Bp Arkadiusz Trochanowski: rodzina to środowisko uzdrawiania i pielęgnowania powołań

O roli i wartości rodziny w uzdrawianiu i pielęgnowaniu powołań, o uzdrawianiu ran, zadanych wojną, mówi w wywiadzie bp dr Arkadiusz Trochanowski, eparcha olsztyńsko-gdański, przewodniczący Komisji Patriarchalnej Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego ds. Rodziny i Świeckich.

Zdzisława Kobylińska: Księże Biskupie, spotkanie w Gdyni, które odbyło się w dniach 11-13 sierpnia w Gdyni, miało charakter wyjątkowy. Jakie znaczenie miało to wydarzenie?

– Było to pierwsze spotkanie Komisji Patriarchalnej tego szczebla poza Ukrainą. Odbyło się na terenie Eparchii Olsztyńsko-Gdańskiej i uczestniczyli w nim przedstawiciele właściwych komisji działających w diecezjach i egzarchatach Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. Komisja Patriarchalna obejmuje swoim działaniem Kościół Greckokatolicki na Ukrainie i na całym świecie, wszędzie tam, gdzie istnieją jego struktury. Spotkanie było ważnym wydarzeniem zarówno dla naszej eparchii, jak i dla całego Kościoła Greckokatolickiego. Było także okazją do wymiany doświadczeń związanych z duszpasterstwem rodzin ukraińskich w różnych krajach.

Ksiądz Biskup przewodniczył Komisji. Jakie zagadnienia znalazły się na początku obrad?

– Podczas sesji inauguracyjnej przedstawiłem poszczególne rezolucje Synodu Biskupów UKGK z 2026 roku oraz główne kierunki dalszej pracy duszpasterskiej. W centrum uwagi znalazły się problemy dotyczące rodzin, dzieci i młodzieży oraz powołań do kapłaństwa i życia konsekrowanego.

Jedną z konkretnych decyzji jest ustanowienie Dnia Nastolatka. Jakie jeszcze kwestie uznano za szczególnie ważne?

– Dzień Nastolatka będzie obchodzony 17 września w Kościele Greckokatolickim. Ważnym tematem było również wspieranie powołań do kapłaństwa i życia konsekrowanego, które przeżywają ogromny kryzys także w naszym Kościele. Rozmawialiśmy również o roli ojca we współczesnej rodzinie. W warunkach wojny, przymusowej separacji, mobilizacji i utraty bliskich, temat ojcostwa wymaga szczególnej wrażliwości i odpowiedniego podejścia duszpasterskiego.

Jednym z najważniejszych tematów spotkania były powołania. Dlaczego właśnie rodzina jest pierwszym miejscem ich rozeznawania?

– Powołania rodzą się w rodzinach. To tam dziecko po raz pierwszy poznaje żywą wiarę, uczy się modlitwy, miłości i służby bliźniemu. Dlatego troszcząc się o nowe powołania, musimy pamiętać nie tylko o młodym człowieku, który rozpoznaje głos Boga, ale także o jego rodzicach. To oni kształtują światopogląd swoich dzieci i mogą pomóc im odpowiedzieć na Boże wezwanie z ufnością i wewnętrzną wolnością.

Jaką rolę powinni więc odgrywać rodzice, kiedy syn lub córka zaczynają rozeznawać swoje powołanie?

– Duszpasterstwo powołań powinno obejmować nie tylko młodego mężczyznę czy kobietę poszukujących swojej drogi życiowej, lecz także ich rodziców i najbliższe środowisko rodzinne. Rodzice nie mogą decydować o przyszłości swoich dzieci. Powinni tworzyć atmosferę wolności, modlitwy i otwartości na wolę Bożą. Gotowość rodziny na to, że syn może zostać kapłanem lub zakonnikiem, a córka wybrać życie konsekrowane i zostać zakonnicą, jest ważnym świadectwem wiary i szczególną formą służby Kościołowi.

Czy troska o powołanie rozpoczyna się zatem znacznie wcześniej niż w chwili podjęcia decyzji o seminarium czy klasztorze?

– Tak. Pielęgnowanie powołania rozpoczyna się na długo przed wstąpieniem do seminarium duchownego lub klasztoru. Dokonuje się poprzez modlitwę rodzinną, udział w nabożeństwach, rozmowy o wierze i codzienny przykład rodziców.

Rodzina daje początek tej drodze. Jaką rolę odgrywają także parafia, diecezja i szersza wspólnota Kościoła?

