Sigrid Undset bliżej ołtarzy? Norwegia rozpoczyna przygotowania do procesu kanonizacyjnego noblistki

Biskup Oslo Fredrik Hansen zapowiedział rozpoczęcie przygotowań do procesu kanonizacyjnego Sigrid Undset – jednej z najwybitniejszych norweskich pisarek, laureatki Literackiej Nagrody Nobla. Hierarcha podkreśla, że jej życie było świadectwem głębokiej wiary, obrony godności człowieka i nieustannego nawracania się.

Hierarcha w wywiadzie dla OSV News wyznał, że po raz pierwszy zetknął się z twórczością Sigrid Undset jako uczeń gimnazjum. Lektura słynnej trylogii „Krystyna, córka Lavransa” nie wywarła wówczas na nim większego wrażenia. Nie był jeszcze wtedy katolikiem, a średniowieczna historia Norwegii nie należała do jego szczególnych zainteresowań. Dopiero wiele lat później, już jako kapłan, odkrył w dziele noblistki głęboką refleksję nad relacją między ludzkim doświadczeniem a wiarą.

„Dostrzegam w jej twórczości znaczącą relację między człowieczeństwem a wiarą” – powiedział biskup Hansen w rozmowie z serwisem OSV News po ogłoszeniu 8 lipca, że w Norwegii rozpoczęto przygotowania do wszczęcia procesu kanonizacyjnego pisarki.

Według hierarchy życie Undset, choć pełne trudnych momentów, zawierało liczne świadectwa heroicznego praktykowania cnót, co jest podstawowym kryterium w procesie kanonizacyjnym.

Katoliczka w kraju protestanckim

Sigrid Undset urodziła się w 1882 roku w Danii, a wychowała w Oslo. Początkowo była formalnie luteranką, jednak w młodości pozostawała osobą niereligijną. Zdobyła sławę jako pisarka, a jej życie osobiste było naznaczone skomplikowanymi doświadczeniami. W 1919 roku rozstała się z Andersem Svarstadem, z którym miała troje dzieci, w tym córkę z niepełnosprawnością. Po przejściu na katolicyzm w 1924 roku stwierdzono nieważność jej małżeństwa.

Cztery lata później otrzymała Literacką Nagrodę Nobla za „poruszające opisy życia na Północy w średniowieczu”, szczególnie za trylogię „Krystyna, córka Lavransa”, wydaną w latach 1920–1922.

Jej konwersja na katolicyzm była w Norwegii wydarzeniem szeroko komentowanym. W kraju zdominowanym przez tradycję luterańską, gdzie katolików było niewielu, spotkała się z krytyką i niechęcią.

„Stała się w pewnym sensie «tą katoliczką» w Norwegii. Musiała wielokrotnie wyjaśniać i bronić swojej przynależności do Kościoła katolickiego” – zaznaczył biskup Hansen.

Podkreślił, że jej odważna obrona wiary świadczyła o przywiązaniu do prawdy i sprawiedliwości.

Sprzeciw wobec nazizmu i obrona godności człowieka

Undset była również aktywną przeciwniczką nazizmu. Krytykowała ideologię rasitowską, eugenikę oraz prześladowanie Żydów. Jej książki zostały spalone przez nazistów, a po zajęciu Norwegii przez Niemcy w 1940 roku musiała uciekać z kraju.

Jej najstarszy syn Anders zginął walcząc przeciwko okupantom. Sama pisarka podczas pobytu w Szwecji, a później w Stanach Zjednoczonych, angażowała się w działania na rzecz norweskiego ruchu oporu. Do ojczyzny powróciła po zakończeniu wojny. Zmarła w 1949 roku w Lillehammer.

Biskup Hansen zwrócił uwagę, że poprzez troskę o ubogich, zaangażowanie na rzecz rodziny i sprzeciw wobec totalitaryzmów Undset stała się świadkiem chrześcijańskiej wizji człowieka.

„Broniła chrześcijańskiego rozumienia człowieczeństwa w czasie, gdy było ono mocno zagrożone przez ideologie odrzucające godność osoby ludzkiej” – powiedział.

Twórczość jako narzędzie ewangelizacji

Zdaniem biskupa Oslo szczególną wartością dzieł Undset jest ukazywanie wiary jako integralnej części ludzkiego życia.

„Jej bohaterowie zmagają się z tym samym, z czym ludzie zmagają się od zawsze, ale wiara nie jest dodatkiem – jest częścią całej rzeczywistości” – podkreślił.

Wskazał, że w powieściach pisarki Kościół, liturgia, modlitwa i życie wspólnoty chrześcijańskiej tworzą naturalne tło codzienności bohaterów.

Po objęciu urzędu biskupa koadiutora Oslo w 2024 roku bp Hansen otrzymał wiele próśb o rozważenie rozpoczęcia procesu kanonizacyjnego Undset. Pochodziły one nie tylko z Norwegii, ale także z innych krajów.

Międzynarodowe zainteresowanie postacią noblistki

Biskup zwrócił uwagę na szczególne zainteresowanie twórczością Undset w Stanach Zjednoczonych. Podczas ponad pięcioletniego pobytu w USA spotykał młode katoliczki organizujące kluby czytelnicze poświęcone powieści „Krystyna, córka Lavransa”. Zauważył również, że kapłani wykorzystywali jej dzieła w pracy ewangelizacyjnej.

Jeden z katolików w USA przekazał informację o osobistym doświadczeniu duchowego wsparcia, które wiązał z przykładem i wstawiennictwem Undset.

„To, że zainteresowanie jej osobą przekracza granice Norwegii, jest wymownym znakiem, że może chodzić o wartość ważną dla Kościoła powszechnego, a nie tylko dla naszej diecezji” – powiedział biskup Hansen.

Droga do świętości nie oznacza doskonałości

Hierarcha zaznaczył jednak, że rozpoczęcie procesu kanonizacyjnego nie jest przesądzeniem o wyniesieniu Undset na ołtarze. Każda taka sprawa wymaga dokładnego zbadania życia, pism i świadectwa kandydata. „Każdy proces beatyfikacyjny jest badaniem. Nic nie jest pewne” – podkreślił.

Pierwsze formalne kroki mają zostać podjęte jesienią. Biskup Hansen ogłosił 8 lipca b.r.  zamiar rozpoczęcia procesu podczas Mszy św. ku czci św. Sunnivy w ruinach benedyktyńskiego klasztoru na wyspie Selja – miejscu uważanym za kolebkę chrześcijaństwa w Norwegii.

Było to symboliczne wydarzenie, ponieważ w 1926 roku, dokładnie sto lat wcześniej, Sigrid Undset odwiedziła Selję podczas pielgrzymki.

Biskup Hansen odniósł się również do opinii osób, które uważały, że sama pisarka nie chciałaby być uznana za świętą. Undset pisała bowiem z humorem o własnych słabościach po konwersji, przyznając, że nie stała się od razu „doskonałą świętą”.

„Bardzo łatwo stworzyć obraz świętości jako absolutnej doskonałości. Tymczasem przykład Sigrid Undset pokazuje, że człowiek może zmagać się z własnymi słabościami, przeżywać upadki i wzloty, a mimo to być całkowicie oddanym Bogu” – powiedział biskup Oslo.

Jego zdaniem właśnie ta prawdziwość może sprawić, że świadectwo norweskiej noblistki stanie się inspiracją dla współczesnych chrześcijan.