Upamiętnienie 100. rocznicy rajdu lotniczego Warszawa–Tokio–Warszawa z udziałem biskupa polowego

W 100. rocznicę rozpoczęcia rajdu lotniczego Warszawa–Tokio–Warszawa na Polu Mokotowskim odbył się uroczysty apel upamiętniający por. pil. Bolesława Orlińskiego i sierż. mechanika Leonarda Kubiaka. W miejscu, z którego 27 sierpnia 1926 r. polska załoga wystartowała do jednego z najważniejszych lotów w historii polskiej awiacji, oddano hołd pionierom polskiego lotnictwa. W uroczystości uczestniczył biskup polowy Wiesław Lechowicz.

Uroczystość odbyła się w przeddzień Święta Lotnictwa Polskiego, przy pomniku „Ku Czci Lotników Polskich Poległych w latach 1939–1945”. Na miejsce apelu przybył Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych gen. broni Marek Sokołowski, który na początku uroczystości poprosił zebranych o uczczenie minutą ciszy pamięci gen. Mirosława Różańskiego, którego pogrzeb zaplanowano na następny dzień. Następnie dowódca generalny przekazał prowadzenie dalszej części uroczystości gen. dyw. Tomaszowi Jatczakowi, Inspektorowi Sił Powietrznych DG RSZ, który powitał zebranych. – Dzisiejsza uroczystość ma dla nas wszystkich wymiar szczególny. Obchodzimy stulecie legendarnego lotu na trasie Warszawa–Tokio–Warszawa dokonanego przez pułkownika Bolesława Orlińskiego i jego mechanika sierżanta Kubiaka – podkreślono podczas powitania uczestników. Inspektor Sił Powietrznych przypomniał, że to właśnie z Pola Mokotowskiego Orliński i Kubiak wystartowali dwupłatowym samolotem Bréguet 19, rozpoczynając wyprawę, która zapisała się w historii światowego lotnictwa.

Głos zabrał gen. broni pil. Tadeusz Mikutel, prezes Zarządu Głównego Światowego Stowarzyszenia Lotników Polskich. Przypomniał, że Pole Mokotowskie jest jednym z miejsc, w których „tworzyły się zręby historii polskiego lotnictwa”. – Wraz z oderwaniem się kół ich Brégueta 19 od nawierzchni Pola Mokotowskiego rozpoczęła się nowa era w historii polskich skrzydeł. Era wizjonerów i śmiałków – powiedział gen. Mikutel.

Prezes Światowego Stowarzyszenia Lotników Polskich zaznaczył, że Orliński i Kubiak „wystartowali do lotu w nieznane”, stawiając na szali umiejętności, hart ducha, a nawet życie. – Dokonali tego, co dane było naprawdę niewielu, a stało się marzeniem całych pokoleń polskich lotników, inżynierów lotniczych, techników, nawigatorów i żołnierzy polskich sił powietrznych – mówił.

Galeria zdjęć (10 zdjęć)

Gen. Mikutel podkreślił, że współczesne pokolenia lotników są zobowiązane do zachowania pamięci o tych, którzy „podjęli bezprecedensowe wyzwanie, niosąc biało-czerwoną szachownicę na kraniec świata”. Wyraził nadzieję, że przykład Bolesława Orlińskiego i Leonarda Kubiaka stanie się zachętą do służby w lotnictwie dla młodych Polaków. – Największe wyrazy uznania kieruję do rodzin naszych bohaterów, płk.pil. Bolesława Orlińskiego i st. sierż. Leonarda Kubiaka. Ich dzisiejsza obecność jest dla nas wszystkich niesamowitym zaszczytem i okazją do złożenia zapewnienia, że ich przodkowie nie znikną nigdy z naszej pamięci, tak jak nie zniknęli nigdy z najpiękniejszych kart polskiego lotnictwa – powiedział.

O znaczeniu rajdu dla relacji polsko-japońskich mówił dr Jan Tarczyński, dyrektor Centralnej Biblioteki Wojskowej. Przypomniał, że wyczyn Orlińskiego i Kubiaka był szeroko komentowany w mediach polskich i japońskich oraz miał znaczenie dla kształtowania relacji politycznych i gospodarczych między oboma państwami. Jak mówił, lot do Tokio był także „swego rodzaju podziękowaniem złożonym Japonii” za wsparcie udzielone narodowi polskiemu w jego walce z Rosją o niepodległość oraz za szybkie uznanie polskiej państwowości po zakończeniu I wojny światowej.

