Modlitwa za ofiary zamachu majowego w jego 100. rocznicę

W katedrze polowej Wojska Polskiego odprawiono Mszę św. w związku ze 100. rocznicą zamachu majowego. Liturgii przewodniczył bp polowy Wiesław Lechowicz. – Największy grzech to odrzucenie Boga i uwierzenie, że człowiek posiada boskie prerogatywy – podkreślał w homilii, odnosząc się do dramatycznych wydarzeń z maja 1926 r. Po zakończeniu Eucharystii na ścianie budynku Dowództwa Garnizonu Warszawa odsłonięta została tablica, upamiętniająca ofiary przewrotu majowego.

Na początku Mszy św. do katedry wprowadzone zostały poczty sztandarowe oraz Chorągiew Wojska Polskiego.

W homilii bp Wiesław Lechowicz nawiązał do słów Jezusa o „pożytku” z Jego odejścia i wskazał, że spełnieniem tej zapowiedzi było zesłanie Ducha Świętego. Podkreślił, że dzięki Duchowi Świętemu Chrystus może realnie towarzyszyć Kościołowi w misji, a uczniowie – przemienieni – przechodzą od lęku i wątpliwości do odwagi i wierności. W tym kontekście przypomniał także doświadczenie historii Polski, wskazując m.in. na wezwanie do Ducha Świętego Jana Pawła II z 1979 r. i proces odnowy, który po nim nastąpił.

Biskup wyjaśniał, że Jezus zapowiadał, iż Duch Święty „przekona świat o grzechu, o sprawiedliwości i o sądzie”, co w praktyce oznacza rozpoznanie grzechu jako realnego wroga relacji z Bogiem i ludźmi, wiarę w przywrócenie sprawiedliwości przez śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa oraz umiejętność oddzielania zła od jego sprawcy w perspektywie sądu. Biskup podkreślał, że największym grzechem jest odrzucenie Boga i uwierzenie, że człowiek posiada boskie prerogatywy. Hierarcha zwrócił uwagę, że ta pokusa szczególnie dotyka tych, którzy mają wpływ na życie społeczne i dysponują władzą. Dlatego, odnosząc się do setnej rocznicy przewrotu majowego, zachęcił do powrotu do modlitwy i życia kształtowanego przez dary Ducha Świętego. – Dlatego dzisiaj, kiedy obchodzimy setną rocznicę przewrotu majowego powróćmy do modlitwy do Ducha Świętego – zachęcał.

W dalszej części homilii bp Lechowicz przywołał dwie postacie sprzed stu lat – Wincentego Witosa i kard. Augusta Hlonda – jako świadków myślenia o państwie i dobru wspólnym inspirowanego wartościami. Cytował m.in. Witosa, który przestrzegał przed anarchią i wzywał do obrony instytucji parlamentu jako „trybuny dla ludu” i „hamulca dla nadużyć”. Przytoczył także słowa Hlonda: „Odrodzić się może naród polski tylko przez Chrystusa”.

We Mszy św. uczestniczyli Władysław Kosiniak-Kamysz, parlamentarzyści, głównie z Polskiego Stronnictwa Ludowego, poczty sztandarowe i mieszkańcy Warszawy. Po zakończeniu Eucharystii wierni udali się przed siedzibę Dowództwa Garnizonu Warszawa, gdzie odsłonięta została tablica upamiętniająca ofiary przewrotu majowego.

Galeria zdjęć (6 zdjęć)

Przed gmachem obecni byli m.in. wicemarszałkowie Sejmu Piotr Zgorzelski i Krzysztof Bosak, wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, przedstawiciele władz centralnych i samorządowych, zastępca dowódcy Garnizonu Warszawa gen. bryg. Damian Matysiak, zastępca prezesa IPN Mateusz Szpytma, dyrektor Instytutu Wincentego Witosa prof. Piotr Kosiak oraz biskup polowy Wiesław Lechowicz, który pobłogosławił tablicę.

Głos zabrał minister obrony narodowej przypomniał o dokonanym sto lat temu przewrocie. – Spotykamy się w setną rocznicę puczu wojskowego – zamachu majowego, który zmienił oblicze Polski, podzielił na wiele lat polskie społeczeństwo, doprowadził do rozłamu i braku jedności. Ale w centrum i na samym początku właśnie tej naszej pamięci musi być każdy z tych, który oddał życie – podkreślił wicepremier Kosiniak-Kamysz. – Nasza obecność, wasza obecność świadczy o tym, że ta pamięć jest – dodał. Podziękował również wszystkim zaangażowanym w powstanie tego upamiętnienia.

***

Zamach majowy poprzedził długotrwały kryzys polityczny II RP: częste zmiany rządów, narastające spory parlamentarne i trudności w budowaniu stabilnej większości. W maju 1926 r. konflikt między obozem Józefa Piłsudskiego a legalnymi władzami przerodził się w walki zbrojne w Warszawie. Rozpoczął się 12 maja, kiedy oddziały wierne Józefowi Piłsudskiemu wyruszyły z Rembertowa i wkroczyły do Warszawy. Tego samego dnia wojska Piłsudskiego zajęły mosty na Wiśle, w tym most Poniatowskiego, gdzie około godziny 17 doszło do krótkiego, bezowocnego spotkania Piłsudskiego z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim. Po odmowie ustępstw ze strony władz państwowych, rozpoczęły się pierwsze starcia zbrojne w rejonie mostów i centrum miasta. Walki trwały od 12 do 14 maja.

Oddziały rządowe, dowodzone przez gen. Tadeusza Rozwadowskiego, broniły kluczowych punktów Warszawy, m.in. Belwederu, Cytadeli i budynków rządowych. Siły Piłsudskiego stopniowo zajmowały kolejne ulice, w tym rejon mostu Kierbedzia, skąd po otwarciu ognia przez oddziały rządowe rozpoczęły natarcie w kierunku południowym. W nocy z 12 na 13 maja oraz przez cały dzień 13 maja trwały intensywne walki uliczne, w których uczestniczyły zarówno regularne jednostki piechoty, jak i oddziały kawalerii oraz podchorążowie szkół wojskowych. 14 maja sytuacja wojsk rządowych stała się krytyczna. Strajk kolejarzy uniemożliwił przerzut posiłków do Warszawy, a część garnizonów w kraju opowiedziała się po stronie Piłsudskiego.

Tego dnia rząd Wincentego Witosa podał się do dymisji, a prezydent Wojciechowski zrezygnował z urzędu. Walki ustały, a kontrolę nad stolicą przejęły oddziały Piłsudskiego. W wyniku trzydniowych starć zginęło 379 osób, w tym 215 żołnierzy i 164 cywilów, a około 1000 osób zostało rannych. 15 maja władzę w państwie przejął marszałek Sejmu Maciej Rataj jako pełniący obowiązki prezydenta, co formalnie zakończyło przewrót.