Triduum Paschalne w Kościele greckokatolickim

W Kościele greckokatolickim rozpoczęło się Święte Triduum Paschalne. Ma ono taką samą wymowę, jak w Kościele rzymskokatolickim, choć różni się liturgią. Od tego roku grekokatolicy w Polsce posługują się w liturgii powszechnym kalendarzem gregoriańskim, dlatego wszystkie najważniejsze święta i uroczystości obchodzone są w tym samym terminie, co w Kościele rzymskokatolickim.

Wielki Czwartek jest wspomnieniem ustanowienia sakramentu kapłaństwa i Eucharystii. Rano biskupi sprawują Liturgię św. Bazylego, której towarzyszy obrzęd obmycia nóg. Niekoniecznie odbywa się ona w katedrze – w Polsce ze względu na duże odległości pomiędzy parafiami, często biskupi wyjeżdżają do różnych miast.

W odróżnieniu od tradycji Kościoła łacińskiego, biskupi nie święcą olejów świętych, ponieważ ta czynność jest zarezerwowana dla zwierzchnika Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego patriarchy abp Światosława Szewczuka.

Wieczorem w świątyniach odprawiane są Jutrznie Męki Pańskiej, w czasie których odczytywanych jest 12 fragmentów Ewangelii związanych z Męką Chrystusa.

Wielki Piątek to dzień śmierci Pana Jezusa. Tak jak w Kościele rzymskokatolickim, nie odprawia się Mszy św. i obowiązuje post ścisły. Popołudniu odbywają się Nieszpory, a później Jutrznia Jerozolimska.  Nabożeństwa wielkopiątkowe charakteryzują się pięknymi obrzędami, wzruszającymi hymnami oraz głęboko znaczącymi pieśniami i sticherami (psalmy przeplatane hymnami). Ich głównym tematem jest cierpienie i śmierć Pana Jezusa. Nie ma Bożego Grobu, natomiast na środku świątyni umieszczana jest płaszczenica – rodzaj ikony z wizerunkiem ciała Jezusa po Jego śmierci, owiniętego w płótno.

W Wielką Sobotę odprawiane są Nieszpory z Liturgią św. Bazylego. W drugiej połowie liturgii kapłan zmienia czerwone szaty na białe symbolizujące odrodzenie i odczytuje ostatni fragment Ewangelii św. Mateusza mówiący o pustym grobie. Odbywa się też święcenie pokarmów.

Okres Zmartwychwstania rozpoczyna się w Niedzielę Wielkanocną, nazywaną Wielkim Dniem (Wełykdeń). O świcie odśpiewuje się jutrznię wielkanocną z procesją rezurekcyjną, a potem sprawowana jest Eucharystia. W czasie procesji na zewnątrz świątyni kapłan trzy razy uderza krzyżem w zamknięte drzwi, po czym wszyscy wchodzą do środka, śpiewając hymn: „Chrystus zmartwychwstał i swoją śmiercią zwyciężył śmierć, a pozostającym w grobach darował życie”.

Przed procesją płaszczenica, czyli ikona z wizerunkiem Chrystusa złożonego w grobie, została przeniesiona z Bożego Grobu na ołtarz, gdzie pozostanie przez 40 dni, czyli do uroczystości Wniebowstąpienia Pańskiego.

Zgodnie z decyzją Synodu Biskupów Metropolii Przemysko-Warszawskiej, od 18 stycznia 2026 roku w całym Kościele greckokatolickim w Polsce, Wielkanoc oraz inne święta ruchome obchodzone są według kalendarza gregoriańskiego.

Stosowany wcześniej kalendarz juliański prowadził do dużych rozbieżności względem kalendarza powszechnego. Święta ruchome były obchodzone 2 tygodnie później (np. Boże Narodzenie – 7 stycznia). Z kolei sposób wyliczania terminu Wielkanocy prowadził do tego, że czasem była obchodzona w tym samym czasie, a niekiedy różnica mogła dochodzić nawet do 5 tygodni.

Reformę kalendarza rozpoczęto 1 września 2023 r., kiedy Kościół greckokatolicki przeszedł na kalendarz gregoriański w przypadku świąt stałych, takich jak Boże Narodzenie. Święta ruchome natomiast nadal obchodzono według kalendarza juliańskiego.

Kościół greckokatolicki w Polsce tworzy metropolia przemysko-warszawska. W jej skład wchodzą trzy diecezje: archieparchia (archidiecezja) przemysko-warszawska, którą kieruje abp Eugeniusz Popowicz, eparchia olsztyńsko-gdańska na czele z bp. Arkadiuszem Trochanowskim oraz eparchia (diecezja) wrocławsko-koszalińska, której ordynariuszem jest bp Włodzimierz Juszczak, a biskupem pomocniczym bp Mariusz Dmyterko.

Kościół greckokatolicki uznaje prymat papieża i pozostaje z nim w jedności.