Kościół Prawosławny świętuje 1400. rocznicę powstania Akatystu Zwiastowania

W tym roku przypada 1400. rocznica powstania hymnu Akatyst. Zajmuje on szczególne miejsce liturgiczne w Kościele prawosławnym, nie tylko w okresie Wielkiego Postu, ale przede wszystkim przez cały rok. W sobotę piątego tygodnia Wielkiego Postu (w tym roku 28 marca) był on wyrecytowany i odśpiewany w całości podczas nabożeństw.

Patriarcha Ekumeniczny Konstantynopola poświęcił w tym roku Akatystowi specjalny list pasterski, podkreślając między innymi jego pokojowy wymiar. Honorowy zwierzchnik prawosławia chwalił go jako „arcydzieło poezji kościelnej, niezrównany pomnik języka greckiego i kunsztownie utkane dzieło natchnionej myśli teologicznej”.

Hymn Akatyst wzywa każdego wierzącego do czujności i wytrwałości – w pokorze i modlitwie – „w obliczu wielkich wyzwań naszych czasów, w tych trudnych dniach pełnych wstrząsów i konfliktów zbrojnych, których doświadcza ludzkość” – stwierdził Patriarcha Bartłomiej. Podkreślił, że Akatyst jest modlitwą Kościoła do Boga, „głosem pobożnego serca chrześcijan”. Jest jednocześnie uwielbieniem, dziękczynieniem, błaganiem i prośbą do Boga i do Matki Bożej, „która posiada macierzyńską śmiałość przed Bogiem i zawsze obficie udziela swojej potężnej pomocy i opieki wiernemu ludowi prawosławnemu”.

Akatyst wielbi Matkę Bożą i pod tytułem „Akatyst Zwiastowania” wszedł do życia liturgicznego Kościoła prawosławnego. Powstał prawdopodobnie w 626 roku, po odparciu pierwszego oblężenia Konstantynopola. W tym czasie miasto zostało zaatakowane przez koalicję Awarów, Słowian i Persów. Wierni przez całą liturgię dziękczynną stali. Stąd wzięło się określenie „Akatyst”, oznaczające „nie siedząc”.

Uważany za najstarszy i najpiękniejszy poemat maryjny

Pod pełnym tytułem „Akatyst ku czci Najświętszej Bogurodzicy i Najświętszej Maryi Panny”, jest uważany za najstarszy i najpiękniejszy poemat maryjny na świecie. Jego słowa przywołują wydarzenia Wcielenia, akcentując udział Matki Bożej w życiu Zbawiciela i wypraszając Jej orędownictwa dla zbawienia dusz.

Pierwsze dwie części (strofy 1-2) oparte są na Ewangelii św. Łukasza i, wraz z kilkoma inwokacjami do Matki Boskiej, kontynuują pozdrowienie Archanioła Gabriela. Trzecia i czwarta część hymnu (strofy 3-4) rozważają nowy cud stworzenia, Wcielenie Maryi, i jego skutki na przestrzeni wieków.

Bartłomiej napisał o hymnie: „Biskupi i kapłani śpiewają go z nabożeństwem. Mnisi recytują go codziennie, a wierni często przez cały rok. Teologowie zgłębiają jego wzniosłe dogmatyczne szczyty, filolodzy i literaturoznawcy zgłębiają jego językową elegancję i poetycki majestat. Poeci i malarze inspirują się jego świetlistymi, lirycznymi obrazami. Ikonografowie przedstawiają sceny z jego bogatej treści. Mistrzowie muzyki kościelnej ozdabiają go kunsztownymi melodiami”.

W minionych dniach odbył się w Stambule duży międzynarodowy kongres poświęcony rocznicy powstania hymnu. Otwarcia obrad dokonał patriarcha Bartłomiej.