Patronalne Święto Wydziału Teologicznego UAM

O roli religii w siłach zbrojnych podczas pokoju i wojny dyskutowali uczestnicy Międzynarodowej Konferencji Naukowej zorganizowanej z okazji patronalnego Święta Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Mszy św. w poznańskiej katedrze, w przeddzień uroczystości patrona Polski, przewodniczył abp Zbigniew Zieliński.

„To doroczne Święto Wydziału Teologicznego jest okazją do ucieszenia się zarówno osiągnięciami, jak i zaangażowaniem w życie i środowisko akademickie wielu osób” – powiedział na początku Eucharystii metropolita poznański i Wielki Kanclerz Wydziału Teologicznego UAM. Podkreślił, że mimo upływu wieków, św. Wojciech, patron Wydziału Teologicznego, jest postacią inspirującą w odniesieniu do różnych sfer życia Kościoła i życia publicznego.

W modlitwie, która poprzedziła sympozjum, uczestniczyli abp Wojciech Polak, Prymas Polski, bp Wiesław Lechowicz, biskup polowy Wojska Polskiego, bp kaliski Damian Bryl oraz poznański biskup pomocniczy Grzegorz Balcerek, ks. prof. Mieczysław Polak, dziekan Wydziału Teologicznego UAM, profesorowie i wspólnota akademicka Wydziału Teologicznego UAM oraz klerycy i osoby życia konsekrowanego. W poznańskiej katedrze zgromadzili się także kapelani wojskowi.

W homilii bp Wiesław Lechowicz podjął refleksję na temat roli i posługi kapelana wojskowego.

„Każdy duszpasterz, duszpasterz wojskowy także, jest powołany nie tylko do naśladowania Jezusa i apostołów, ale również i do naśladowania świętych, którzy pokazują, że wymagania stawiane przez Jezusa nie są ponad nasze siły, nie są na wyrost. Święty Wojciech również może być, a nawet powinien być przykładem i wzorem godnym naśladowania” – mówił biskup polowy Wojska Polskiego.

Zaznaczył, że specyfika duszpasterska w wojsku polega przede wszystkim na indywidualnym podejściu do każdego żołnierza. Przypomniał, że „ordynariat polowy to jest struktura kościelna, do której należą nie tylko żołnierze Wojska Polskiego, ale również funkcjonariusze Straży Granicznej i funkcjonariusze Służby Ochrony Państwa oraz ich rodziny”. Zwrócił uwagę na konieczność towarzyszenia żołnierzom w ich codziennym życiu zawodowym.

„Trzeba po prostu do żołnierzy wyjść. Mundur, który noszą księża w ordynariacie polowym, pozwala im być z nimi, towarzyszyć im. To towarzyszenie jest bardzo ważne, ponieważ oni widzą księdza troszeczkę z innej strony, poznają go coraz lepiej, rozmawiają z nim indywidualnie i nabierają do niego zaufania” – przekonywał.

Zauważył, że towarzyszenie żołnierzom, czyli bycie blisko nich, „jest w sposób szczególny ważne w sytuacjach, kiedy żołnierz spotyka się z wysokim stresem służbowym, z różnymi problemami rodzinnymi”.

„Kiedy jest zagrożone jego zdrowie, jego życie, kapelan często w takich sytuacjach jest jedyną osobą w strukturze wojskowej, do której żołnierz może przyjść bez obawy o konsekwencje służbowe” – mówił bp Lechowicz. Podkreślił, że pierwszym sposobem ewangelizacji jest po prostu bycie człowiekiem, człowieczeństwo duszpasterza, które jest drogą do zbliżenia się do Boga i do Kościoła. „To jest pierwszy krok do nawrócenia żołnierzy” – zaznaczył.

Biskup polowy Wojska Polskiego zwrócił też uwagę na fakt, że duszpasterstwo wojskowe odwołuje się do tradycji patriotycznych i orężnych oraz wzorców z przeszłości. „My jako duszpasterze musimy na tych tradycjach patriotycznych i orężnych budować naszą narrację z przekonaniem, które wyraził poeta Jan Kochanowski: jeśli komu droga otwarta do nieba, tym co służą Ojczyźnie” – przekonywał ksiądz biskup.

Wskazał, że ewangelizacja prowadzona w wojsku czy w innych formacjach mundurowych jest skuteczna, kiedy wiąże się ze świadectwem, czyli byciem świadkiem Jezusa.

„Żołnierze nie oczekują od nas, że będziemy kolegami, kumplami, że będziemy się odznaczać wysoką znajomością związaną ze sztuką wojenną, ze sztuką wojskową, ale chcą, żebyśmy byli autentycznymi głosicielami Ewangelii, autentycznymi świadkami Pana Jezusa. A to świadectwo potwierdza się albo się nie potwierdza w sytuacjach granicznych, w sytuacjach zagrożenia życia” – zaznaczył bp Lechowicz.

Po Eucharystii uczestnicy wydarzenia zgromadzili się w budynku Wydziału Teologicznego UAM.

