Lateran o „Magnifica humanitas”: najpierw człowiek, potem technologia

Choć pierwsza encyklika Leona XIV poświęcona jest wyzwaniom związanym ze sztuczną inteligencją, jej głównym bohaterem pozostaje człowiek. Takie wnioski płyną z konferencji zorganizowanej na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim, podczas której teologowie, filozofowie i eksperci od nowych technologii analizowali dokument „Magnifica humanitas”.

Co czyni człowieka naprawdę ludzkim?

Punktem wyjścia konferencji były pytania postawione przez Leona XIV we wstępie do encykliki: „Ku jakiemu celowi chcemy zmierzać?” oraz „Jaki kierunek wybrać jako wspólnota ludzka i jako narody?”. Jak podkreślił wikariusz Papieża dla diecezji rzymskiej, kard. Baldassare Reina, są to pytania, które pomagają w osobistym i wspólnotowym rozeznawaniu współczesnych wyzwań.

Uczestnicy spotkania zgodnie wskazywali, że najważniejszym pytaniem nie jest to, co potrafi sztuczna inteligencja, ale co sprawia, że człowiek pozostaje niepowtarzalnie ludzki.

Godność osoby fundamentem

Rektor Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego, abp Alfonso Amarante, zwrócił uwagę, że fundamentem encykliki jest prawda o człowieku stworzonym na obraz i podobieństwo Boga. Dokument proponuje „kulturę miłości” jako odpowiedź na wyzwania związane z rozwojem nowych technologii.

Zdaniem rektora „kamieniem węgielnym” tekstu pozostaje godność osoby ludzkiej. Dlatego Leon XIV wyraźnie odróżnia inteligencję człowieka od sztucznej inteligencji. Człowiek posiada sumienie i zdolność rozeznawania dobra, podczas gdy sztuczna inteligencja – mimo ogromnych możliwości obliczeniowych – pozostaje pozbawiona świadomości i odpowiedzialności moralnej.

„Pozostańmy ludźmi”

Profesor teologii fundamentalnej, ks. Francesco Cosentino podkreślił, że encyklika jest przede wszystkim refleksją nad człowiekiem. W świecie zdominowanym przez technologię i nadmiar informacji największym wyzwaniem staje się zachowanie zdolności do podejmowania fundamentalnych wyborów oraz budowania życia na trwałych wartościach.

Według teologa odpowiedzią Kościoła pozostaje osoba Jezusa Chrystusa. To Jego człowieczeństwo stanowi prawdziwą miarę człowieka. Godność osoby nie wynika bowiem z wydajności, sukcesu czy możliwości technologicznych, ale jest darem otrzymanym od Boga.

Technologia potrzebuje etyki

Podczas konferencji zwracano również uwagę na zagrożenia związane z rozwojem sztucznej inteligencji, takie jak nieprzejrzystość algorytmów, obecność ukrytych uprzedzeń w danych czy problem odpowiedzialności za decyzje podejmowane przez systemy automatyczne. Eksperci podkreślali, że etyka powinna być obecna już na etapie projektowania nowych technologii.

Jak zgodnie podsumowali uczestnicy spotkania, „Magnifica humanitas” nie jest jedynie dokumentem o sztucznej inteligencji. To przede wszystkim wezwanie do odkrycia na nowo godności człowieka i odpowiedzialności za przyszłość świata.