Podhale, Derenek: odpust polonijny z udziałem górali

Podhalanie uczestniczyli 26 lipca w 32. Odpuście Polonijnym w Derenku na Węgrzech. Miejscowość ta została założona w 1717 r. przez górali z Białki i Bukowiny Tatrzańskiej, którzy osiedlili się na terenie ówczesnych Górnych Węgier.

Jak tłumaczy Piotr Bąk, wieloletni starosta tatrzański, historyk i przewodnik tatrzański w Derenku przez ponad dwa stulecia mieszkańcy zachowali język, kulturę i tradycje swoich przodków. – W okresie II wojny światowej wieś liczyła kilkuset mieszkańców. W 1943 roku Derenk został wysiedlony w związku z utworzeniem na jego terenie rezerwatu łowieckiego. Mimo rozproszenia dawni mieszkańcy i ich potomkowie nie utracili poczucia polskiej tożsamości, a pamięć o rodzinnej wsi jest przekazywana kolejnym pokoleniom – wyjaśnia Piotr Bąk. Jego zdaniem odpust w Derenku od ponad trzech dekad pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń integrujących Polonię węgierską oraz środowiska pielęgnujące dziedzictwo górali podhalańskich po obu stronach Karpat.

Od 1990 roku, a od 1994 roku przy kaplicy wzniesionej w miejscu dawnego kościoła, odbywa się coroczny Odpust Polonijny. Miejsce po dawnej wsi, położone obecnie na terenie Parku Narodowego Aggtelek, stało się symbolem trwałości polskiej kultury i pamięci narodowej poza granicami kraju.

W tegorocznych uroczystościach uczestniczyli licznie zgromadzeni potomkowie dawnych mieszkańców Derenku, przedstawiciele Polonii węgierskiej oraz goście z Polski. Wśród uczestników była również delegacja Zarządu Głównego Związku Podhalan w Polsce z prezesem Julianem Kowalczykiem na czele, a także regionalne zespoły „Mali Miętusianie” z Miętustwa oraz „Mała Koronka” z Bobowej.

Uroczystości odbywały się pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Małopolskiego Łukasza Smółki. List skierowany do uczestników w imieniu marszałka odczytał radny Sejmiku Województwa Małopolskiego Jan Piczura. W uroczystościach wzięła też udział Maria Domagała, przewodnicząca Rady Powiatu Nowotarskiego.

Delegację Powiatu Tatrzańskiego reprezentowali radni Piotr Bąk i Tomasz Dzierżęga. W imieniu starosty tatrzańskiego wręczyli oni doroczną statuetkę przedstawicielowi zespołu Drenka Polska Hagyományőrző Együttes. Nagroda przyznawana jest corocznie osobom i organizacjom szczególnie zasłużonym dla zachowania dziedzictwa kulturowego Derenku.

Zespół Drenka Polska Hagyományőrző Együttes, działający od 2007 roku, wykonuje pieśni ludowe i ballady, między innymi w gwarze dawnych mieszkańców Derenku, przy akompaniamencie cytry i akordeonu.

Niepowtarzalną atmosferę tegorocznego odpustu współtworzyły występy nie tylko polskich zespołów, ale także węgierskiego zespołu „Szépszerével” z Budapesztu.

Tradycja Derenku ma szczególne znaczenie dla Polonii węgierskiej. To właśnie wielowiekowa obecność zwartej społeczności derenckiej stała się jednym z kluczowych argumentów przy uznaniu Polaków za mniejszość narodową na Węgrzech. W 1993 roku parlament węgierski przyjął zasadę, że prawa narodowościowe przysługują społecznościom zamieszkującym Węgry w zwartych skupiskach od co najmniej stu lat, a historia Derenku stanowiła jeden z najważniejszych dowodów spełnienia tego warunku.

Organizatorami tegorocznego odpustu były: Stowarzyszenie Dziedzictwa Derenku, Klub im. Władysława Zamoyskiego w Zakopanem oraz Ogólnokrajowy Samorząd Polski na Węgrzech.