190 podróży zagranicznych papieży od Pawła VI do Leona XIV

Począwszy od pielgrzymki Pawła VI do Ziemi Świętej na początku 1964 roku, podróże zagraniczne stały się integralną częścią pontyfikatów papieży. Kto podróżował najwięcej, które kraje były częstymi celami podróży – a które wciąż czekają na wizytę papieża? – podsumowuje niemiecki portal informacyjny katholisch.de.

Kiedy papież Paweł VI (1963–1978) na początku stycznia 1964 roku wyruszył z trzydniową pielgrzymką do Ziemi Świętej, zapisał się w historii Kościoła. Była to przecież pierwsza podróż zagraniczna papieża w epoce nowożytnej. Wizytą w Izraelu i Jordanii Paweł VI zapoczątkował trend, który sprawił, że podróże zagraniczne stały się integralną częścią pontyfikatu każdego papieża. Z wyjątkiem Jana Pawła I (1978), który panował zaledwie 33 dni, wszyscy późniejsi papieże odwiedzili wiele krajów na całym świecie.

Paweł VI

Po swojej historycznej pierwszej podróży do Ziemi Świętej, Paweł VI odbył w trakcie swojego pontyfikatu osiem kolejnych podróży zagranicznych. W porównaniu z późniejszymi papieżami, liczba ta wydaje się niewielka, ale jak na tamte czasy była i tak spektakularna. Podróże te dodatkowo umocniły pozycję papiestwa jako globalnego gracza i siły politycznej na arenie międzynarodowej.

Co ciekawe, stosunkowo nieliczne podróże zagraniczne Pawła VI obejmowały wszystkie sześć zamieszkanych kontynentów: oprócz dwóch podróży w Europie (do Portugalii w 1967 roku i do Szwajcarii w 1969 roku), podróżował on do Azji (Indie w 1964 roku i Turcja w 1967 roku), do Ameryki Północnej (USA w 1965 roku), do Ameryki Południowej (Kolumbia w 1968 roku), do Afryki (Uganda w 1969 roku) oraz do Australii i Oceanii w 1970 roku.

Oprócz podróży do Ziemi Świętej, szczególnie pamiętna jest dziś jego wizyta w USA: 4 października 1965 roku Paweł VI jako pierwszy papież przemawiał na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Jego apel: „Nigdy więcej wojny!”, przyciągnął uwagę całego świata i przeszedł do historii.

Jan Paweł II

Za pontyfikatu Jana Pawła II (1978–2005) podróże zagraniczne przeżyły swój decydujący przełom jako integralna część papieskich rządów. Nie bez powodu urodzony w Polsce papież był nazywany „papieżem podróżującym”. Podczas swojego prawie 27-letniego pontyfikatu odbył 104 podróże zagraniczne, odwiedzając 127 krajów. Czyniąc to, ustanowił rekord, który do dziś pozostaje niedościgniony.

Pierwsza podróż zagraniczna Jana Pawła II, w zaledwie trzy miesiące po wyborze, prowadziła do Dominikany, Meksyku i na Bahamy. Od tego czasu odbywał co najmniej cztery podróże zagraniczne rocznie, które stopniowo prowadziły papieża na wszystkie kontynenty. Przez lata odwiedził niemal wszystkie kraje Europy, Afryki oraz Ameryki Północnej i Południowej; pod koniec jego długiego pontyfikatu pozostało na tych kontynentach zaledwie kilka miejsc, w których nie był (w Europie były to m.in. Białoruś i Serbia).

Jan Paweł II miał szczególnie bliskie relacje ze swoją ojczyzną – Polską – którą odwiedził dziewięć razy (licząc dwuetapową podróż w czerwcu i sierpniu 1991 roku jako dwa oddzielne pobyty) – częściej niż jakikolwiek inny kraj. Jego pierwsza  wizyta w 1979 roku jest uważana za jedną z najważniejszych podróży papieskich w historii. W nabożeństwach podczas tej podróży uczestniczyły miliony ludzi, a polityczne kazania papieża odmieniły kraj i jego mieszkańców. Nigdy nie zostaną zapomniane słowa: „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi” wygłoszone w trakcie Mszy świętej sprawowanej na Placu Zwycięstwa w Warszawie w Wigilię Zesłania Ducha Świętego 2 czerwca 1979 roku. Historycy uważają dziś tę wizytę za kluczowy impuls do powstania związku zawodowego „Solidarność” i ostatecznie do upadku systemu komunistycznego w Europie Wschodniej.

Trzykrotnie Jan Paweł II odwiedził sąsiednie Niemcy: w 1980, 1987 i 1996 roku. Szczególnie pamiętna pozostaje fotografia zrobiona podczas jego ostatniej wizyty, przedstawiająca papieża Jana Pawła II przechodzącego przez ponownie otwartą Bramę Brandenburską,. „Teraz, gdy przeszedłem przez Bramę Brandenburską, druga wojna światowa również dla mnie się skończyła” – powiedział później wyraźnie wzruszony polski papież.

Benedykt XVI

Kiedy Benedykt XVI (2005–2013) został wybrany papieżem w 2005 roku, miał już 78 lat. Mimo to, papież z Niemiec podczas swojego prawie ośmioletniego pontyfikatu odbył 24 podróże zagraniczne, średnio trzy w roku. Zawiodły one Benedykta XVI na wszystkie kontynenty, choć ich centrum pozostało w Europie. Jego pierwsza podróż, zaledwie kilka miesięcy po wyborze na papieża, zaprowadziła go na Światowe Dni Młodzieży w Kolonii w sierpniu 2005 roku.

