Bp Grzybowski poinformował o wdrażaniu Synodu o synodalności na kontynencie europejskim

O niedanym spotkaniu Europejskiego Kontynentalnego Zespołu Synodalnego działającego w ramach Rady Konferencji Biskupów Europy (CCEE) poinformował w trakcie 405 Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski w Łomży biskup pomocniczy diecezji warszawsko-praskiej, bp Jacek Grzybowski. Wspominany organ gromadzi przedstawicieli episkopatów z całej Europy, zajmując się między innymi realizacją Synodu o Synodalności zainicjowanego przez papieża Franciszka.

Bp Grzybowski przypomniał, że przewodniczącym Zespołu jest kardynał Jean-Claude Hollerich, pełniący funkcję koordynatora prac. W jego skład wchodzą delegaci wszystkich europejskich konferencji episkopatów – biskupi, duchowni oraz osoby świeckie, zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Biskup Grzybowski reprezentuje w nim Konferencję Episkopatu Polski.

W maju odbyło się kolejne spotkanie delegatów zespołu. Jak podkreślił biskup, miało ono przede wszystkim charakter wymiany doświadczeń dotyczących wdrażania zasad synodalności w poszczególnych krajach. Nie była to debata nad sporami czy różnicami stanowisk, choć rozbieżności między Kościołami europejskimi są widoczne. Najbardziej uwidoczniły się one podczas spotkania synodalnego w Watykanie w październiku 2025 roku, kiedy przedstawiciele różnych Kościołów lokalnych dyskutowali o ocenie i implementacji Synodu. Biskup Grzybowski zauważył, że poszczególne kraje realizują proces synodalny w różnym tempie i na różnych poziomach zaangażowania.

W Polsce kilka diecezji zakończyło już synody diecezjalne, a kolejne są w trakcie ich realizacji. Zdaniem hierarchy synod diecezjalny jest jednym z najważniejszych wydarzeń w życiu lokalnego Kościoła. Równocześnie podkreślił, że także w Polsce dynamika działań synodalnych różni się w zależności od regionu i diecezji.

Podczas spotkania europejskiego biskup Grzybowski przedstawiał sposób funkcjonowania Konferencji Episkopatu Polski. Zwrócił uwagę, że podczas regularnych zebrań biskupów odbywa się praca w grupach tematycznych, gdzie uczestnicy dyskutują nad konkretnymi zagadnieniami duszpasterskimi i kościelnymi. Następnie wnioski z tych prac są przedstawiane całemu episkopatowi.

Jak zaznaczył, w Polsce nie stosuje się wprost metody „rozmowy w Duchu Świętym”, charakterystycznej dla procesu synodalnego, jednak sama praktyka wspólnego rozeznawania i konsultacji jest obecna i rozwijana.

Biskup Grzybowski wskazał również, że w wielu krajach europejskich struktury partycypacyjne są słabiej rozwinięte niż w Polsce. W jego ocenie polski Kościół posiada rozbudowaną sieć rad, komisji i gremiów konsultacyjnych, które regularnie funkcjonują i wydają opinie dotyczące życia Kościoła oraz bieżących wydarzeń społecznych.

Hierarcha podkreślił, że właściwa ocena procesu synodalnego nastąpi dopiero w latach 2027–2028, kiedy zakończy się etap zbierania doświadczeń i opracowywania syntez krajowych. Dopiero wtedy możliwe będzie porównanie oczekiwań i kierunków rozwoju Kościołów w różnych częściach Europy. Już dziś jednak widać istotne różnice. Kościoły niemieckojęzyczne – Niemcy, Austria i Szwajcaria, inaczej patrzą na kwestie udziału świeckich w życiu Kościoła, szczególnie kobiet, niż na przykład Kościoły Europy Wschodniej czy wspólnoty katolickie funkcjonujące jako mniejszość np. w Wielkiej Brytanii.

Pytany o propozycje szczególnie istotne dla Kościoła w Polsce, biskup Grzybowski wskazał na potrzebę wzmacniania istniejących struktur współodpowiedzialności. Jego zdaniem nie ma dziś potrzeby odtwarzania dawnych zespołów synodalnych w pierwotnej formie. Kluczową rolę powinny natomiast odgrywać rady parafialne, duszpasterskie i ekonomiczne, a także rady diecezjalne i kapłańskie.

Według hierarchy to właśnie te gremia powinny stać się podstawowym miejscem konsultacji i współpracy świeckich z duchowieństwem. Ich zadaniem jest wspólne rozeznawanie wyzwań duszpasterskich oraz odpowiedzialność za rozwój lokalnego Kościoła.

Biskup Grzybowski podał przykład diecezji warszawsko-praskiej, gdzie od ponad dwóch lat realizowany jest program formacji rad parafialnych. Decyzją biskupa Romualda Kamińskiego wszystkie parafie zostały zobowiązane do powołania rad duszpasterskich i ekonomicznych.

Jak podkreślił, w wielu parafiach współpraca świeckich i duchownych rozwija się bardzo dynamicznie. Są jednak także wspólnoty, które dopiero uczą się takiego modelu współdziałania.

Na zakończenie hierarcha zaznaczył, że regularna praca rad parafialnych i diecezjalnych oraz odpowiednia formacja ich członków może stać się praktyczną realizacją wizji papieża Franciszka dotyczącej synodalności – rozumianej jako mądra, odpowiedzialna i kościelna współpraca wszystkich wiernych.