Kielce: debata o życiu Żydów w niemieckich gettach

W Kielcach odbędzie się debata historyków poświęcona życiu Żydów w niemieckich gettach na terenach okupowanej Polski podczas II wojny światowej. Spotkanie organizuje Centrum Edukacyjne Instytutu Pamięci Narodowej „Przystanek Historia” w ramach cyklu „Środa w Przystanku Historia”.

Konferencja pt. „Życie codzienne w gettach na okupowanych ziemiach polskich w czasie II wojny światowej” zaplanowana została na 22 kwietnia. Wezmą w niej udział dr Marek Maciągowski, dyrektor Ośrodka Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej w Kielcach oraz badacz dziejów Żydów kieleckich, a także dr Tomasz Domański, koordynator Centralnego Projektu Badawczego IPN „Dzieje Żydów w Polsce i stosunki polsko-żydowskie w latach 1917–1990”. Spotkanie poprowadzi dr Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki. Początek o godz. 17.00, wstęp jest wolny.

Podczas dyskusji omówione zostaną m.in. proces tworzenia gett, narastanie terroru i przemocy wobec ich mieszkańców, warunki życia, w tym głodowe racje żywnościowe, a także różne formy oporu podejmowane przez Żydów.

Pierwsze getto na okupowanych ziemiach polskich powstało w 1939 r. w Piotrkowie Trybunalskim. Ostatnie zostało zlikwidowane na przełomie sierpnia i września 1944 r. w Łodzi. W większości były to obszary zamknięte, otoczone murami, choć w niektórych miastach – jak Będzin czy Sosnowiec – miały charakter otwarty. Największe getto funkcjonowało w Warszawie, gdzie przetrzymywano ponad 400 tys. Żydów. Od lata 1942 r. niemieckie władze rozpoczęły masowe deportacje do obozów zagłady, a następnie likwidację gett.

Getto w Kielcach utworzono 5 kwietnia 1941 r. Obejmowało ono teren wyznaczony przez ulice Orlą, Piotrkowską, Nowowarszawską, Pocieszka i Radomską. Na tym obszarze znajdowało się około 500 budynków, w których mogło mieszkać 15 tys. osób, jednak stłoczono tam blisko 27 tys. Żydów – zarówno mieszkańców Kielc, jak i przesiedleńców z innych miast.

W sierpniu 1942 r. rozpoczęła się likwidacja kieleckiego getta. Około 21 tys. osób deportowano do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Treblince, gdzie zostały zamordowane. Podczas akcji likwidacyjnej na miejscu zginęło około 1500 osób. Niemcy łączyli eksterminację z rabunkiem mienia. Spośród społeczności żydowskiej Kielc wojnę przeżyło około 500 osób.

Organizatorzy podkreślają, że spotkanie ma na celu nie tylko przybliżenie historii, ale także upamiętnienie ofiar gett.