Podczas kolejnych podróży po Europie Benedykt XVI odwiedził liczne znane miejsca pielgrzymkowe: Mariazell (2007), Lourdes (2008), Fatimę (2010) i Santiago de Compostela (2010). W pamięci pozostaje na długo jego podróż do Izraela w 2009 roku, podczas której odwiedził nie tylko miejsca związane z Jezusem, ale także Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu Jad Waszem, Ścianę Płaczu i – jako pierwszy papież w historii – Kopułę na Skale.

Franciszek

Już na początku pontyfikatu w 2013 roku papież Franciszek (2013–2025)zapowiedział, że Kościół powinien docierać na „peryferie świata”, do krajów wykluczonych geograficznie, społecznie i ekonomicznie. Sam przestrzegał tej zasady również podczas podróży zagranicznych. W sumie w ciągu swojego dwunastoletniego pontyfikatu papież z Argentyny odbył 49 podróży zagranicznych. Wiele z nich zaprowadziło go na geograficzne „peryferie”. Wśród nich było sześć krajów, których nigdy wcześniej nie odwiedził żaden papież: Mjanma (2017), Zjednoczone Emiraty Arabskie (2019), Macedonia Północna (2019), Irak (2021), Bahrajn (2022) i Mongolia (2023).

Franciszek odbył również kilka wizyt na swoim rodzinnym kontynencie, Ameryce Południowej. Jego pierwsza podróż w lipcu 2013 roku zaprowadziła go na Światowe Dni Młodzieży w Brazylii. Następnie pojechał do Ekwadoru, Boliwii i Paragwaju (2015), Kolumbii (2017) oraz Chile i Peru (2018). Co ciekawe, jego ojczyzna, Argentyna, przez te wszystkie lata daremnie czekała na wizytę swojego rodaka. A to, dlaczego Franciszek nigdy tam nie pojechał, wywołało wiele spekulacji. Sugerowano między innymi, że odstraszały go napięcia polityczne w kraju; nie chciał być narzędziem w rękach różnych frakcji politycznych.

Leon XIV

Pontyfikat Leona XIV jest jeszcze „młody”, ale papież ma już na swoim koncie kilka podróży zagranicznych i zapowiedziane są kolejne. Pierwsza podróż, jaką odbył papież urodzony w USA, prowadziła pod koniec listopada ubiegłego roku do Turcji i Libanu; okazją ku temu była 1700. rocznica Soboru Nicejskiego. Po jednodniowym wypadzie do Monako w marcu, Leon XIV udał się w kwietniu w dziesięciodniową podróż po Afryce, odwiedzając Algierię (jako pierwszy papież w historii), Kamerun, Angolę i Gwineę Równikową. Kilka tygodni później przebywał również z kilkudniową wizytą w Hiszpanii. Jeszcze w tym roku mają się odbyć podróże do Francji (we wrześniu) i Ameryki Łacińskiej (w listopadzie) – w ich trakcie papież odwiedzi również swoją drugą ojczyznę – Peru , gdzie był biskupem.

10 krajów, które najczęściej odwiedzali papieże

Krajem z największą liczbą wizyt papieskich do tej pory jest Francja: 12 wizyt (w tym jedna w departamencie zamorskim Réunion). Drugie miejsce zajmują Polska i Stany Zjednoczone (licząc z pobytami Pawła VI na wyspie Samoa Amerykańskie i Jana Pawła II na wyspie Guam na Pacyfiku) z 11 wizytami, a Hiszpania trzecie z 9 wizytami. Portugalia gościła papieża osiem razy (wliczając to postój techniczny na lotnisku w Lizbonie w drodze do Ameryki Środkowej) – głównie za sprawą sanktuarium w Fatimie. Pozostałe miejsca w pierwszej dziesiątce to Meksyk (7 wizyt), Brazylia (łącznie ze spotkaniem z wiernymi na lotnisku w Rio de Janeiro w drodze do Argentyny) i Niemcy (po 6) oraz Szwajcaria i Turcja (po 5).

Turcja jest jedynym krajem, który odwiedził każdy papież od czasów Pawła VI; nawet Leon XIV był tam podczas swojego krótkiego jeszcze pontyfikatu.

Co ciekawe, Argentyna i Irlandia, oba kraje o przewadze katolicyzmu, były wprawdzie odwiedzane przez papieży, ale każdy z nich znalazł się w ich programie podróży tylko dwa razy. Papież Leon XIV ogłosił jednak, że włączy Argentynę do swojej podróży po Ameryce Łacińskiej w listopadzie tego roku.

„Białe plamy” na mapie podróży papieskich

Największymi „białymi plamami” na mapie podroży papieskich są Chiny i Rosja. Fakt, że te dwa państwa nigdy nie zostały jeszcze odwiedzone przez papieża, wynika z nierozwiązanych kwestii kościelnych i politycznych. Jeśli chodzi o Chiny, to w dużej mierze zacieśnienie więzi między tymi dwoma krajami, a tym samym wizytę papieską uniemożliwił brak stosunków dyplomatycznych między Chińską Republiką Ludową a Watykanem, uznanie Tajwanu przez Watykan oraz represje wobec Kościoła katolickiego w Chinach. A gdy chodzi o Rosję, to przede wszystkim Rosyjska Cerkiew Prawosławna wielokrotnie sprzeciwiała się w przeszłości wizycie papieskiej, ponieważ uważa Rosję za swoją strefę wpływów.

Inne kraje, które jeszcze nie powitały papieża, to m.in. Białoruś, Libia, Arabia Saudyjska, Kambodża, Malezja i Wietnam.