Watykan: rozbrojenie nuklearne coraz pilniejsze

Podczas 11. Konferencji Przeglądowej sygnatariuszy Traktatu o Nierozprzestrzenianiu Broni Nuklearnej w Nowym Jorku głos zabrał Stały Przedstawiciel Watykanu przy ONZ.

Wojna jest znowu „w modzie”

Watykański przedstawiciel wskazał, że obrady toczą się w momencie bardzo poważnej sytuacji międzynarodowej. Wezwał do bezwzględnego przestrzegania litery Traktatu, szczególnie artykułu VI, czyli do zakończenia wyścigu zbrojeń i rozbrojenia nuklearnego. Rozpoczął wystąpienie od przywołania fragmentu przesłania Papieża do korpusu dyplomatycznego 9 stycznia br., w którym Leon XIV powiedział, że w naszych czasach słabość multilateralizmu, a więc współpracy międzynarodowej, budzi szczególny niepokój. Papież ubolewał wówczas również, że dyplomacja, która promuje dialog i szuka pojednania, została zastąpiona dyplomacją opartą na sile militarnej, co sprawiło, że wojna jest znowu „w modzie”, a wojenny zapał rośnie.

Zagrożenie ze strony sztucznej inteligencji

Przedstawiciel Stolicy Apostolskiej wskazał, że sytuację komplikują ostatnie ataki na instalacje nuklearne. Poza tym pojawiają mniej lub bardziej zawoalowane groźby użycia broni jądrowej, zaś broń nuklearna jest bezustannie modernizowana. Nowe technologie korzystają ze sztucznej inteligencji, czego skutków nie można w pełni przewidzieć i zrozumieć. Wskazał, że decyzje dotyczące broni jądrowej, powinny być wyłącznie decyzjami i odpowiedzialnością człowieka. Podkreślił, że obecność sztucznej inteligencji stanowi zagrożenie dla podstaw międzynarodowego systemu bezpieczeństwa. Stąd przestrzeganie zapisów Traktatu nabiera jeszcze większego znaczenia.

Konfrontacyjna logika

Papieski delegat przypomniał słowa Leona XIV z przesłania na Światowy Dzień Pokoju (01.01.2026 r.) o tym, że konfrontacyjna logika, dominująca w polityce międzynarodowej i pogłębiająca poczucie niestabilności i nieprzewidywalności, wykracza dalece poza zasady uzasadnionej obrony. Papież wskazał również, że strategia wzajemnego odstraszania nuklearnego jest przyznaniem się stron do bezradności i rezygnacją z oparcia się na zasadach prawa i zaufania. Hierarcha ocenił, że architektura bezpieczeństwa, która opiera się na zagrożeniu totalną destrukcją, pozostawia ludzkość w stanie permanentnej niepewności.

Pokojowe użycie energii atomowej

Stały obserwator Watykanu przy ONZ potwierdził niezbywalne prawo państw do rozwoju technologii pokojowego wykorzystania energii jądrowej, jednak w ramach podjętych zobowiązań w Traktacie. „Odpowiedzialne użycie technologii nuklearnych może w zasadniczy sposób wpłynąć na rozwój medycyny, rolnictwa czy ochronę środowiska” – powiedział. Dodał, że pokojowe użycie energii atomowej w ramach współpracy międzynarodowej może służyć rozwojowi, ale również stać się podstawą wzajemnego zaufania.

Na zakończenie dyplomata przytoczył słynne słowa Leona XIV o potrzebie „pokoju nieuzbrojonego i rozbrajającego”. Wskazał, że taki pokój opiera się nie na równowadze zagrożenia, a na wzajemnym zaufaniu, dialogu i człowieczeństwie. Dodał, że przestrzeganie zapisów Traktatu to akt odpowiedzialności za obecne i przyszłe pokolenia, a równocześnie jest opowiedzeniem się za bezpieczeństwem opartym na odpowiedzialności, współpracy i nadziei, a nie na strachu”.