– Bardzo ważna jest współpraca między diecezjami i egzarchatami UKGK. Wspólne spotkania młodzieży, pielgrzymki, rekolekcje, obozy, wydarzenia formacyjne i inicjatywy wolontariackie pozwalają młodym ludziom lepiej zrozumieć życie Kościoła. Kiedy młodzi mężczyźni i kobiety z różnych diecezji wspólnie się modlą, rozmawiają i służą innym, następuje naturalna wymiana doświadczeń, myśli i poglądów. Rodzą się nowe idee, przyjaźnie i wspólne inicjatywy. W takim środowisku młody człowiek może po raz pierwszy poważnie zastanowić się nad swoją drogą życiową i odkryć w sobie dar powołania do posługi kapłańskiej lub monastycznej. Rodzina pozostaje pierwszym miejscem, w którym rodzi się powołanie, a parafia i szersza wspólnota kościelna pomagają mu wzrastać, umacniać się i dojrzewać.

Spotkanie Komisji miało również wymiar modlitewny.

– Każdy dzień miał wymiar modlitewny. Uczestnicy modlili się w kaplicy domu rekolekcyjnego. Spotkanie rozpoczęliśmy wspólną modlitwą – Nieszporami. W kolejnych dniach przewodniczyłem Boskim Liturgiom, które koncelebrowali obecni kapłani.

Nauki duchowe wygłosił o. Taras Babij z eparchii stryjskiej, przewodniczący Instytutu Rodziny w swojej eparchii. Na jaki problem zwrócił uwagę?

– O. Taras zwrócił uwagę na fakt, że współczesne pojmowanie małżeństwa i rodziny często kształtuje się bez oparcia w nauczaniu Jezusa Chrystusa. Taki sposób myślenia może niszczyć relacje, pogłębiać wewnętrzne rany i stawać się źródłem cierpienia. Zadaniem kapłana jest głoszenie Bożej prawdy o małżeństwie i rodzinie. Słowo Boże ma moc zmieniania ludzkiego myślenia, przywracania relacji i prowadzenia rodziny do duchowego uzdrowienia.

Jaką rolę w takim procesie mogą odegrać rodziny, które same przeszły przez doświadczenie kryzysu i duchowego uzdrowienia?

– Ich świadectwo może być źródłem nadziei dla tych, którzy doświadczają kryzysu lub cierpienia. O. Taras podkreślał potrzebę takich świadectw. Jednym z głównych zadań duszpasterstwa jest pomoc rodzinom w stawaniu się prawdziwymi Kościołami domowymi.

Kościół Greckokatolicki ma także szczególne doświadczenie rodzin kapłańskich. Jakie problemy tych rodzin omawiano podczas spotkania?

– Drugiego dnia, podczas wymiany doświadczeń między przedstawicielami diecezji i egzarchatów, zastanawialiśmy się w grupach nad wsparciem rodzin kapłańskich na różnych etapach życia: na początku posługi, w średnim wieku i po przejściu kapłana na emeryturę. Potrzebne jest systematyczne wsparcie rodzin kapłańskich, szczególnie tych żyjących i pełniących posługę na Ukrainie podczas wojny. Powinno ono obejmować wsparcie duchowe, a w razie potrzeby także pomoc psychologów, doradców rodzinnych i innych specjalistów. Kościół jest wezwany do solidarności i nie może pozostawać obojętny na trudności księży, ich żon i dzieci.

Drugiego dnia uczestnicy odwiedzili również Sanktuarium św. Włodzimierza Wielkiego w greckokatolickiej Katedrze Opieki Najświętszej Bogurodzicy w Gdańsku. W jakich intencjach tam się modliliście?

– Modliliśmy się o pokój na Ukrainie, uzdrowienie ran ukraińskich rodzin oraz nowe powołania do kapłaństwa i życia konsekrowanego. Modliliśmy się również o to, aby ukraińskie rodziny stawały się miejscem żywej wiary, niezachwianej nadziei i Bożej miłości. Odczytałem modlitwę do św. Włodzimierza Wielkiego, a następnie pobłogosławiłem członków Komisji i wszystkich obecnych w cerkwi jego relikwiami.

Trzeciego dnia uczestnicy dzielili się doświadczeniami współpracy z ruchami i wspólnotami rodzinnymi. Jakie środowiska były reprezentowane w tej wymianie doświadczeń?

