Finaliści Konkursu „Aktywna Parafia” 2026: parafia pw. św. Idziego Opata w Zakliczynie

Malownicze Pogórze Rożnowskie, zaledwie 4 km² powierzchni i ok. 1600 mieszkańców. Choć Zakliczyn nad Dunajcem oficjalnie należy do najmniejszych miast w województwie małopolskim, tamtejsza parafia pw. św. Idziego Opata udowadnia, że siła tkwi „nie w metrażu”, lecz we wspólnocie. Tutejsza świątynia stała się tętniącym życiem, wielopokoleniowym centrum kultury, sportu, ekologii i miłosierdzia, łącząc szacunek do 700-letniej historii z odważnym spojrzeniem w przyszłość. Parafia pw. św. Idziego Opata w Zakliczynie to kolejna finałowa wspólnota Konkursu „Aktywna Parafia” 2026.

Zakliczyn nad Dunajcem, położony malowniczo na Pogórzu Rożnowskim w dolinie Dunajca, należy do najstarszych miejscowości regionu. Jego początki sięgają średniowiecza, a w dawnych źródłach osada występowała pod nazwami Dunajec oraz Opatkowice. Przełomowym wydarzeniem w historii miejscowości był rok 1557, kiedy król Zygmunt II August nadał jej prawa miejskie na prośbę Spytka Wawrzyńca Jordana. Wkrótce miasto otrzymało nazwę Zakliczyn – nawiązującą do rodowej siedziby Jordanów pod Krakowem. Przez kolejne stulecia Zakliczyn rozwijał się jako ważny ośrodek handlu i rzemiosła, znany z licznych jarmarków oraz wielokulturowego charakteru. W 1934 roku miejscowość utraciła prawa miejskie w wyniku reformy administracyjnej, odzyskując je ponownie 1 stycznia 2006 roku. Dziś Zakliczyn należy do najbardziej urokliwych małych miast Małopolski, zachowując historyczny układ rynku i wyjątkowy klimat dawnego galicyjskiego miasteczka.

Historia parafii pw. św. Idziego Opata w Zakliczynie jest nierozerwalnie związana z dziejami miasta i tradycją chrześcijaństwa w dolinie Dunajca. Według lokalnych przekazów początki kultu św. Idziego w tym miejscu mogą sięgać przełomu XI i XII wieku i wiążą się z osobą króla Władysława Hermana, który miał fundować świątynię pod wezwaniem świętego jako wotum wdzięczności za narodziny syna – przyszłego króla Bolesława Krzywoustego. Najstarsze potwierdzone źródła dotyczące istnienia parafii pochodzą jednak z XIV wieku. W 2025 roku wspólnota parafialna uroczyście obchodziła jubileusz 700-lecia swojego istnienia. Obecny kościół parafialny, którego historia związana jest z fundacjami rodu Tarłów oraz późniejszymi przebudowami świątyni, należy do najcenniejszych zabytków Zakliczyna i pozostaje duchowym centrum lokalnej wspólnoty.

Proboszczem parafii pw. św. Idziego Opata w Zakliczynie w diecezji tarnowskiej jest ks. prałat Paweł Mikulski.

Od lokalnego wsparcia po międzynarodową solidarność

Działalność charytatywna w Zakliczynie – prowadzona ramię w ramię przez Parafialny Zespół Caritas oraz Szkolne Koło Caritas im. św. Brata Alberta – nie jest akcyjna. To sprawnie działający mechanizm całorocznego wsparcia, w który angażują się m.in. Koła Gospodyń Wiejskich oraz niezawodni druhowie Ochotniczej Straży Pożarnej.

Stałym wsparciem Caritas objętych jest około 60 rodzin i seniorów. Sztandarowa „Akcja Kilo” pozwala co roku przekazać ponad 80 świątecznych paczek żywnościowych najbardziej potrzebującym i samotnym.