Dyrektor CBW przypomniał, że inicjatorem lotu był płk pil. Ludomił Rajski, szef Departamentu Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych. Wskazał także na znaczenie przyjaznych relacji polsko-japońskich w okresie międzywojennym oraz w czasie II wojny światowej. – Warto przypomnieć historyczne elementy przyjaźni między naszymi narodami, odległymi geograficznie, ale bliskimi duchowo, w poczuciu wolności, honoru i służby Ojczyźnie – powiedział dr Tarczyński.

Podczas uroczystości wręczono także odznaczenia. Uchwałą Kapituły Krzyża „Godność i Honor”, za dokonanie czynu bohaterskiego polegającego na wykonaniu dalekodystansowego przelotu Warszawa–Tokio–Warszawa na dystansie ponad 22 600 km oraz rozsławienie polskiego lotnictwa na całym świecie, pośmiertnie wyróżnieni zostali płk pil. Bolesław Orliński i st. sierż. Leonard Kubiak.

Odznaczenie w imieniu rodziny Bolesława Orlińskiego odebrała Dorota Zielonka, wnuczka jego siostry Amelii Orlińskiej, a w imieniu rodziny Leonarda Kubiaka – Małgorzata Iwanowska z domu Kubiak, jego wnuczka. Wręczenia dokonali gen. broni pil. Tadeusz Mikutel oraz gen. bryg. pil. Robert Cierniak, kanclerz Kapituły Krzyża „Godność i Honor”.

Medalem „Semper Paratus” wyróżniono Kompanię Reprezentacyjną Sił Powietrznych w Dęblinie, Orkiestrę Wojskową w Radomiu, Rejonową Wojskową Komisję Lotniczo-Lekarską w Warszawie oraz Wiktora Kowalczyka. Odznaczenia przyznano za działalność utrwalającą tradycję polskiego oręża, w szczególności historię i osiągnięcia polskiego lotnictwa, propagowanie służby w Siłach Powietrznych oraz kształtowanie patriotycznych postaw młodzieży.

Wiktor Kowalczyk, przedstawiciel Polonii kanadyjskiej, syn Konstantego Kowalczyka, polskiego pilota walczącego podczas II wojny światowej w Polskich Siłach Powietrznych na Zachodzie i przyjaciela Bolesława Orlińskiego, wręczył medale 100. rocznicy utworzenia Królewskich Kanadyjskich Sił Powietrznych. Otrzymali je m.in. przedstawiciele środowiska lotniczego oraz rodziny bohaterów rajdu.

Na zakończenie uroczystości odczytany został apel pamięci, a następnie oddano salwę honorową i złożono kwiaty pod pomnikiem. Zaraz po uroczystości otwarto wystawę na temat rajdu Warszawa – Tokio, przygotowaną przez Centralną Bibliotekę Wojskową.

W apelu uczestniczyli przedstawiciele dowództw i instytucji wojskowych, środowisk lotniczych, stowarzyszeń kombatanckich i społecznych, świata nauki oraz korpusu dyplomatycznego. Wśród zaproszonych gości byli m.in. reprezentujący szefa Sztabu Generalnego WP gen. bryg. Łukasz Andrzejewski, przedstawiciele duszpasterstw wojskowych: bp Wiesław Lechowicz, ks. płk Łukasz Godun z Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego oraz ks. mjr Marcin Konieczny, reprezentujący Ewangelickie Duszpasterstwo Wojskowe. Obecni byli także przedstawiciele ambasad Francji i Japonii.

Rajd Warszawa–Tokio–Warszawa rozpoczął się 27 sierpnia 1926 r. z lotniska na Polu Mokotowskim. Por. pil. Bolesław Orliński i sierż. Leonard Kubiak dotarli do Tokio 5 września, a do Warszawy powrócili 25 września. Pokonali blisko 23 tys. kilometrów w otwartej kabinie, bez radia, mierząc się z trudną pogodą i awariami technicznymi. Ich wyczyn do dziś pozostaje jednym z najważniejszych symboli odwagi, profesjonalizmu i determinacji polskich lotników.