Niezwykłe odkrycie 42 zagubionych stron Nowego Testamentu. Odnaleziono je po 1500 latach

Zespołowi naukowców ze szkockiego Uniwersytetu w Glasgow udało się odzyskać 42 strony, które wcześniej zaginęły z rękopisu Nowego Testamentu. Chodzi o Kodeks H – niezwykle cenną, VI-wieczną kopię Listów św. Pawła. Odkrycie stało się możliwe dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii.

Historia

Między X a XIII wiekiem w klasztorze Wielka Ławra na greckiej górze Athos mnisi wykorzystywali stare rękopisy jako materiał introligatorski do oprawiania nowych ksiąg oraz jako strony tytułowe do innych tekstów. Wynikało to z faktu, że pergamin był wówczas bardzo drogim i cennym materiałem. Stare karty manuskryptów zeskrobywano i powtórnie pokrywano atramentem czy też cięto na kawałki, stosując jako wypełniacz wzmacniający oprawę innych dokumentów. Taki los spotkał właśnie Kodeks H – niezwykle cenną, VI-wieczną kopię Listów św. Pawła, będącą jednym z najstarszych wydań Nowego Testamentu. Z biegiem wieków ocalałe fragmenty Kodeksu H uległy rozproszeniu. Tylko dzięki zapobiegliwości XVIII-wiecznego francuskiego mnicha zagubione kartki udało się zlokalizować w bibliotekach Włoch, Grecji, Francji, a nawet Ukrainy i Rosji. Dzięki najnowszym technologiom udało się je teraz odnaleźć i złożyć w całość.

Odkrycie

Chociaż ogólna treść Kodeksu H, zawierającego kopię Listów św. Pawła, była powszechnie znana, jego układ stron i dokładna treść wydawały się nie do odzyskania.

Wyzwania podjął się zespół naukowców z Uniwersytetu w Glasgow, który zlokalizował i odczytał zagubione karty. Międzynarodowym zespołem, który odzyskał to, co wydawało się bezpowrotnie stracone, kierował profesor teologii i krytyki biblijnej Garrick Allen. Narzędziem, które pozwoliło zidentyfikować ślady atramentu sprzed 1500 lat, praktycznie niewidoczne gołym okiem, było obrazowanie wielospektralne.

Technika

„Kluczowy przełom wynikał z ważnej informacji: wiedzieliśmy, że rękopis został ponownie pokryty atramentem. Substancje chemiczne zawarte w nowym atramencie spowodowały «efekt lustrzany» na sąsiednich stronach, pozostawiając «ślady widmo» oryginalnego tekstu, które dziś można wykryć za pomocą nowoczesnej technologii” – wyjaśnił prof. Allen, cytowany przez Uniwersytet w Glasgow. Dzięki technice zwanej obrazowaniem wielospektralnym naukowcom udało się odzyskać teksty, które fizycznie już nie istnieją. „Dzięki temu udało się odzyskać wiele stron informacji z każdego zachowanego arkusza” – dodał ekspert. Aby zapewnić historyczną dokładność, zespół skorzystał również z analiz datowania radiowęglowego przeprowadzonych w Paryżu, które potwierdziły, że pergamin pochodzi z VI wieku.

Tekst

Chociaż tekst Listów św. Pawła jest powszechnie znany, wersja ujawniona dzięki obrazowaniu wielospektralnemu ma inną strukturę niż wersje współczesne. Innymi słowy, odkrycie nie wnosi nic nowego do samej treści, ale dokumentuje zupełnie inny podział tekstu złożonego z systemu prologów, spisów rozdziałów (uznawanych za najstarsze znane spisy dotyczące listów św. Pawła) i znaczników cytatów, który pozwalał czytelnikowi zorientować się w tekście przed pojawieniem się numerów stron lub spisów treści. Ponadto obecność poprawek i adnotacji pokazuje, w jaki sposób mnisi z klasztoru Wielkiej Ławry wchodzili w interakcję z rękopisami, modyfikując je z biegiem czasu, zamiast ograniczać się do kopiowania manuskryptu. Odkrycie dokumentuje również średniowieczną praktykę ponownego wykorzystywania zniszczonych rękopisów.

Świadectwo

Chociaż odzyskane teksty zawierają znane już fragmenty listów św. Pawła, odkrycie to dostarcza nowych wskazówek dotyczących tego, w jaki sposób Nowy Testament był przekazywany i rozumiany w starożytności. Jak powiedział prof. Allen: „Biorąc pod uwagę, że Kodeks H jest tak ważnym świadectwem dla zrozumienia Pisma Świętego, odkrycie nowych dowodów – i to w tak dużej ilości – dotyczących jego pierwotnej formy jest po prostu przełomowe”. Jak podkreśla Uniwersytet w Glasgow, odkrycie to nie tylko pozwala odzyskać fragment starożytnego rękopisu, ale także lepiej zrozumieć żywą historię przekazywania Biblii na przestrzeni wieków.

Projekt był możliwy dzięki finansowaniu przez Templeton Religion Trust oraz Arts and Humanities Research Council w Wielkiej Brytanii, przy współpracy z klasztorem Wielkiej Ławry.