Niepowtarzalna okazja do zwiedzenia krypty i gotyckich piwnic w pocysterskim klasztorze w Gościkowie-Paradyżu

„Odkrywamy sekrety Opactwa w Paradyżu” – pod takim hasłem 16 maja odbędzie się Europejska Noc Muzeów w pocysterskim klasztorze w Gościkowie-Paradyżu, który jest Pomnikiem Historii. Będzie można wejść do miejsc, zazwyczaj zamkniętych przed turystami, m.in. krypty oraz piwnic.

W pocysterskim kompleksie, gdzie na co dzień znajduje się główna siedziba Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej oraz sanktuarium Matki Bożej Wychowawczyni Kapłańskiej od kilku lat trwają intensywne remonty oraz prace renowacyjne.

– Prowadzimy tam badania już od pięciu lat i jeszcze przed oficjalnym otwarciem obiektu chcielibyśmy pokazać zwiedzający tajemnice tego wyjątkowego miejsca. Będzie to okazja zajrzeć w miejsca do których zazwyczaj turystów się nie zabiera – wyjaśnia Arkadiusz Michalak, dyrektor Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze z siedzibą w Świdnicy.

– Będzie można zajrzeć chociażby do krypty, które jest swojego rodzaju magnesem, którym chcemy przyciągnąć zwiedzających. Oczywiście mają one pewne ograniczenia ilościowe i będziemy pilnować, aby za dużo zwiedzających nie weszło tam naraz – dodaje.

Będziemy można zajrzeć także do gotyckich podziemi znajdujących się pod skrzydłami klasztornymi. – To miejsce w których mnisi przechowywali różnego rodzaju swoje dobra. Te piwnice pokazują nam, jak ten klasztor wyglądał kiedyś, one są najmniej przekształcone z wszystkich zabudowań klasztornych, więc będzie okazja zobaczyć przestrzenie, które bez wątpienia pamiętają czasy średniowiecza. Gorąco zachęcam, żeby przybyć bo to będzie prawdopodobnie jedyna okazja, żeby ten klasztor podziemny zobaczyć – zauważa dyrektor.

W programie zaplanowano także m.in. tematyczne wykłady przybliżające dzieje opactwa oraz jego duchowe i kulturowe znaczenie, a także oprowadzanie po kościele i klasztorze. Będzie też rodzinna gra terenowa i warsztaty. Zwieńczeniem wieczoru będzie wyjątkowy koncert zespołu „Scandicus”, inspirowany duchowością franciszkańską oraz muzyką XIII wieku. Koncert odbędzie się w kościele opactwa, tworząc niezwykłą przestrzeń do spotkania z muzyką dawną. Wstęp na całe wydarzenie jest bezpłatny.

Pocysterski klasztor będzie można zwiedzać od 17.00 do 22.00.

Wyniki badań prowadzonych przez Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze  rzucają zupełnie nowe światło na sam klasztor. – Przede wszystkim na jego architekturę, która jest zupełnie inna niż tego barokowego czworoboku znanego nam obecnie – zauważa dyrektor Arkadiusz Michalak. – Mamy do czynienia ze skrzydłami, które nie były znane wcześniej: skrzydło na południe, skrzydło na zachód. To pokazuje, że klasztor ewaluował w ciągu wieków użytkowania. Zmieniała się jego funkcja i zmieniała się też estetyka. Miejmy nadzieję, że za te kilka lat, jak przystąpimy do opracowania wyników badań będziemy mieli obraz rewolucyjny w stosunku do tego co widzieliśmy – dodaje.

Paradyski klasztor należy do najcenniejszych zabytków sztuki sakralnej w województwie lubuskim. W jego zabudowaniach wyróżnia się kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Marcina z Tours, który okalają świątynię od strony południowej i wschodniej. „Do dnia dzisiejszego kościół zachował swój pierwotny wczesnogotycki charakter. Nie zatarła go prowadzona w XVIII wieku barokowa przebudowa zespołu, podczas której do korpusu nawowego dobudowano od zachodu dwuwieżową fasadę i dwie cylindryczne kaplice w skrajnych partiach elewacji północnej. Wprowadzono też barokowy wystrój i wyposażenie wnętrza. W tym samym okresie powiększono również klasztor.

Do XIII-wiecznych zabudowań, zgrupowanych wokół wirydarza po południowej stronie świątyni, dobudowano w połowie XVIII wieku od wschodu budynki, które rozplanowano na rzucie podkowy, kształtując w ten sposób drugi wirydarz zwany wielkim. W wyniku tych prac całość otrzymała jednorodną późnobarokową szatę architektoniczną” – czytamy na stronie internetowej Lubuskie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Zespół pocysterski w Gościkowie-Paradyżu został w 2017 roku – decyzją Prezydenta RP Andrzeja Dudy – uznany za Pomnik Historii.