„Refleksja naukowa na ten temat jest bardzo ważna, ponieważ daje nam ogromną szansę nie tylko przygotowania się do przeżywania religii w czasie wojny, ale poprzez pryzmat działań wojennych, doświadczenia czasu wojny, daje nam szansę jeszcze poważniejszego spojrzenia na religię w czasach pokoju” – mówił na początku konferencji abp Zbigniew Zieliński. Metropolita poznański przekonywał, że „doświadczenie wojny wymaga hartu ducha, siły wiary” i przywołał słowa jednego z żołnierzy w kraju ogarniętym konfliktem zbrojnym: „U nas, w obliczu zagrożenia, dramatu wojny, nie ma ludzi niereligijnych”.

W swoim wystąpieniu dr Timothy S. Mallard, strategiczny doradca etyczny w dziedzinie współczesnej wojny, z ponad 30-letnim doświadczeniem w kierowaniu zespołem specjalizującym się w myśleniu strategicznym i etyce wojskowej, zwrócił uwagę na szkody moralne i duchowe na wojnie oraz na kluczową rolę przestrzegania norm etycznych.

Były pułkownik armii amerykańskiej, który obecnie jest ekspertem w pomaganiu organizacjom w radzeniu sobie z wyzwaniami etycznymi współczesnej wojny, przywództwem moralnym i odpornością organizacyjną, podkreślił, że „uraz duchowy to głębokie zranienie duszy powstające w wyniku traumatycznych doświadczeń zmieniających życie, które zaburza podstawowe poczucie własnego „ja” i zagraża relacjom z innymi ludźmi oraz z Bogiem”. Zwrócił uwagę na cechy wskazujące na szkody moralne i duchowe na wojnie, którymi są: utrata Boga w osobistej relacji, zwątpienie w Bożą Opatrzność, poczucie przypadkowości i bezsensu, nieumiejętność przebaczenia, kwestionowanie wcześniej wyznawanej wiary i przekonań o prawdzie oraz brak pojednania, utrata właściwej perspektywy na życie doczesne i wieczne.

Ksiądz Jerzy Rząsowski, emerytowany kapelan wojskowy Armii Amerykańskiej w stopniu podpułkownika, który brał udział w misjach wojskowych, wspierając uchodźców z Haiti i Kuby w Guantanamo, a także służył w Bośni, Kosowie, Macedonii, Albanii, Egipcie, Iraku i Japonii, wygłosił referat nt. „Rola kapelana w rozwoju i ochronie dobrostanu żołnierza w Armii Stanów Zjednoczonych”.

„Duchowe potrzeby żołnierzy i ich relacji z kapelanami na przykładzie podchorążych studentów Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie” zaprezentowała dr inż. Aneta Brzuzy z Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. W swoim wystąpieniu omówiła wyniki ankiety przeprowadzonej wśród żołnierzy będących w trakcie szkolenia wojskowego. Zwróciła uwagę, że „przysięga wojskowa jest przez respondentów postrzegana przede wszystkim jako zobowiązanie o charakterze moralnym i patriotycznym, niosące ze sobą zarówno element dumy, jak i odpowiedzialności za służbę Ojczyźnie” .

Wykład „Amerykańskie skrzydła na polskim niebie. Amerykańscy piloci wojskowi w wojnie polsko-bolszewickiej 1919–1921” przedstawił ks. dr Łukasz Świerniak, kapłan diecezji legnickiej, proboszcz parafii św. Brata Alberta w Jaworze, a od 2024 roku duszpasterz katolickich żołnierzy Armii Amerykańskiej w Bolesławcu.

Na rolę i cel misji kapelana w organizacjach wojskowych oraz wpływ historycznych zasad teorii wojny sprawiedliwej na kształt operacji wojskowych z perspektywy dowódcy armii wskazał w swoim referacie Daniel Soller, emerytowany pułkownik armii USA z 34-letnim doświadczeniem w operacjach wywiadowczych i strategicznych na całym świecie, ze szczególnym uwzględnieniem Europy Środkowo-Wschodniej.

Wydział Teologiczny ustanowiono na Uniwersytecie Poznańskim w 1919 r., ale nie rozpoczął on wówczas działalności. W 1973 r. Stolica Apostolska wyraziła zgodę na utworzenie Papieskiego Wydziału Teologicznego w Poznaniu, a w 1998 r. – na ponowne włączenie i ponowne ustanowienie fakultetu na Uniwersytecie. W konsekwencji 29 czerwca 1998 r. Senat UAM podjął uchwałę o utworzeniu Wydziału Teologicznego, a Umowa pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej z 30 listopada 1998 r. uregulowała jego status prawny.

Na Wydziale Teologicznym UAM studiują alumni kilku seminariów duchownych (diecezji poznańskiej, gnieźnieńskiej, kaliskiej i bydgoskiej oraz księży chrystusowców, misjonarzy oblatów Maryi Niepokalanej i misjonarzy Świętej Rodziny) oraz osoby świeckie. Wydział prowadzi studia magisterskie z teologii na specjalności kapłańskiej, biblijnej i teologii praktycznej oraz katechetyczno-pastoralnej. Na Wydziale można też podjąć cieszące się dużym zainteresowaniem studia I i II stopnia z dialogu i doradztwa społecznego. Doktoranci prowadzą badania naukowe w ramach Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UAM.