Chałupki: garncarze modlili się za swoich poprzedników i prezentowali bogaty dorobek

„Chałupkowe Garcynki” – widowiskowe wydarzenie w gminie Morawica to już tradycja spotkania kolejnych pokoleń garncarzy w ostatnią niedzielę lipca, którzy podczas Mszy św. dziękują za dziedzictwo poprzedników i ciągłość rzemiosła oraz prezentują swoje zbiory. Ceramika z Chałupek, mająca kilkusetletnią tradycję, znajduje się w wielu polskich i europejskich muzeach.

Doroczny festyn rozpoczęła Msza św. polowa, sprawowana na placu przy Ośrodku Tradycji Garncarstwa, w intencji garncarzy i ich rodzin. Chałupki znajdują się na terenie parafii Obice.

Niedzielne wydarzenie połączyło elementy religijne, artystyczne, kulinarne i rozrywkowe. Na uczestników czekały m.in. występy artystyczne, inscenizacja obrzędu, konkurs na najładniejszą pracę z gliny, pokazy kulinarne oraz warsztaty toczenia na kole garncarskim –  i one właśnie cieszyły się największym zainteresowaniem. Chętni mogli własnoręcznie uformować gliniane naczynia pod okiem doświadczonych garncarzy. Uczestnicy podkreślali, że była to nie tylko dobra zabawa, ale także okazja do poznania dawnego rzemiosła, z którego słynęła i wciąż słynie Kielecczyzna.

Kulminacyjnym momentem „Chałupkowych Garcynek” było otwarcie tradycyjnego pieca w chacie garncarza, z udziałem m.in. Renaty Janik, marszałek województwa świętokrzyskiego.

W piecu wypalono naczynia, ale aby je wydobyć, piec należało częściowo zdemontować, konstrukcja nie ulegała jednak zniszczeniu i po ponownym złożeniu mogła być wykorzystywana do kolejnych wypałów.

Początki rodzimego garncarstwa w Chałupkach to połowa XVI w., a pierwsza manufaktura powstała w XIX w. W 1899 r. garncarstwem w Chałupkach zajmowało się 200 mężczyzn i 30 kobiet. W 1922 r. 50 garncarzy z trudem mogło sprostać zapotrzebowaniu rynku. Po kryzysie, spowodowanym II wojną światową, do produkcji włączyło się nowe pokolenie garncarskich rodów. Wyczerpywanie się zasobów gliny, konkurencja wyrobów syntetycznych i śmierć dawnych mistrzów powodowały stopniowy zanik tradycji.

Silne ośrodki garncarstwa na Kielecczyźnie to Chałupki, Iłża i Pińczów.