną za grzechy przeciwko życiu popełnione w Polsce.

Najpopularniejszą w Polsce inicjatywą modlitewną jest Duchowa Adopcja Dziecka Poczętego. To modlitwa w intencji dziecka zagrożonego zabiciem w łonie matki. Trwa dziewięć miesięcy i polega na codziennym odmawianiu jednej tajemnicy różańcowej (Ojcze nasz i 10 Zdrowaś Maryjo) oraz krótkiej modlitwy w intencji dziecka i jego rodziców. Do modlitw można dołączyć dowolnie wybrane dobre postanowienia. Dzieło Duchowej Adopcji powstało w odpowiedzi na objawienia fatimskie i wezwanie Maryi do modlitwy różańcowej, pokuty i zadośćuczynienia za grzechy. W 1987 r. dzieło podjęte zostało też w Polsce. Pierwszy ośrodek duchowej adopcji powstał w kościele OO Paulinów w Warszawie. Centralny Ośrodek Krzewienia Duchowej Adopcji znajduje się obecnie na Jasnej Górze. Duchowa adopcja podejmowana jest przez tysiące wiernych. Niektórzy angażują się w nią wielokrotnie.

Msze św. i modlitwy w intencji obrony życia są ważnym elementem wielu spotkań, marszów czy pikiet pro-life.

Od 19 do 25 marca czyli od liturgicznego wspomnienia św. Józefa do uroczystości Zwiastowania Pańskiego, gdy obchodzony jest też Dzień Świętości Życia organizowany jest Tydzień Modlitw o Ochronę Życia. To czas szczególnej refleksji i modlitwy w tej intencji. Można ją podejmować indywidualnie lub w rodzinach, wspólnotach czy parafiach. Broszury – modlitewniki na Tydzień Modlitw przygotowuje Polskie Stowarzyszenie Obrońców Życia Człowieka.

Prawo

Kościół nie angażuje się politycznie. Wierzący obywatele – jak najbardziej. Choć argumentacja na rzecz prawnej ochrony nienarodzonych nie musi i nie odwołuje się do argumentacji związanej z wiarą, to w dużej mierze dzięki ludziom wierzącym (choć nie tylko!) obowiązujące w Polsce prawo należy do najlepiej chroniących życie nienarodzonych dzieci w Europie i na świecie.

Zgodnie z ustawą z dnia 7 stycznia 1993 r. życie dziecka poczętego podlega ochronie prawnej. Przerwanie ciąży jest dopuszczalne jedynie w dwóch przypadkach: gdy stanowi ona zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety, lub gdy powstała w wyniku czynu zabronionego. Zdecydowana większość aborcji w Polsce dokonywana jest wbrew temu prawu.