Toruń – odsłonięto kolejne nazwiska Polaków ratujących Żydów

Kolejne siedem nazwisk Polaków zamordowanych za pomoc Żydom odsłonięto w Toruniu we wtorek podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. W uroczystości uczestniczyli m.in. prezydent Karol Nawrocki, były prezydent Andrzej Duda oraz o. Tadeusz Rydzyk, podkreślając znaczenie pamięci i prawdy historycznej.

Kolejne nazwiska Polaków, którzy zginęli za ratowanie Żydów podczas niemieckiej okupacji, odsłonięto w Kaplicy Pamięci Polskich Męczenników w Toruniu. Uroczystość odbyła się w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

Odsłonięcia tablicy z nazwiskami dokonał prezydent Karol Nawrocki, a poświęcił ją biskup toruński Arkadiusz Okroj.

„Nikt nie ma większej miłości niż ten, kto oddaje życie za przyjaciół swoich. Prosimy Cię [Boże], wejrzyj na wspomnianych w tym miejscu naszych braci i siostry, którzy oddali swoje życie, pomagając i ratując tych, którzy byli w potrzebie, braci naszych Żydów. Niech przelana przez nich krew będzie posiewem nowych bohaterów, niebojących się oddać życia dla najsłabszych, traktowanych niesprawiedliwie i porzuconych” –  modlił się bp Okroj.

Prezydent Karol Nawrocki podkreślił, że świadectwo o postawie Polaków w czasie II wojny światowej wymaga konsekwentnego przypominania.- Będziemy mówić prawdę o Polsce w czasie II wojny światowej, o niemieckich oprawcach, o polskich bohaterach – powiedział.

Zaznaczył też, że ratujący działali mimo świadomości grożącej im śmierci. – Mieli świadomość okrucieństwa niemieckiego, a z drugiej strony to okrucieństwo zwyciężyli chrześcijańskimi wartościami – dodał.

Były prezydent Andrzej Duda zwrócił uwagę na dramatyzm decyzji o niesieniu pomocy. – Za pomoc Żydom w czasie II wojny światowej groziła kara śmierci. To nie była prosta decyzja, przyjąć pod swój dach żydowską rodzinę – mówił.

Podkreślił także, że wielu ratujących zapłaciło najwyższą cenę. – Mieli świadomość zagrożenia, a jednak zdecydowali się przyjąć pod swój dach. I w bardzo wielu przypadkach zapłacili za to najwyższą cenę – przypomniał w kontekście padających czasem oskarżeń, że Polacy byli rzekomo obojętni na zagładę Żydów.

Założyciel i dyrektor Radia Maryja o. Tadeusz Rydzyk CSsR wskazał na skalę upamiętnienia i znaczenie moralnego świadectwa ratujących. – Zebraliśmy ponad 40 tysięcy świadectw i tyleż nazwisk ludzi, którzy w czasie największej próby zachowali się jak trzeba – powiedział.

Jak dodał, w samej Pamięci Polskich Męczenników znajduje się dziś ponad 1,2 tys. nazwisk osób zamordowanych za pomoc Żydom. – Ta kaplica i Park Pamięci Narodowej to nie tylko hołd dla przeszłości, ale i lekcja dla przyszłych pokoleń, jak postępować właściwie – zaznaczył.

Podczas uroczystości przypomniano historie konkretnych ofiar, odczytując ich biogramy. Wśród nich znalazła się rodzina Pochwatków z Lubelszczyzny (w tym kobieta w zaawansowanej ciąży), zamordowana przez Niemców w 1943 r. za ukrywanie Żydów, a także Helena Śledź i kilkunastoletni Janusz Wysocki, którzy również ponieśli śmierć za udzielaną pomoc.

Głos zabrał także wiceambasador Izraela w Polsce Omer Chechek-Katz, który podkreślił moralne znaczenie postaw ratujących. – Ich czyny były niezwykłym wyrazem człowieczeństwa i odwagi – powiedział, wskazując jednocześnie na potrzebę przeciwdziałania współczesnym przejawom antysemityzmu.

W Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II – wotum wdzięczności wielkiego Polaka, papieża i świętego – znajduje się Kaplica Pamięci Męczenników Polskich. W kaplicy tej umieszczono 1256 nazwisk Polaków zamordowanych za pomoc Żydom w czasie Holokaustu.

W pobliskim Parku Pamięci umieszczono 31 485 nazwisk Polaków, którzy pomagali współobywatelom narodowości żydowskiej w czasie Holokaustu. Łącznie zebrano co najmniej 40 tys. nazwisk.

W części „Polska krwią oświęcona” na ścianach wypisano 8712 nazw miejscowości, w których ginęli Polacy. Znajduje się tam również miejsce pamięci ofiar Katynia oraz tragedii pod Smoleńskiem w 2010 r.

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką obchodzony jest 24 marca i został ustanowiony w 2018 r. z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy.

Data tego dnia nawiązuje do wydarzeń z 1944 roku w Markowej, gdzie niemieccy okupanci zamordowali rodzinę Ulmów – Józefa i Wiktorię oraz ich siedmioro dzieci, w tym jedno nienarodzone – wraz z ukrywanymi przez nich Żydami.