Tradycją stała się doroczna, uroczysta Wigilia dla samotnych, gromadząca od 200 do 220 osób, a także huczne Spotkania Mikołajkowe organizowane dla ponad 230 dzieci. Pamięć o chorych to również comiesięczne wizyty duszpasterskie i charytatywne w niemal 150 domach.

Wielopokoleniowe spotkanie wigilijne dla 230 seniorów oraz osób samotnych z parafii pw. św. Idziego oraz sąsiednich miejscowości, fot. ks. Paweł Mikulski

Zakliczyńska społeczność zdała wspaniały egzamin z braterstwa. Od początku konfliktu zbrojnego w Ukrainie parafia oraz prywatne rodziny przyjęły pod swoje dachy ok. 50 rodzin uchodźców, zapewniając im pełne utrzymanie, pomoc socjalną oraz integrując ich z lokalną społecznością.

19 wspólnot, czyli eksplozja aktywności świeckich

Miernikiem żywotności parafii św. Idziego jest imponująca liczba 19 zróżnicowanych grup i formacji, które zrzeszają setki wiernych – od najmłodszych po seniorów. Sercem działań społecznych pozostaje Akcja Katolicka, która koordynuje m.in. organizację ogromnego, bezdochodowego Pikniku Rodzinnego dla niemal 6000 uczestników – choć sama miejscowość liczy zaledwie ok. 1600 mieszkańców.

Ołtarz gromadzi liczącą aż 105 osób Liturgiczną Służbę Ołtarza, wspieraną przez 45 dziewczynek z Dziewczęcej Służby Maryjnej oraz Nadzwyczajnych Szafarzy Komunii Świętej. W strukturach duszpasterskich odnaleźć można także m.in. 22 Róże Różańcowe, Młodzieżową Grupę Apostolską, Parafialną Grupę Teatralną, Chór „Cantando Canzoni”, Poradnię Rodzinną oraz grupę AA. Klimat kulturowy regionu tworzy unikalna, międzypokoleniowa „Kapela św. Idziego”, skupiająca prawie 50 muzyków w wieku od 8 do 75 lat! Najmłodszym dziełem (z kwietnia 2026 r.) jest natomiast Wspólnota Bractwa Kurkowego, dbająca o krzewienie tradycji mieszczańskich i patriotycznych.

Nowoczesna ewangelizacja i 700 lat tradycji

Lata 2025-2026 zapisały się w historii Zakliczyna złotymi zgłoskami z powodu Jubileuszu 700-lecia parafii. Centralne uroczystości pod przewodnictwem bpa Andrzeja Jeża połączono z agapą przygotowaną przez Koło Gospodyń Wiejskich oraz wyjątkowym spektaklem z udziałem podopiecznych Domu Pomocy Społecznej i profesjonalnych aktorów.

Orszak przechodzący ulicami Zakliczyna. Na pierwszym planie dzieci z Dziecięcej Grupy Misyjnej, fot. ks. Paweł Mikulski.

Parafia stawia na nowoczesną komunikację – posiada autorskie logo i spójną identyfikację wizualną w sieci, a dla pielgrzymów odwiedzających świątynię wdrożono system kodów QR. Zrealizowano również film historyczny o kościele oraz wydano bogato ilustrowaną „Kronikę Parafii Zakliczyn”. Kościół tętni życiem kulturalnym: organizowane są wystawy fotograficzne (jak „Kościoły z nieba” w zakliczyńskim ratuszu), Koncerty Papieskie, występy orkiestr dętych czy konferencje popularnonaukowe – wydarzenia te często powstają przy ścisłej współpracy z Towarzystwem Miłośników Ziemi Zakliczyńskiej. Żywa wiara manifestuje się też w przestrzeni publicznej – podczas ulicznych Dróg Krzyżowych czy patriotycznych Mszy św. na „Mogile” w lasach Woli Stróskiej z udziałem grup rekonstrukcyjnych.

