Prezes Fundacji Świętego Józefa: w myśleniu o ochronie potrzebna jest zmiana mentalności

Tegoroczna Międzynarodowa Konferencja Ochrony na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie odbyła się pod hasłem „Jedno zobowiązanie, wiele kontekstów: ochrona w różnych kulturach”. Cztery dni nauki, dialogu i współpracy zgromadziły blisko 300 delegatów z niemal 70 krajów świata. W obradach uczestniczyły również przedstawicielki Fundacji Świętego Józefa KEP: prezes Magdalena Bogdan i członek Zarządu s. Emmanuela Sikorska CSDC.

Jednym z najważniejszych wniosków Międzynarodowej Konferencji Ochrony 2026 jest konieczność dostosowania standardów ochrony do lokalnej kultury i mentalności (compliance). Istotną kwestią są różnice kulturowe w pojmowaniu przemocy. – W niektórych kulturach, np. afrykańskich, wciąż pojawiają się kwestie takie jak „obiecywanie” dzieci jako żon czy sprzeciw wobec Deklaracji Praw Człowieka, która postrzegana jest jako „europejska ustawa” – wyjaśnia s. Emmanuela Sikorska.

– Nie można kopiować i wklejać standardów z jednej kultury do drugiej. Należy je dostosować do lokalnej mentalności, kultury, prawa i języka. Przykładem jest podejście do dzieci w Afryce czy interpretacja pojęcia „migranta”. W Europie przybysz z Afryki nazywany jest „migrantem”. W Afryce o przebywających tam Europejczykach mówi się „misjonarz” albo „turysta” – dodaje. Znaczącą rolę odgrywa tutaj język, który jest odzwierciedleniem kultury i mentalności.

– Budowanie środowiska ochrony natomiast musi się opierać na umiejętności otwierania się na perspektywę drugiego człowieka – podkreślają delegatki z Polski. Za standardami, zasadami, wytycznymi, musi stać głęboka wiedza i zrozumienie lokalnej mentalności.

– W polskim kontekście konieczne jest przejście od myślenia o safeguardingu wyłącznie jak o reakcji na przypadki nadużyć i skupienie się na proaktywnym tworzeniu bezpiecznych przestrzeni. Ochrona (safeguarding) powinna być postrzegana nie jako dodatek w życiu Kościoła, lecz jako bezpośrednie przełożenie Ewangelii i myślenia teologicznego, wyraz troski i tworzenia bezpiecznej przestrzeni – uważa Magdalena Bogdan.

Tymczasem w Polsce nadal mocno zakorzeniona jest mentalność rozwiązywania problemów po fakcie, zamiast koncentrowania się na kulturze ochrony i prewencji. – Chodzi o tworzenie takiego systemu ochrony, który nie jest tylko działaniem, reagowaniem, tylko jest stopniową zmianą mentalności – tłumaczy prezeska Fundacji Świętego Józefa.

Jak zauważa, w Polsce brakuje organizacji zrzeszających osoby pokrzywdzone. Brakuje także przemyślanych programów dotyczących postępowania ze sprawcami.

Rozwiązaniem, które warto zaaplikować w polskich realiach, jest „co-participation”, czyli włączanie wszystkich grup (np. biskupów, delegatów, osoby świeckie, duchownych) w dialog, aby przełamać hierarchię i tworzyć bezpieczne środowiska.

Przedstawicielki Fundacji nawiązały kontakty m.in. z delegacją z Litwy, która jest zainteresowana polskim systemem ochrony. Litwini wyrazili chęć udziału w szkoleniu delegatów ds. ochrony, które organizuje Fundacja Świętego Józefa wraz z Biurem Delegata KEP ds. Ochrony i Centrum Ochrony Dziecka.

Polskie delegatki rozmawiały również z brytyjskimi karmelitami i osobami zaangażowanymi w aplikowanie duchowości karmelitańskiej w pracy ze skrzywdzonymi. – Zwracamy uwagę na aspekt psychologiczny wspierania pokrzywdzonych, ale rozmowa z karmelitą, który zajmuje się tymi kwestiami na Wyspach, jeszcze bardziej otworzyła nas na to, jak ważne miejsce w tym procesie zajmuje duchowość  – dodaje prezes FŚJ.

W 2027 roku Międzynarodowa Konferencja Ochrony będzie poświęcona tematowi sztucznej inteligencji i bezpieczeństwu w przestrzeni cyfrowej. Uczestnicy będą obradowali pod hasłem „Better Together: Human Wisdom and Digital Services”.