UNESCO: niszczenie zabytków to atak na tożsamość narodów

Świątynie, biblioteki i zabytki bywają celowo niszczone podczas wojen, aby wymazać pamięć i tożsamość całych wspólnot. UNESCO wskazuje, że ich odbudowa może przywracać ludziom więź z własną historią i otwierać drogę do pojednania. Pokazują to doświadczenia Timbuktu i Mosulu.

Atak na pamięć

Podstawą ochrony dóbr kultury podczas konfliktów pozostaje konwencja haska z 1954 r. i jej dwa protokoły. Zobowiązuje ona państwa m.in. do działań zapobiegawczych oraz poszanowania dziedzictwa podczas operacji wojskowych.

UNESCO podkreśla, że jego niszczenie uderza nie tylko w same obiekty, ale także w społeczną, duchową i kulturową tkankę społeczeństw. Utrata miejsc związanych z pamięcią może utrudniać dialog i pojednanie.

Wspólnoty w centrum

Działania wyspecjalizowanej agencji ONZ nie kończą się na rekonstrukcji zabytków. Obejmują współpracę z mieszkańcami, szkolenie rzemieślników oraz ożywianie życia kulturalnego i społecznego. „W sytuacjach pokonfliktowych nasze działania wykraczają poza samą odbudowę zabytków i zmierzają do przywracania ludziom więzi z ich historią” – wskazuje UNESCO, opisując swoje inicjatywy w różnych częściach świata.

Mosul i Timbuktu

W Timbuktu odbudowano 14 mauzoleów zniszczonych w 2012 r., korzystając z tradycyjnych technik. Wyszkolono też około 40 młodych rzemieślników. W Mosulu program „Revive the Spirit of Mosul” objął meczet Al-Nuri z minaretem Al-Hadba oraz dwa kościoły Starego Miasta. Odnowiono również 124 historyczne domy i 404 sale lekcyjne, tworząc ponad 7700 miejsc pracy.

Odbudowa służy pokojowi

„Ponieważ dziedzictwo jest atakowane właśnie ze względu na to, co reprezentuje, jego odbudowa niesie mocne przesłanie ciągłości i odnowy” – podkreśla UNESCO. Kultura włączona w strategie pokoju, edukacji i rozwoju może – jak dodaje organizacja – pomagać odbudowywać społeczeństwa i otwierać drogi pojednania.