Wiara w ruchu: od boisk sportowych po ekstremalne szlaki

Zakliczyn w praktyce realizuje zasadę „w zdrowym ciele zdrowy duch”. Przy kompleksie parafialnym funkcjonuje ogólnodostępny, całkowicie darmowy plac rekreacyjny z pełnowymiarowym boiskiem do piłki nożnej oraz boiskiem do siatkówki plażowej, przyciągający całe rodziny. Taka inwestycja przynosi owoce – w styczniu 2026 r. dwie drużyny Liturgicznej Służby Ołtarza wygrały dekanalne rozgrywki w halowej piłce nożnej.

Parafia słynie z organizacji wymagających, autorskich Dróg krzyżowych śladami bł. Rodziny Ulmów:

– Rodzinna Droga Krzyżowa (14 km) – w V Niedzielę Wielkiego Postu gromadzi około 300 osób, od maluchów w wózkach po seniorów powyżej 80. roku życia;

– Ekstremalna Droga Krzyżowa (44 km) – nocna, wycieńczająca trasa piesza ruszająca w ciszy o godzinie 21:00.

Nabożeństwo Drogi Krzyżowej, wykraczające poza mury świątyni i odprawiane na ulicach miasta w okresie Wielkiego Postu, fot. Anna Oświęcimska

O bezpieczeństwo pątników dbają niezawodni strażacy z OSP, a dla osób starszych, które zostają na miejscu, parafia organizuje całonocną adorację wspierającą idących w terenie. Wspólnota regularnie organizuje też pielgrzymki autokarowe (Jasna Góra na 120 osób, Dukla, Markowa) oraz wyjazdy integracyjne na Słowację.

Zielona parafia: Laudato si’ w Dolinie Dunajca

Troska o ekologię w parafii św. Idziego ma wymiar głęboko praktyczny. Podczas remontu świątyni przeprowadzono gruntowną modernizację energetyczną, wymieniając oświetlenie wewnętrzne, zewnętrzne oraz na obiektach sportowych na energooszczędny system LED. Z kolei budynek plebanii przeszedł termomodernizację (wymiana 38 okien na pakiety trzyszybowe), co pozwoliło radykalnie obniżyć emisję CO₂. Wokół kościoła i boisk parafianie dbają o tysiące krzewów ozdobnych i żywopłot z 900 tui – a w koszenie rozległych terenów fizycznie angażuje się sam proboszcz!

Projekt na przyszłość: „Eko-Edukacja i Retencja u św. Idziego”

Parafia nie zwalnia tempa i już planuje kolejną prośrodowiskową ofensywę, której start zaplanowano podczas Pikniku Rodzinnego 14 czerwca 2026 roku. We współpracy z Urzędem Miejskim powstanie tam specjalne stoisko ekologiczne z doradztwem w zakresie wymiany pieców i ochrony powietrza, połączone z konkursem wiedzy dla rodzin.

W wymiarze praktycznym na cmentarzu parafialnym zostanie zamontowany estetyczny, pojemny zbiornik na deszczówkę wraz z łapaczem wody i kranem. Pozwoli on wiernym na ekologiczne podlewanie kwiatów na grobach bliskich i ograniczy zużycie wody z sieci. Projekt o budżecie 2100 zł, realizowany siłami młodzieży, Grupy Teatralnej i strażaków z OSP, to kolejny krok zakliczyńskiej wspólnoty w kierunku edukacji i realizacji założeń ekologii integralnej papieża Franciszka.

Zakliczyńska parafia pw. św. Idziego Opata pokazuje, że współczesna wspólnota może łączyć wielowiekową tradycję z niezwykłą energią działania. To miejsce, w którym wiara przenika codzienność – od modlitwy i liturgii, przez kulturę i sport, aż po konkretne dzieła miłosierdzia i troskę o środowisko. Dzięki zaangażowaniu setek świeckich, licznych grup parafialnych oraz otwartości na nowe formy ewangelizacji, Zakliczyn staje się żywym przykładem Kościoła, który nie tylko trwa, ale dynamicznie się rozwija i odpowiada na wyzwania współczesności.

Galeria zdjęć (15 zdjęć)