Światowy Dzień Książki. Czyta 60% Polaków

Co najmniej jedną książkę przeczytało lub odsłuchało w 2024 r. 59,7% Polaków – o 5,6% więcej niż dekadę wcześniej. 23 kwietnia przypada Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, ustanowiony przez UNESCO w celu promocji czytelnictwa, edytorstwa i ochrony własności intelektualnej. Z tej okazji Główny Urząd Statystyczny opublikował aktualne dane statystyczne na temat czytelnictwa w Polsce oraz roli bibliotek w dostępie do kultury.

Główny Urząd Statystyczny co roku gromadzi informacje z bibliotek w specjalnym sprawozdaniu. Obejmuje ono m.in. dane o zbiorach, czytelnikach, liczbie wypożyczeń oraz kadrach biblioteki.

Z najnowszych badań GUS wynika, że w 2024 r. co najmniej jedną książkę przeczytało lub odsłuchało 59,7% Polaków – o 1,5% więcej niż w 2019 r. i o 5,6% więcej niż w 2014 r.

Kobiety czytają częściej niż mężczyźni – odpowiednio 70,8% wobec 47,5%. Wyższy poziom czytelnictwa obserwowany jest również wśród osób z wyższym wykształceniem (83,5%) oraz wśród młodych ludzi – w grupie wiekowej 15–24 lata książki czytało lub odsłuchiwało 78,3% osób.

Najchętniej wybieraną kategorią pozostaje literatura piękna, która stanowiła prawie 40% czytanych książek. Rosnącym zainteresowaniem cieszą się także książki popularnonaukowe (14,1% w 2024 r. wobec 11,2% w 2019 r.) oraz publikacje fachowe i zawodowe (13,7% wobec 11,5% w 2019 r.). Ponad połowa czytelników (52%) deklaruje, że sięga po książki przede wszystkim dla przyjemności, choć czytanie pełni także istotną funkcję edukacyjną i rozwojową.

Mimo postępującej cyfryzacji, książki drukowane nadal są popularne – w 2024 r. korzystało z nich 56,7% czytelników (55,0% w 2019 r.; 51,4% w 2014 r.). Jednocześnie 17,1% osób sięgało po e-booki i audiobooki, przy czym wśród młodszych grup wiekowych udział ten był znacznie wyższy. Trend ten wskazuje na stopniowe przenikanie się tradycyjnych i cyfrowych form czytania.

Najczęściej Polacy korzystają z własnych księgozbiorów (ponad 26%), ale również kupują książki w księgarniach i innych punktach handlowych (21,4%), wypożyczają je z bibliotek (20,8%) oraz pożyczają od znajomych (17%).

Istotną rolę w systemie czytelnictwa nadal odgrywają biblioteki. W 2024 r. korzystało z nich 25,9% Polaków, a wśród młodzieży w wieku 15–24 lata – aż 70,5%. Liczba wypożyczeń w bibliotekach w 2024 r. wyniosła 98,8 mln. To pokazuje, że biblioteki pozostają ważnym miejscem kontaktu z kulturą, szczególnie dla uczniów i studentów.

Po nieznacznym spadku w 2022 r. (32 408) liczba tytułów ponownie wzrosła do 33 893 w 2023 r., by w 2024 r. spaść do 30 662 tytułów. Może to wskazywać na zmniejszenie liczby wydawnictw w formie papierowej spowodowane przechodzeniem rynku wydawniczego na e-booki i audiobooki.

„Czytelnictwo w Polsce pozostaje ważnym elementem życia społecznego i kulturalnego. Książki – zarówno w formie tradycyjnej, jak i cyfrowej – pełnią funkcję nie tylko rozrywkową, ale także edukacyjną i rozwojową, a biblioteki nadal stanowią istotny punkt dostępu do kultury, szczególnie dla młodszych pokoleń” – podsumowuje swój raport GUS.