Bydgoszcz: „Dłonie, które widzą” – wystawa o matce Czackiej i świecie niewidomych

W Muzeum Diecezji Bydgoskiej przy ul. Farnej 10 została otwarta nowa wystawa czasowa „Dłonie, które widzą. Rok błogosławionej Matki Elżbiety Róży Czackiej”. Ekspozycja powstała we współpracy z Kujawsko-Pomorskim Specjalnym Ośrodkiem Szkolno-Wychowawczym nr 1 im. Louisa Braille’a w Bydgoszczy i ks. Piotrem Buczkowskim – wieloletnim duszpasterzem niewidomych i emerytowanym pracownikiem Ośrodka Braille’a w Bydgoszczy, kapelanem Zakonu Mniszek Klarysek od Wieczystej Adoracji w Bydgoszczy. Dziś przypada 65 rocznica śmierci Róży Czackiej.

Wystawa ma charakter historyczny, a także edukacyjny, pokazując zarówno rozwój metod pracy z niewidomymi, jak i codzienność osób, które mimo ograniczeń potrafią żyć aktywnie, samodzielnie i z ogromną siłą ducha.

O samej matce Czackiej opowiadał ks. Piotr Buczkowski, przypominając, że była ona postacią wyprzedzającą swoje czasy. Jak podkreśla duchowny, ogromny wpływ na jej późniejszą działalność miał rodzinny dom, w którym uczono dyscypliny, samodzielności i miłości do wiedzy. – Babcia wymagała, żeby wszystko odkładać dokładnie na miejsce, mówiąc: «żebyś znalazła, jak będzie ciemno»” – wspomina kapłan, zauważając, że słowa te okazały się niemal prorocze po utracie wzroku przez przyszłą zakonnicę.

Ksiądz Buczkowski przypomina, że po okresie załamania matka Czacka rozpoczęła podróże po Europie, poznając najnowocześniejsze metody pracy z osobami niewidomymi. Szczególne miejsce w tej historii zajmuje również Bydgoszcz. – Tutaj uczono pisma Braille’a wtedy, gdy w innych częściach Polski jeszcze o nim nie słyszano – podkreśla duchowny. Przypomina, że właśnie tutaj działała drukarnia książek dla niewidomych, a także powstała pierwsza maszyna do pisania Braille’em. Zdobyte doświadczenia matka wykorzystała później przy tworzeniu polskiego systemu pisma punktowego oraz nowoczesnych metod wychowania i edukacji osób niewidomych.

Duchowny zwraca uwagę, że wielkość bł. Matki Elżbiety Róży Czackiej polegała nie tylko na pracy organizacyjnej, ale przede wszystkim na zmianie sposobu myślenia o niewidomych. – Trzeba dać możliwość, żeby dzieci rozrabiały, goniły się, bawiły. To jest normalne – przypomina jej słowa ks. Buczkowski. Jak dodaje, matka Czacka uczyła odwagi, samodzielności i życia bez lęku. Kapłan wspomina osoby niewidome, które uprawiają sport, jeżdżą na tandemach czy funkcjonują z niezwykłą pewnością siebie i pogodą ducha. – Nie widzieć to trudność, ale z tym można żyć. Najgorsza jest ślepota duchowa – podkreślał, dodając, że wielu niewidomych „widzi więcej” niż osoby posiadające sprawny wzrok.

Wydarzenie realizowane jest w ramach projektu „Światło w ciemności – kroki z bł. Matką Różą Czacką” pod patronatem ordynariusza diecezji bydgoskiej bp. Krzysztofa Włodarczyka oraz kujawsko-pomorskiego kuratora oświaty Grażyny Dziedzic. Wystawę można oglądać do 30 października 2026 roku.

Róża Czacka urodziła się w 1876 r. w Białej Cerkwi na Ukrainie jako najmłodsza córka hrabiego Feliksa Czackiego i Zofii z Ledóchowskich. Była dziedzicznie zagrożona utratą wzroku. W 1911 r. założyła w Warszawie istniejące do dziś Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi. Po złożeniu ślubów wieczystych w III Zakonie św. Franciszka i włożeniu habitu przybrała imię siostry Elżbiety od Ukrzyżowania Pana Jezusa. Powołała do życia nowe zgromadzenie zakonne Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża. Zmarła w Laskach 15 maja 1961 r. W grudniu 1987 r. kard. Józef Glemp otworzył proces beatyfikacyjny Sługi Bożej Matki Elżbiety Czackiej.

27 października 2020 papież Franciszek uznał cud za jej wstawiennictwem, jakim było uzdrowienie 13 września 2010 7-letniej dziewczynki Karoliny Gawrych, która doznała 31 sierpnia tegoż roku w wyniku wypadku przygniecenia konstrukcją huśtawki, ciężkiego urazu głowy z poważnym uszkodzeniem twarzoczaszki i utratą przytomności, co otworzyło drogę do beatyfikacji. Beatyfikacja odbyła się 12 września 2021 w świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie wraz z beatyfikacją kard. Stefana Wyszyńskiego.