Wakacje z Centrum Heschela KUL: historia, ślady i dziedzictwo

Międzynarodowa grupa studentów, wykładowców i pasjonatów pochodzących m. in z Armenii, Słowenii, Austrii, Chin, Francji, Hiszpani, Estonii, Norwegii i USA, ucząca się w czasie wakacji języka polskiego, poznała historię, życie codzienne i tradycje dawnego Lublina. Na zwiedzanie miasta szlakiem bardziej i mniej zamożnych rodów, działaczy, kupców żydowskich, a także synagogi Jeszywas Chachmej Lublin, zaprosiło Centrum relacji katolicko-żydowskich im. Abrahama J. Heschela KUL.

Inicjatywa to efekt współpracy Centrum Heschela ze Szkołą Języka i Kultury Polskiej, która poza kształceniem językowym, proponuje uczestnikom kursów również zajęcia fakultatywne. Ich ideą jest przybliżenie i pokazanie obcokrajowcom Polski, jakiej nie będą mieli możliwości odkryć bez profesjonalnej kadry i wiedzy ekspertów. Centrum Heschela KUL wśród realizowanych zadań, ma również te związane z nauką, edukacją i kulturą.

Podczas popołudnia grupa poznała dzielnice żydowskie w Lublinie (ulica Szewska, Kowalska, Lubartowska), Zaułek Hartwigów z historią przyjaźni Reginy i Miriam, instytucje powołane do życia przez Żydów, m. in. szpital, Dom Kultury im. I.L. Pereca, wybudowany w latach 1936-39, dom dziecka na Rynku czy wreszcie miejsca graniczne getta. Przewodniczką po nich była licencjonowana przewodnik, Magdalena Tarnas.

Punktem kulminacyjnym było zwiedzanie synagogi Jeszywas Chachmej wraz z czytelnią oraz salami ukazującymi charakter kształcenia Jeszywasz Chachmej Lublin – największej i najbardziej prestiżowej uczelni talmudycznej na świecie przed II wojną światową. Był również czas na refleksje i rozmowy przy symbolicznych poczęstunku, charakterystycznym dla kuchni żydowskiej (chałka i baba ghanoush). – Dziękuje za to spotkanie, za nową wiedzę i otwartą dyskusję – podkreśliła pochodzącą ze Lwowa jedna z uczestniczek wydarzenia.

Żydowski Lublin

Lublin przez wieki był jednym z najważniejszych ośrodków kultury żydowskiej w Polsce, zasłużenie nosząc miano „Żydowskiego Oksfordu” oraz „Jerozolimy Królestwa Polskiego”. Obecność społeczności żydowskiej ukształtowała tożsamość miasta, jego architekturę, gospodarkę oraz życie intelektualne. Przed wybuchem II wojny światowej Żydzi stanowili około jedną trzecią mieszkańców Lublina (ponad 40 tysięcy osób). Kwitło tu życie polityczne, prasowe i edukacyjne. Działały żydowskie teatry, biblioteki, szkoły oraz szpitale.

Pierwsze wzmianki o obecności Żydów w Lublinie pochodzą z XIV wieku, jednak dynamiczny rozwój gminy nastąpił w XVI stuleciu. Król Zygmunt I Stary wydał w 1567 roku przywilej zrównujący lubelskich Żydów w prawach handlowych z mieszkańcami chrześcijańskimi.

Zagłada i tragedia Holokaustu

Okres II wojny światowej przyniósł całkowitą zagładę lubelskich Żydów. Niemcy utworzyli w Lublinie getto na początku 1941 roku, a wiosną 1942 roku przeprowadzili jego likwidację, wywożąc większość mieszkańców do ośrodka zagłady w Bełżcu.

Lublin był również centrum akcji „Reinhardt” – operacji masowej zagłady polskich Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. W granicach miasta funkcjonował także niemiecki obóz koncentracyjny Majdanek, w którym zamordowano dziesiątki tysięcy Żydów z całej Europy. Sztab akcji mieścił się w dzisiejszym Collegium Iuridicum KUL, gdzie siedzibę ma Centrum Heschela.

We wrześniu Centrum planuje kolejne tego typu projekty z otwartym naborem dla uczestników.

Centrum Relacji Katolicko-Żydowskich KUL im. Abrahama J.   Heschela KUL