– Po Boskiej Liturgii, podczas której podziękowałem uczestnikom za owocną, odpowiedzialną i twórczą pracę, przewodniczący komisji dzielili się doświadczeniami współpracy z ruchami i wspólnotami rodzinnymi, między innymi z „KANĄ”, „Kościołem Domowym”, „Spotkaniami Małżeńskimi” oraz Ruchem Rodzin Chrześcijańskich. Pokazało to różnorodność form posługi w poszczególnych diecezjach i egzarchatach. Pozwoliło również lepiej dostrzec wyzwania, przed którymi stoją ukraińskie rodziny zarówno na Ukrainie, jak i za granicą, oraz znaczenie bezpośredniego kontaktu i możliwości wspólnego przebywania.

Podczas spotkania bardzo mocno zabrzmiało świadectwo Ireny Tabaki z Charkowa, żony greckokatolickiego kapłana. Co szczególnie zapadło Księdzu Biskupowi w pamięć z jej wypowiedzi?

– Pani Irena mówiła o wdzięczności za czas spotkania, troski i wysłuchania. Powiedziała także o doświadczeniu, które pokazuje rzeczywistość życia podczas wojny: podczas pobytu tutaj nie musiała patrzeć w niebo, sprawdzając, czy lecą drony albo rosyjskie rakiety przynoszące śmierć. Dziękowała za wspólnotę, za możliwość wymiany doświadczeń życia duszpasterskiego w tak trudnym czasie, za wsparcie i modlitwę. Mówiła również o ludziach, którzy mimo trudności patrzą z nadzieją w przyszłość i pragną dobra ukraińskiej rodziny.

Jak zakończyły się trzydniowe obrady Komisji?

– Rezultaty trzydniowych prac przedstawiła sekretarz Komisji Chrystyna Reszetyło-Kowalczuk. Kolejne spotkanie zostało zaplanowane na październik 2026 roku i odbędzie się w formule online.

Jakie zadania uważa Ksiądz Biskup obecnie za najważniejsze w duszpasterstwie rodzin Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego?

– Duszpasterstwo rodzin pozostaje jednym z priorytetowych zadań naszego Kościoła. Dzisiaj szczególnie ważne jest leczenie ran wojennych, umacnianie więzi małżeńskich i rodzinnych, wspieranie rodzin kapłańskich, tworzenie warunków do rozeznawania nowych powołań oraz tworzenie przyjaznych przestrzeni dla dzieci i młodzieży.

W podsumowaniu spotkania mocno wybrzmiewa myśl, że przyszłość Kościoła wzrasta w rodzinie. Jak należy ją rozumieć?

– Przyszłość Kościoła wzrasta w dużej mierze w rodzinie. To tam dziecko najpierw uczy się modlić, ufać Bogu, kochać bliźniego i odpowiadać na Jego głos. Ziarno powołania zasiane w rodzinie potrzebuje również wsparcia parafii i całej wspólnoty kościelnej. Dlatego rodziny, parafie, diecezje i egzarchaty są wezwane do wspólnego działania, tworząc dla młodych ludzi przestrzeń modlitwy, spotkania i szczerego dialogu. W takim środowisku młody człowiek może zadać sobie pytanie, do czego wzywa go Pan i z ufnością odpowiedzieć na Jego głos.

Na koniec chciałabym zapytać o ukraińskie rodziny, które każdego dnia żyją w rzeczywistości wojny. Co pozwala im trwać?

– Ukraińskie rodziny trwają dzięki wierze w Pana Boga, budują między sobą solidarność i wzajemnie się wspierają, aby nikt nie pozostawał osamotniony i zapomniany w swoim bólu. Wzajemna modlitwa umacnia je i daje siłę trwać mimo rosyjskich dronów i rakiet. Każdego dnia podejmują życie z nadzieją, że zło zostanie w końcu pokonane.

***

Bp dr Arkadiusz Trochanowski, eparcha olsztyńsko-gdański, pełni z ramienia Synodu Biskupów Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego funkcję przewodniczącego Komisji Patriarchalnej UKGK ds. Rodziny i Świeckich. Jest to komisja o zasięgu obejmującym nie tylko Ukrainę, lecz cały Ukraiński Kościół Greckokatolicki na świecie, wszędzie tam, gdzie istnieją jego struktury. Oznacza to odpowiedzialność za zagadnienia dotyczące rodziny i świeckich w perspektywie całego Kościoła, funkcjonującego w wielu krajach i w bardzo różnych uwarunkowaniach społecznych oraz duszpasterskich. W dniach 11-13 sierpnia 2026 roku bp Arkadiusz Trochanowski przewodniczył w Gdyni spotkaniu Komisji Patriarchalnej, które po raz pierwszy na tym szczeblu odbyło się poza Ukrainą. Spotkanie zorganizowane na terenie Eparchii Olsztyńsko-Gdańskiej zgromadziło przedstawicieli właściwych komisji z diecezji i egzarchatów UKGK.