W synagodze im. Nożyków upamiętniono 40. rocznicę wizyty Jana Pawła II w rzymskiej synagodze

W warszawskiej synagodze im. Nożyków upamiętniono w poniedziałek 40. rocznicę historycznej wizyty Jana Pawła II w rzymskiej Synagodze Większej. Uczestnicy spotkania modlili się psalmami i podkreślali znaczenie wejścia polskiego papieża do świątyni żydowskiej. – Im bardziej jestem otwarty na inne religie, tym lepszym staję się Żydem – mówił naczelny rabin Polski Michael Schudrich. – Obyśmy szukali tego, co może nas zbliżyć, co jest dla nas wspólne – podkreślał z kolei metropolita warszawski abp Adrian Galbas SAC.

W Synagodze Nożyków w Warszawie odbyło się w poniedziałek spotkanie upamiętniające 40. rocznicę historycznej wizyty Jana Pawła II w Synagodze Większej w Rzymie z 13 kwietnia 1986 roku. Wydarzenie miało charakter modlitewno-refleksyjny i zgromadziło przedstawicieli środowisk żydowskich i katolickich.

Uroczystość, przeplatana psalmami odczytywanymi po hebrajsku i po polsku, była okazją do przypomnienia znaczenia pontyfikatu Jana Pawła II dla dialogu chrześcijańsko-żydowskiego.

W słowie wprowadzenia ks. prał. dr Andrzej Tulej, przewodniczący komisji ds. dialogu ekumenicznego i międzyreligijnego archidiecezji warszawskiej przypomniał kontekst rocznicowego spotkania.

Następnie naczelny rabin Polski Michael Schudrich wskazał, że jednym z najważniejszych elementów tego dziedzictwa były słowa papieża o Żydach jako „starszych braciach w wierze”. – Czasami dwa proste słowa mogą zmienić świat – i to właśnie się wydarzyło – zaznaczył.

Podkreślił też, że dialog międzyreligijny oznacza wzajemne zobowiązanie: chrześcijanie są wezwani do poznawania judaizmu jako swoich korzeni, a Żydzi – do otwartości wobec tych poszukiwań. – Moim wyzwaniem nie jest przekonać drugiego człowieka, aby myślał jak ja, ale odnaleźć w nim iskrę świętości – mówił rabin.

Przywołał także osobiste wspomnienie spotkania z Janem Pawłem II z 2004 r. Podkreślił, że najważniejsze w tej kilkuminutowej rozmowie było nie to, co papież mówił, lecz sposób, w jaki odnosił się do drugiego człowieka. – Najprostszy gest, jak podanie ręki, może być ważniejszy niż wielkie słowa – dodał.

Metropolita warszawski abp Adrian Galbas SAC zwrócił uwagę, że wizyta Jana Pawła II w rzymskiej synagodze była nie tylko owocem Soboru Watykańskiego II, ale także jego osobistych doświadczeń z młodości, czasu spędzonego w Wadowicach i znajomości z kolegami pochodzenia żydowskiego ze szkolnej ławy. Przypomniał, że papież dorastał w środowisku współistnienia katolików i Żydów, co ukształtowało jego postawę otwartości.

Hierarcha podkreślił trzy kluczowe elementy nauczania Jana Pawła II: szczególną więź chrześcijaństwa z judaizmem, odrzucenie przypisywania Żydom zbiorowej winy za śmierć Jezusa oraz jednoznaczne potępienie antysemityzmu.

– Kościół odkrywa swoją własną tajemnicę, zgłębiając relację z judaizmem” – zaznaczył abp Galbas, przypominając nauczanie papieskie inspirowane deklaracją „Nostra aetate”.

Odnosząc się do współczesności, metropolita warszawski zaapelował o budowanie relacji opartych na tym, co wspólne. – Obyśmy szukali tego, co może nas zbliżyć – powiedział.

W końcowej części wystąpienia, nawiązując do Psalmu 15, wskazał na etyczny wymiar życia religijnego. – Dobro i zło nie istnieją w ogólności – realizują się w konkretnych czynach naszego życia – mówił, podkreślając znaczenie odpowiedzialności za słowo i relacje z drugim człowiekiem.

W spotkaniu uczestniczyli członkowie wielu środowisk zaangażowanych w dialog chrześcijańsko-żydowski, międzyreligijny i ekumeniczny, w tym Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów, Rady Wspólnej Katolików i Muzułmanów, kwartalnika „Więź” i Centrum Myśli Jana Pawła II.

—

W poniedziałek 13 kwietnia minęło 40 lat od historycznej wizyty św. Jana Pawła II w rzymskiej synagodze. Wydarzenie to potwierdziło kierunek wyznaczony przez Sobór Watykański II oraz zapoczątkowało nowy etap relacji między Kościołem katolickim a judaizmem. Papież jako pierwszy od czasów apostolskich oficjalnie odwiedził synagogę, spotykając się z Naczelnym Rabinem Rzymu Elio Toaffem oraz wspólnotą żydowską.

Nawiązując do nauczania zawartego w deklaracji “Nostra aetate” Jan Paweł II przypomniał, na jakich przekonaniach opierają się stosunki chrześcijańsko-żydowskie.

Papież zwrócił uwagę, że “religia żydowska nie jest dla naszej religii rzeczywistością zewnętrzną, lecz czymś wewnętrznym”. Podkreślając, że stosunek do religii żydowskiej jest inny aniżeli do jakiejkolwiek innej religii, powiedział do zgromadzonych w synagodze Żydów: “Jesteście naszymi umiłowanymi braćmi i – można powiedzieć – naszymi starszymi braćmi”.

Po drugie, przywołując nauczanie Soboru Watykańskiego II zaznaczył, że nie można Żydom jako narodowi przypisywać żadnej dziedzicznej ani zbiorowej winy za to, co popełniono podczas męki Jezusa. Dotyczy to zarówno Żydów żyjących w tamtych czasach jak i dzisiejszym.

Po trzecie podkreślił – cytując soborowy dokument “Nostra aetate” – iż,  „nie należy przedstawiać Żydów jako odrzuconych ani jako przeklętych, rzekomo na podstawie świętych Ksiąg” Starego czy Nowego Testamentu”. A także, że Żydzi „pozostają przedmiotem miłości Boga”, który powołał ich „wezwaniem nieodwracalnym”.

Elio Toaff, główny rabin Rzymu, gospodarz historycznego spotkania wspominał po latach: „Byłem poruszony. Nie spodziewałem się, że papież przyjdzie z otwartymi ramionami. Zrozumiałem wtedy, że nastała nowa era”.