Abp Balestrero: przygotować świat pracy na rewolucję cyfrową

Abp Ettore Balestrero, stały obserwator Stolicy Apostolskiej przy ONZ w Genewie powiedział na 114, Sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy, że sztuczna inteligencja musi zawsze funkcjonować jako narzędzie dla dobra ludzi, a nie ich zastępować.

Trzeba postawić człowieka w centrum

Hierarcha przypomniał, że w czasach, gdy ludzkość stoi na rozdrożu i mierzy się z rewolucją cyfrową napędzaną przez sztuczną inteligencję, Papież Leon XIV napisał swoją pierwszą encyklikę „Magnifica humanitas: O ochronie osoby ludzkiej w epoce sztucznej inteligencji”.

Abp Balestrero przestrzegł, że świat pracy nie jest odporny na tę epokową rewolucję. Przywołał słowa Leona XIV o tym, że sztuczna inteligencja musi zawsze funkcjonować jako narzędzie dla dobra ludzi, a nie ich zastępować. Wskazał, że w obliczu wyzwań  związanych z nowymi formami niewolnictwa, konieczna jest ochrona godności ludzkiej i przyjęcie podejścia skoncentrowanego na człowieku we wszystkich aspektach pracy. Podkreślił, że etyczne zabezpieczenia trzeba wdrażać już na wstępnym etapie konstruowania modelów rozwoju sztucznej inteligencji.

Obszary kluczowe

Abp Balestrero wskazał, że aby to osiągnąć, korzyści płynące ze sztucznej inteligencji powinny być równo rozdzielane, ponieważ obecna „przepaść cyfrowa” pogłębia się.

Wezwał, by nie dopuścić do „towarowej” wizji pracy. Apel o tzw. moralizację maszyn nie wystarcza. Gdy sztuczna inteligencja jest oceniana pod kątem produktywności i redukcji kosztów, nieuchronnie prowadzi to do wypaczonej wizji pracy. Hierarcha ponownie zacytował fragment papieskiej encykliki: „W przeciwnym razie ci, którzy kontrolują AI, narzucą własną wizję moralną, która stanie się niewidzialną infrastrukturą systemów. Nie wystarczy, by AI była bardziej moralna, jeśli o tej moralności decydują nieliczni”.

Ochrona praw pracowniczych

Kluczowe jest, aby postępowi technologicznemu towarzyszyła równie solidna ochrona praw pracowniczych, bo jak napisał Leon XIV: „Różne formy niepewności, fragmentaryzacji ścieżek zawodowych i automatyzacji nie mogą być oceniane wyłącznie w kategoriach efektywności, lecz muszą być rozpatrywane z punktu widzenia godności pracownika, jego prawa do wystarczającego wynagrodzenia oraz rzeczywistej możliwości uczestnictwa w życiu społecznym”.

Ochrona najsłabszych

Należy zwrócić większą uwagę na najbardziej bezbronnych pracowników i ich warunki pracy, w tym na ponad 150 milionów „pracowników danych” (porządkujących i klasyfikujących dane) na całym świecie.

Konieczne jest również wykorzystanie rzeczywistych korzyści płynących ze sztucznej inteligencji, jak choćby jej zdolności do ochrony ludzi przed niebezpieczną, poniżającą czy monotonną pracą. Równie konieczne jest wdrożenie odpowiednich systemów zabezpieczenia społecznego, a także programów podnoszenia kwalifikacji i ułatwiających przekwalifikowanie zawodowe.

Krytyczny moment wyboru

Abp Balestrero zwrócił uwagę, że znajdujemy się w krytycznym momencie wyboru, który jest również momentem odpowiedzialności za przyszłość. Wskazał, że chodzi o to, by praca służyła człowiekowi, a nie odwrotnie. Przypomniał apel Leona XIV sprzed roku, w którym wezwał on do skoordynowanego lokalnego i globalnego zarządzania sztuczną inteligencją, opartego na wspólnym uznaniu przyrodzonej godności i podstawowych wolności człowieka.

Na zakończenie wskazał, że taki sposób zarządzania musi opierać się na prawdziwym dialogu społecznym, a nie wyłącznie na specjalistycznej wiedzy technicznej, ponieważ solidarność wymaga, by decyzje dotyczące sztucznej inteligencji brały pod uwagę nie tylko doraźną korzyść nielicznych, lecz także ich wpływ na narody i na przyszłe pokolenia.